AYT Tarih: XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti & İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Askeri Müdahaleler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti içerisindeki bazı subaylar hem siyasi faaliyetlerini sürdürmüş hem de askeri görevlerine devam etmişlerdir. Bu durumun tehlikelerine ilk başta dikkat çeken Mustafa Kemal, askerlerin siyasetle uğraşmasının ordu içerisindeki disiplini sarsacağını savunmuştur. Nitekim ilerleyen yıllarda ordu içindeki siyasi hizipleşmelerin orduyu askeri zafiyete sürüklediği acı bir tecrübeyle görülmüştür.

Mustafa Kemal'in bu konudaki haklılığı, Osmanlı Devleti'nin hangi gelişmeyle en somut ve yıkıcı şekilde ortaya çıkmıştır?

A

Balkan Savaşlarında büyük toprak kayıplarının yaşanmasıyla

D

Trablusgarp Savaşı'nda yerli halkın teşkilatlandırılmasıyla

E

Babı Ali Baskını ile yönetimin tamamen ele geçirilmesiyle

B

31 Mart Olayı'nın ordu tarafından bastırılmasıyla

C

II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesiyle

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

I. Balkan Savaşı sonrasında Edirne'nin kaybedileceği endişesinin artması ve Kamil Paşa hükümetinin barış şartlarını kabul etmeye hazırlanması, ordu içerisindeki subayların tepkisine yol açmıştır. Enver Bey öncülüğünde gerçekleştirilen hükümet darbesiyle Kamil Paşa istifa ettirilmiş ve yerine Mahmud Şevket Paşa getirilmiştir.

Metinde bahsedilen ve Osmanlı'da rejimin yanı sıra hükümet yönetimini de doğrudan baskı yoluyla değiştiren bu askeri darbe aşağıdakilerden hangisidir?

A

31 Mart Vakası

B

Çırağan Baskını

C

Kuleli Vakası

E

Vaka-i Hayriye

D

Babıali Baskını

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Dünya

1912 yılında Osmanlı Devleti'ne karşı birleşen Balkan devletleri kısa sürede büyük bir toprak kazancı elde etmiş, ancak bu durum müttefikler arasında paylaşılamayan topraklar yüzünden yeni bir çatışmanın zeminini hazırlamıştır.

I. Balkan Savaşı sonucunda diğer müttefik devletlere kıyasla en geniş toprak parçasını ele geçirerek bölgesel üstünlük kuran ve diğer devletlerin tepkisini çeken devlet aşağıdakilerden hangisidir?

A

Romanya

B

Karadağ

C

Bulgaristan

D

Sırbistan

E

Yunanistan

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Dünya

XX. yüzyılın başlarında Balkanlar'da artan milliyetçilik akımları ve büyük devletlerin bölgedeki çıkar çatışmaları, Osmanlı Devleti'nin Rumeli topraklarında varlığını sürdürmesini zorlaştıran gelişmeler arasında yer almıştır.

I. Karadağ, Sırbistan, Bulgaristan ve Yunanistan'ın Osmanlı Devleti'ni Balkanlar'dan tamamen çıkararak topraklarını paylaşmak istemesi

II. Panslavizm politikasını izleyen Rusya'nın, Balkan devletlerini Osmanlı aleyhine birleşmeye teşvik etmesi

III. Osmanlı Devleti'nin Trablusgarp Savaşı ile meşgul olmasından doğan askerî ve siyasi zafiyetin fırsat olarak görülmesi

Bu gelişmelerden hangileri, I. Balkan Savaşı'nın çıkmasında etkili olan temel nedenler arasında gösterilebilir?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I. Balkan Savaşı'nın çıkmasında Balkan devletlerinin ortak emelleri, Rusya'nın kışkırtmaları ve Osmanlı'nın aynı dönemde Trablusgarp Savaşı'nda olmasından kaynaklanan zafiyet doğrudan etkilidir.

I. öncül: Balkan devletleri (Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan, Karadağ) 1912'de ittifak kurarak Osmanlı'yı Balkanlar'dan atmayı amaçlamıştır (Doğru).
II. öncül: Rusya, sıcak denizlere inme politikası (Panslavizm) çerçevesinde Balkan devletlerini desteklemiş ve kışkırtmıştır (Doğru).
III. öncül: Trablusgarp Savaşı (1911-1912) sırasında Osmanlı'nın donanmasını ve ordusunu yeterince sevk edememesi müttefikler için büyük bir fırsat olmuştur (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca yerel hedeflere odaklanma] Sadece Balkan devletlerinin niyetini görüp Rusya ve Trablusgarp etkisini göz ardı eden öğrenciler bu şıkka yönelir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin tarihsel gerçeklikle örtüştüğünü doğru analiz eden adaylar bu şıkka ulaşır.

