AYT Tarih: XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti & İnkılaplar ve Askeri Islahatlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti'nde II. Mahmud dönemi, merkezi otoritenin yeniden tesis edilmesi ve batılı tarzdaki askeri ile idari reformların önündeki en büyük engellerin bertaraf edildiği bir dönemdir.

I. Padişahın ve merkezi hükümetin otoritesinin başkent ve eyaletler üzerinde güçlenmesi

II. Yapılacak köklü ve modern ıslahatlar için uygun ortamın hazırlanması

III. Batı tarzı askeri teşkilatlanmaya geçilerek Nizam-ı Cedit ordusunun yeniden canlandırılması

1826 yılında Yeniçeri Ocağının kaldırılması (Vaka-i Hayriye) yukarıdaki gelişmelerden hangilerine ortam hazırlamıştır?

I ve II

Yalnız II

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1826 yılında Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağının kaldırılması, merkezi otoritenin güçlenmesini sağlamış ve padişahın yenilikler önündeki en büyük engeli ortadan kaldırarak ıslahatların önünü açmıştır.

I. öncül doğrudur, çünkü ocak kaldırılarak padişahın merkezi otoritesi güçlenmiştir.
II. öncül doğrudur, çünkü yenilik karşıtı olan bu ocağın varlığı islahatların önünde büyük bir engeldi.
III. öncül yanlıştır, çünkü Nizam-ı Cedit ordusu III. Selim dönemine aittir; II. Mahmud döneminde ise Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu kurulmuştur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Terim yanılgısı] III. öncüldeki Nizam-ı Cedit ordusunun II. Mahmud döneminde kurulduğunu zanneden adaylar bu şıkka yönelir.

E Seçeneği: [Saz Süzgeç Yanılgısı] Tüm öncüllerin doğru olduğu yönündeki genel ezberci yaklaşımla seçilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru tarihsel bilgi ve mantık

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece ıslahat vurgusunu yakalayıp merkezi otoriteyi gözden kaçıran adayların düştüğü tuzaktır.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca merkezi otoriteye odaklanıp ıslahatların önünün açılması unsurunu göz ardı eden adaylar bu şıkkı seçebilir.

Soru 2 XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda merkezi otoriteyi güçlendirmek ve batılı anlamda hukuk düzeni kurmak amacıyla padişah II. Mahmud tarafından önemli idari ve hukuki düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Bu dönemde kişilerin sahip oldukları mallar üzerindeki devlet tasarrufu kaldırılarak bireylere miras bırakabilme hakkı güvence altına alınmıştır.

I. Müsadere usulünün kaldırılması

II. Tımar sisteminin kaldırılarak yerine yeni askeri düzenlemelerin yapılması

III. Divan-ı Hümayun'un kaldırılarak yerine bakanlıkların (nezaretlerin) kurulması

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri doğrudan özel mülkiyet hakkının güvence altına alınmasına ve bireysel hakların geliştirilmesine katkı sağlamıştır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda başkentte nüfus hareketlerini kontrol altında tutmak, suç oranlarını azaltmak ve kaçak göçleri önlemek amacıyla çeşitli idari düzenlemeler hayata geçirilmiştir.

I. Nüfus sayımlarının yapılması

II. İstanbul dışından gelenlerin denetlenmesi

III. Pasaport uygulamasının yurt içinde zorunlu kılınması

Bu kapsamda, özellikle II. Mahmut Dönemi'nde Anadolu'dan veya diğer eyaletlerden başkente gelen kişilerin İstanbul'da ikamet edebilmesi için almak zorunda olduğu resmi belge aşağıdakilerden hangisidir?

Mürur Tezkeresi

Temessük

Esham

Muaccele

Tahvil

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda merkezi otoriteyi güçlendirmek ve batılı anlamda düzenli bir ordu kurmak amacıyla önemli askeri teşkilatlanmalara gidilmiştir. Bu süreçte padişahların yenilik hareketleri dönemsel olarak farklılık göstermiştir.

I. Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye

II. Redif Birlikleri

III. Hamidiye Alayları

Yukarıdakilerden hangileri II. Mahmut Dönemi'nde kurulan askeri birlikler arasında yer alır?

