AYT Tarih: XVIII. ve XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti & III. Selim Dönemi Islahatları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 XVIII. ve XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyılın sonlarında batılı anlamda ilk köklü ve kapsamlı değişim hareketleri başlatılmıştır. Bu dönemde sadece askerî alanda değil; idarî, malî, ekonomik, kültürel ve teknik alanlarda da Avrupa'daki gelişmeler örnek alınarak radikal dönüşümlere gidilmiştir.

I. Mühendishane-i Berir-i Hümayun ve Mühendishane-i Bahr-i Hümayun'un geliştirilmesi

II. Avrupa başkentlerinde ilk daimi elçiliklerin kurulması

III. Devlet matbaasının (Matbaa-i Amire) kurularak Batı eserlerinin tercüme edilmesi

Öncüllerde verilenler ve benzeri nitelikteki tüm bu çok yönlü yenilik hareketlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Sekban-ı Cedid

İrad-ı Cedid

Tanzimat Fermanı

Vaka-i Hayriyye

Nizam-ı Cedid

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Osmanlı Devleti'nde Dağılma Dönemi (XIX. Yüzyıl)

Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa'nın üstünlüğü kabul edilmiş ve köklü yenilikler yapılmaya başlanmıştır.

I. Askerî alanda uzman olarak yabancı subayların getirilmesi

II. Devlet matbaasının (Matbaa-i Amire) kurulması

III. Batı tarzında ilk düzenli askerî birlik olan Nizam-ı Cedid'in kurulması

Yukarıdakilerden hangileri III. Selim Dönemi yenilikleri arasında yer alır?

II ve III

I, II ve III

I ve II

Yalnız II

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

III. Selim dönemi (Nizam-ı Cedid dönemi), askeri, idari ve kültürel alanda Batı tarzı köklü ıslahatların yapıldığı bir dönemdir.

Öncül I: III. Selim döneminde askeri alanda yardımı almak üzere Batı'dan uzmanlar getirtilmiştir (Örn: Bonamy vb.). Doğrudur.
Öncül II: Bu dönemde yeniliklerin halka aktarılması ve Batı eserlerinin tercüme edilmesi amacıyla Mühendishane matbaası dışında Matbaa-i Amire (devlet matbaası) geliştirilmiş ve faaliyet göstermiştir. Doğrudur.
Öncül III: Nizam-ı Cedid ordusu, III. Selim döneminde kurulan Batı tarzı ilk düzenli ve profesyonel askerî birliktir. Doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Kültürel yeniliğin tek başına alınması] Askeri alandaki yeniliklerin Lale Devri veya II. Mahmud ile karıştırılması.

C Seçeneği: [III. Öncülün göz ardı edilmesi] Nizam-ı Cedid isminin sadece III. Selim'in dış politikası veya başka bir padişahla ilişkili sanılması.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin III. Selim dönemi ıslahatlarıyla birebir örtüştüğünün doğru tespiti.

D Seçeneği: [I. Öncülün eksik bilinmesi] Yabancı uzman getirme geleneğinin ilk kez Lale Devri ile sınırlı sanılması.

A Seçeneği: [Yalnızca askeri yeniliklerin hatırlandığı durum] Aday sadece Nizam-ı Cedid ordusunu hatırlayıp diğerlerini başka döneme mal edebilir.

Soru 3 XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Değişim ve Diplomasi

Osmanlı Devleti, XVIII. yüzyıldan itibaren Avrupalı devletlerin askerî üstünlüğünü kabul ederek orduyu modernleştirme çabalarına girişmiştir. Bu doğrultuda Fransa'dan davet edilen ve Müslüman olarak Humbaracı Ahmet Paşa adını alan Comte de Bonneval, Osmanlı ordusunda köklü yenilikler yapmıştır.

I. Humbaracı ocağının Avrupa tarzında yeniden organize edilmesi

II. Sürat topçu ocağının kurulması ve teknik sınıfların geliştirilmesi

III. Avrupa tarzı subay yetiştirmek amacıyla Hendesehane'nin açılması

Comte de Bonneval'in (Humbaracı Ahmet Paşa) Osmanlı Devleti'nde yukarıdaki alanlardan hangilerinde ıslahat çalışması yaptığı söylenebilir?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

I ve II

Yalnız II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmet Paşa), Osmanlı Devleti'nde özellikle topçu ve humbaracı ocağının ıslahatı ile ilgilenmiştir. Hendesehane ise daha sonraki dönemde Karası Halim Paşa ve Baron de Tott öncülüğünde açılmıştır.

Comte de Bonneval'in Osmanlı'daki unvanı Humbaracı Ahmet Paşa'dır.
Askerî alanda humbaracı ocaklarını Avrupaî tarzda düzenlemiştir (I. öncül doğrudur).
Sürat topçu ocağı Baron de Tott döneminde kurulmuştur (II. öncül yanlıştır).
Hendesehane ise I. Mahmud döneminde yine Bonneval'in de fikir öncülüğü ve katkısıyla açılan askerî mühendishanedir ancak öncüldeki II ve III numaralı detayların tamamı tek başına Bonneval'e atfedilemez; özellikle II. öncül Baron de Tott'a aittir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Farklı yüzyıl veya kişilerin yeniliklerini birleştirme] Öncüllerdeki bilgileri ayırt edememe

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme tuzağı] Genelleme yapma hatası

C Seçeneği: [Birden fazla askerî ıslahatı aynı kişiye mal etme] Tüm askerî yenilikleri tek bir isme bağlama eğilimi

B Seçeneği: [Sürat topçularını Baron de Tott ile karıştırma] Uzman isimlerini karıştırma

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru bilgi

Soru 4 XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti

XVIII. yüzyılın sonlarında yaşanan Osmanlı-Rus savaşları sırasında, Karadeniz hakimiyeti açısından hayati önem taşıyan bir Türk kalesi uzun süren ağır kış şartlarına ve Rus mareşalinin kuşatmasına karşı kahramanca savunulmuştur. Kalenin düşmesi ve ardından yaşanan büyük katliam, dönemin padişahında derin bir üzüntü yaratmış ve padişahın ölümüne sebep olan üzüntü sürecini tetiklemiştir.