D Seçeneği: [I. öncülü göz ardı etme] Balkan devletlerinin ortak ittifak amacını es geçen adaylar bu şıkka düşebilir.

C Seçeneği: [Trablusgarp faktörünü atlama] I ve II. öncüllerin doğruluğundan emin olup III. öncülü zamanlama açısından bağdaştıramayanlar seçer.

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca dış güçlerin etkisini dikkate alan adaylar düşebilir.

Soru 5 XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti, XX. yüzyılın başlarında iç politikada yaşanan çalkantılar ve askeri kadrolardaki yapısal değişimler nedeniyle dış politikada kritik süreçlerde zafiyet yaşamıştır.

I. İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf fırkaları arasındaki rekabetin ordu içinde gruplaşmalara yol açması,

II. Trablusgarp Savaşı devam ederken ordu içerisindeki alaylı ve mektepli subay çatışmasının tahliyelerle derinleşmesi,

III. I. Dünya Savaşı'na giden süreçte Alman askeri heyetinin ordu yönetiminde doğrudan söz sahibi olması.

Balkan Savaşları'nda Osmanlı ordusunun ağır bir yenilgi almasında yukarıdakilerden hangileri etkili olmuştur?

A

Yalnız I

C

I ve II

B

Yalnız II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Balkan Savaşları'ndaki yenilginin temel iç nedenleri arasında ordunun siyasetle bozulması ve terhis/tasfiye süreçlerinin doğurduğu askeri zafiyet yer alır.

I. öncül doğrudur; subaylar arasındaki particilik (particilik/siyaset) askeri disiplini ve komuta kademesindeki birlikteliği zedelemiştir.
II. öncül doğrudur; ordu içerisindeki alaylı-mektepli çekişmeleri ve savaş öncesi yapılan yanlış terhisler tecrübeli subay ve asker eksikliğine yol açmıştır.
III. öncül yanlıştır; Alman askeri heyetinin etkinliği daha çok I. Dünya Savaşı öncesi ve sırasındadır, Balkan Savaşları'ndaki yenilgide doğrudan bu durum etkili olmamıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II numaralı öncüllerin Balkan Savaşları'ndaki askeri çöküşün temel iç sebepleri olduğunu doğru tespit etmiştir.

B Seçeneği: [Yalnız II'yi seçmek] Askeri tasfiyeleri hatırlar ancak subaylar arasındaki parti çekişmelerini dikkate almaz.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etmek] Kronolojik tarih bilgisini karıştırarak III. öncülü de dahil etmiştir.

D Seçeneği: [II ve III'ü seçmek] Alman askeri heyetinin etkisini Balkan Savaşları dönemiyle karıştırmıştır.

A Seçeneği: [Yalnız I'i seçmek] Sadece siyasi partilerin orduya etkisini hatırlar ancak alaylı-mektepli çatışmasını göz ardı eder.

Soru 6 XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

XX. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki hakimiyetinin sarsılmasıyla birlikte, yüzyıllardır o coğrafyada yaşayan yüz binlerce Türk, ağır şartlar altında Anadolu'ya doğru göç etmek zorunda kalmıştır. Edebi eserlere ve hatıratlara da yansıyan bu büyük demografik hareketlilik, devletin imperial kimliğinden ulusal bir yapıya dönüşüm sürecindeki en acımasız kırılmalardan biri olmuştur.

Metinde sözü edilen büyük demografik değişimin ve göç dalgasının yaşanmasında aşağıdaki gelişmelerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?

A

Trablusgarp Savaşı'nın kaybedilmesi

C

I. Dünya Savaşı'nın başlaması

B

Balkan Savaşları'nın yaşanması

D

93 Harbi'nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) çıkması

E

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Tarih: XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti & İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Askeri Müdahaleler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Mustafa Kemal'in bu konudaki haklılığı, Osmanlı Devleti'nin hangi gelişmeyle en somut ve yıkıcı şekilde ortaya çıkmıştır?

Metinde bahsedilen ve Osmanlı'da rejimin yanı sıra hükümet yönetimini de doğrudan baskı yoluyla değiştiren bu askeri darbe aşağıdakilerden hangisidir?

I. Balkan Savaşı sonucunda diğer müttefik devletlere kıyasla en geniş toprak parçasını ele geçirerek bölgesel üstünlük kuran ve diğer devletlerin tepkisini çeken devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Bu gelişmelerden hangileri, I. Balkan Savaşı'nın çıkmasında etkili olan temel nedenler arasında gösterilebilir?

Balkan Savaşları'nda Osmanlı ordusunun ağır bir yenilgi almasında yukarıdakilerden hangileri etkili olmuştur?

Metinde sözü edilen büyük demografik değişimin ve göç dalgasının yaşanmasında aşağıdaki gelişmelerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)