AYT Tarih: XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti & Osmanlı-Avrupa İlişkileri ve Savaşlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

XVII. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki egemenliğini sarsan ve uzun süren savaşlar dönemini başlatan gelişmeler yaşanmıştır. Bu süreçte Papa'nın çağrısıyla bir araya gelen Avrupalı devletler, Osmanlıları Balkanlar'dan tamamen atmak amacıyla ortak bir cephe kurmuşlardır.

Osmanlı tarihinde saray dışından (Cariye sınıfı dışından) evlilik yaparak geleneksel protokolü kıran, malî alanda saray masraflarını kısıp bütçe dengesini sağlamaya çalışan ve devlet otoritesini yeniden tesis etmek amacıyla şeyhülislamın siyasî yetkilerini daraltarak yargı alanına hapsetmeyi amaçlayan bir hükümdardır. Özellikle askerî alandaki disiplinsizlikleri ortadan kaldırmak için köklü değişimler tasarlamış, ancak bu girişimleri saray ve askerî çevrelerin tepkisini çekerek trajik bir şekilde hayatına mal olmuştur.

Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda ekonomik sıkıntılar ve saray içi çekişmelerin etkisiyle İstanbul'da büyük bir askerî ayaklanma yaşanmış; isyancıların devlet adamlarını saraydan alarak Sultanahmet Meydanı'ndaki bir çınar ağacına idam edip asmaları sonucunda bu olay tarihe trajik bir isimle geçmiştir.

Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılın ortalarında yaşanan mali krizleri aşmak amacıyla saray masrafları kısılmış, gümrük gelirleri artırılmış ve tarihte ilk kez gelir ile giderlerin dengelendiği yıllık bir bütçe (denk bütçe) hazırlanmıştır. Ancak bu köklü mali tedbirler kısa sürerek bu ıslahatları yapan devlet adamının idamıyla sonuçlanmıştır.

Osmanlı padişahı II. Osman, Lehistan üzerine düzenlenen bir sefer sırasında yeniçerilerin savaş esnasındaki isteksizliklerini, disiplinsizliklerini ve askeri yetersizliklerini bizzat gözlemlemiştir. Bu durum, padişahın Osmanlı askeri yapısında radikal bir dönüşüm yapma düşüncesini hızlandırmış ve Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye Türklerinden oluşan yeni bir ordu kurma kararını almasında, sefer sırasındaki bu olumsuz deneyim en büyük kırılma noktası olmuştur.