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Osmanlı Devleti'nde Yenileşme Hareketleri

Tarih dersinde II. Mahmud dönemi ıslahatlarını anlatan Ahmet Öğretmen, Divan-ı Hümayun'un kaldırılmasından sonra devlet teşkilatında yapılan dönüşümleri tahtaya şu şekilde özetlemiştir:

I. Sadaret makamı kaldırılarak yerine Başvekâlet (Bâb-ı Âsafî) kurulmuştur.

II. Şeyhülislamlık makamı kaldırılarak yerine Hariciye Nezareti kurulmuştur.

III. Reisülküttaplık kaldırılarak yerine Hariciye Nezareti kurulmuştur.

IV. Sadaret Kethüdalığı kaldırılarak yerine Dâhiliye Nezareti kurulmuştur.

Ahmet Öğretmen'in tahtaya yazdığı bu eşleştirmelerden hangilerinin yer değiştirmesi durumunda bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

II ve IV

II ve III

I ve IV

III ve IV

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

II. Mahmud döneminde Şeyhülislamlık makamı korunmuş, bakanlık (nezaret) haline getirilmemiştir; Bâb-ı Meşihat adıyla varlığını sürdürmüştür. Hariciye Nezareti ise Reisülküttaplığın yerine kurulmuştur. Sadaret Kethüdalığı yerine Dâhiliye Nezareti kurulmuştur.

I numaralı öncül doğrudur, Sadaret yerine Başvekâlet kurulmuştur.
II numaralı öncülde Şeyhülislamlık kaldırılmamış, Bâb-ı Meşihat dairesine dönüştürülmüştür; Hariciye Nezareti ile ilgisi yoktur.
III numaralı öncül doğrudur, dış ilişkileri yürüten Reisülküttaplık yerine Hariciye Nezareti getirilmiştir.
IV numaralı öncül doğrudur, iç işlerinden sorumlu Sadaret Kethüdalığı yerine Dâhiliye Nezareti kurulmuştur.
Bu durumda II. öncüldeki Hariciye Nezareti ile Şeyhülislamlık bilgisi hatalıdır; II ve IV numaralı öncüllerdeki nezaretlerin eşleşmeleri kendi içinde yer değiştirmelidir ya da II ve III çelişkisi incelenmelidir. Şeyhülislamlık yerine Bâb-ı Meşihat olmalıydı.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Reisülküttaplık ile Hariciye eşleşmesini yanlış sanma] Reisülküttaplık ile Hariciye Nezareti arasındaki geçişi karıştırabilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Şeyhülislamlık ve Hariciye/Dâhiliye eşleştirmelerindeki kavram karmaşasını doğru fark etmiştir.

D Seçeneği: [Reisülküttap ve Sadaret Kethüdalığı görevlerini karıştırma] Dışişleri ve içişleri bakanlıklarının kökenlerini karıştırır.

E Seçeneği: [Başvekâlet ile diğer nezaretleri karıştırma] Merkez teşkilatındaki en üst yürütme organı değişimini yanlış yorumlar.

A Seçeneği: [I numaralı öncülün doğru olduğunu gözden kaçırma] Sadaret ve Başvekâlet dönüşümünü karıştırarak I. öncülü yanlış kabul edebilir.

AYT Tarih: XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti & İnkılaplar ve Askeri Islahatlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

1826 yılında Yeniçeri Ocağının kaldırılması (Vaka-i Hayriye) yukarıdaki gelişmelerden hangilerine ortam hazırlamıştır?

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri doğrudan özel mülkiyet hakkının güvence altına alınmasına ve bireysel hakların geliştirilmesine katkı sağlamıştır?

Bu kapsamda, özellikle II. Mahmut Dönemi'nde Anadolu'dan veya diğer eyaletlerden başkente gelen kişilerin İstanbul'da ikamet edebilmesi için almak zorunda olduğu resmi belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdakilerden hangileri II. Mahmut Dönemi'nde kurulan askeri birlikler arasında yer alır?

Ahmet Öğretmen'in tahtaya yazdığı bu eşleştirmelerden hangilerinin yer değiştirmesi durumunda bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)