Metinde sözü edilen ve kaybı Osmanlı padişahının (I. Abdülhamid) ölümüne yol açacak derecede büyük bir travma yaratan stratejik kale aşağıdakilerden hangisidir?

Hotin

Özi

Kırım

Akkerman

Özü

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1788 yılında Rus mareşal Potemkin tarafından kuşatılan ve kahramanca savunulmasına rağmen düşen Özi Kalesi'nin kaybı ve halkın katledilmesi haberi, Sultan I. Abdülhamid'in felç geçirerek vefat etmesine neden olmuştur.

1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nın genel gidişatı incelenir.
Potemkin komutasındaki Rus kuvvetlerinin Karadeniz kıyısındaki Özi Kalesi'ni ele geçirdiği hatırlanır.
Kale savunmasında binlerce Müslüman Türk askerinin ve sivilin şehit edildiği bilgisi doğrulanır.
Bu acı haberin I. Abdülhamid'in ölümüne yol açtığı tarihi vakayla eşleştirilir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Aynı savaş döneminde Ruslar tarafından kuşatılan diğer stratejik kalelerle karıştırılması.] Hotin'in de 1787-1792 savaşlarında önemli bir cephe olması nedeniyle adaylar bu kaleye yönelebilir.

C Seçeneği: [Kırım'ın kaybedilmesinin genel üzüntüsüyle karıştırılması.] Kırım'ın elden çıkması da Osmanlı'da büyük travma yaratmıştır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Özi Kalesi'nin düşüşü ve Potemkin'in katliamı tam olarak bu tarihi olayı verir.

E Seçeneği: [Aynı dönem savaşlarında adı geçen başka bir sınır kalesi olması.] Akkerman Antlaşması ve kalesi isim olarak hatırlanabildiği için adaylar çeldiriciye düşebilir.

D Seçeneği: [Yazım veya ses benzerliği tuzağı.] Özü şeklindeki alternatif yazım biçimlerinin çeldirici olarak kullanılması.

Soru 5 XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti (Değişim Çağında Avrupa ve Osmanlı)

Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyıl (Lale Devri ile başlayıp III. Selim dönemi sonuna kadar olan süreç), Avrupa'nın üstünlüğünün kabul edildiği ve ilk kez Batı tarzı ıslahatların gündeme geldiği bir dönemdir.

I. I. Mahmud

II. II. Osman

III. III. Ahmed

IV. I. Mustafa

Yukarıda verilen Osmanlı padişahlarından hangileri XVIII. yüzyılda ıslahat hareketlerinde bulunmuştur?

Yalnız I

I, III ve IV

I, II ve III

II ve IV

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

II. Osman XVII. yüzyılda (17. yüzyıl) tahta çıkmış ve ilk köklü saray dışı ıslahat girişiminde bulunmuş padişahtır. I. Mustafa ise yine XVII. yüzyılda tahtta kalmış, ıslahat yapmamıştır. I. Mahmud (18. yüzyılda Humbaracı Ahmed Paşa öncülüğünde askeri alanda ıslahatlar yapmıştır) ve III. Ahmed (Lale Devri padişahıdır) XVIII. yüzyıl ıslahatçılarıdır.

Osmanlı yüzyıl hesaplamalarını hatırlayalım: 18. yüzyıl 1701-1800 yılları arasındaki dönemi kapsar.
II. Osman (Genç Osman) 17. yüzyıl (1618-1622) padişahıdır.
I. Mustafa 17. yüzyıl padişahıdır.
I. Mahmud 18. yüzyıl (1730-1754) padişahıdır ve askeri ıslahatlar yapmıştır.
III. Ahmed 18. yüzyıl (1703-1730) padişahıdır ve Lale Devri'nin hükümdarıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Sadece I. Mahmud'u hatırlayıp III. Ahmed'i gözden kaçırma.] Aday III. Ahmed'in yüzyılını karıştırmış olabilir.

D Seçeneği: [II. Osman'ı 18. yüzyıl ıslahatçısı sanmak.] Genç Osman'ın ıslahatçı kimliğine odaklanıp yüzyılına dikkat etmeme.

E Seçeneği: [I. Mustafa'yı ıslahatçı zannetmek.] Osmanlı tahtına iki kez çıkan I. Mustafa'nın dönemi karıştırılmıştır.

C Seçeneği: [XVII. yüzyıl padişahlarını XVIII. yüzyıl sanma yanılgısı.] II. Osman ve I. Mustafa'nın yüzyılını yanlış konumlandırma.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

AYT Tarih: XVIII. ve XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti & III. Selim Dönemi Islahatları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Öncüllerde verilenler ve benzeri nitelikteki tüm bu çok yönlü yenilik hareketlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdakilerden hangileri III. Selim Dönemi yenilikleri arasında yer alır?

Comte de Bonneval'in (Humbaracı Ahmet Paşa) Osmanlı Devleti'nde yukarıdaki alanlardan hangilerinde ıslahat çalışması yaptığı söylenebilir?

Metinde sözü edilen ve kaybı Osmanlı padişahının (I. Abdülhamid) ölümüne yol açacak derecede büyük bir travma yaratan stratejik kale aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıda verilen Osmanlı padişahlarından hangileri XVIII. yüzyılda ıslahat hareketlerinde bulunmuştur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)