AYT Tarih: Türk-İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti & Bilim İnsanları ve Çalışmaları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Tarih dersi "Türk-İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Türk-İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti
Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Sultan Melikşah'ın desteğiyle kurulan gözlemevinde uzun yıllar çalışmalar yürüten, astronomi alanındaki derin bilgisiyle İslam dünyasında önemli bir konuma gelen ve Celâli Takvimi'nin hazırlanmasında başrol oynayan bu mümtaz şahsiyet, aynı zamanda edebiyat ve şiir alanındaki rubaileriyle de dünya çapında ün kazanmıştır.
Paragrafta özellikleri verilen ve Büyük Selçuklu döneminde bilimsel faaliyetlerde bulunan Türk-İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?
A
Farabi
B
Biruni
C
İbn-i Sina
D
Ömer Hayyam
E
Gazali
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ömer Hayyam, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah adına Celâli Takvimi'ni hazırlayan, aynı zamanda rubaileriyle tanınan ünlü Türk-İslam bilginidir.
Metinde Melikşah döneminde gözlemevinde çalışması ve Celâli Takvimi'ni düzenlemesi vurgulanmıştır.
Batı ve Doğu dünyasında daha çok şair (rubaileriyle) olarak bilinmesine rağmen matematik ve astronomi alanında da büyük katkılar sunmuştur.
Bu özellikler Ömer Hayyam ile birebir örtüşmektedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İlk dönem İslam filozoflarıyla karıştırma]Genel Türk-İslam bilginleri arasında ilk akla gelen isimlerden biri olması nedeniyle.
B Seçeneği:[Gazneli mahkemesindeki astronomi bilginleriyle karıştırma]Gazneli Mahmut döneminde sarayda çalışmış önemli bir astronom ve coğrafyacı olması sebebiyle.
C Seçeneği:[Tıp ve felsefe alanı öncüsü]İslam dünyasının en tanınmış hekim ve filozoflarından biri olmasından ötürü.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Metindeki tüm ipuçları Ömer Hayyam'ı işaret etmektedir.
E Seçeneği:[Selçuklu dönemi medrese müderrisleri]Nizamiye Medreselerinde baş müderrislik yapması ve Selçuklu dönemi denince akla gelen ana figürlerden biri olması.
Soru 2İlk Türk-İslam Devletleri
İlk Türk-İslam devletlerinde hükümdarlar, siyasi ve dini otoritelerini pekiştirmek amacıyla Abbasi halifelerinden çeşitli hâkimiyet sembolleri almışlardır. Halife tarafından gönderilen bu nişan ve hediyeler, hükümdarın meşruiyetini artırmıştır.
I. Üzerinde hükümdarın adı, unvanı ve lakaplarının işlendiği özel kumaştan yapılan elbise
II. Hükümdarın adına hutbe okutulması ve sikke bastırılması
III. Ülke yönetim yetkisini gösteren resmi atama belgesi
Yukarıda verilen öncüllerden birinci sırada ifade edilen ve Abbasi halifelerinin hâkimiyet sembolü olarak Türk hükümdarlarına gönderdiği kıyafet aşağıdakilerden hangisidir?
A
Hilat
B
Tıraz
C
Menşur
D
Çetr
E
Nevbet
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Abbasi halifelerinin Türk hükümdarlarına gönderdiği ve üzerinde hükümdarın unvanı, adı ve lakaplarının yer aldığı özel dokuma elbiseye 'tıraz' denir. Hilat ise genel olarak halifenin hükümdara gönderdiği hediyelerin ve kıyafetlerin tümüdür.
Öncülde tanımı verilen hâkimiyet sembolünün özellikleri incelenir.
Hükümdarın adı ve unvanının işlendiği, özel dokuma kumaştan yapılan elbisenin 'Tıraz' olduğu tespit edilir.
Hilat genel bir hediye grubu iken, tıraz özellikle üzerindeki yazılarla ayırt edilen kıyafet kısmıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Genel hediye anlamıyla karıştırılması]Hükümdara giydirilen kıyafet denilince akla direkt hilat gelmesi nedeniyle.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Atama belgesi ile kıyafetin karıştırılması]Halifeden gelen her şeyin menşur zannedilmesi.
D Seçeneği:[Saltanat şemsiyesi]Hâkimiyet sembolleri arasında karıştırılması.
E Seçeneği:[Bando/davul ritüeli]Nevbetin müzik unsuru olması.
Soru 3Türk-İslam Devletleri Tarihi
Büyük Selçuklu Devleti'nde en yüksek adli ve idari merci konumunda olan, başkanlığını doğrudan sultanın yaptığı Divân-ı Mezâlim, halkın devlete ve memurlara karşı işlediği suçlar veya yaptığı şikayetleri inceleyerek karara bağlayan en üst düzey mahkeme niteliği taşımıştır.
I. Halkın valiler, kadılar veya diğer devlet görevlileri hakkındaki şikayetlerinin dinlenmesi
II. Eyaletlere gönderilecek askeri ve idari nitelikli İkta topraklarının dağıtımının yapılması
III. Mahkeme kararlarının uygulanmasının takip edilmesi ve haksızlığa uğrayanların haklarının aranması
Buna göre, yukarıdakilerden hangileri Divân-ı Mezâlim'in görevleri arasında yer alır?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Divân-ı Mezâlim en yüksek siyasi ve idari davalara bakan mahkemedir; ikta topraklarının dağıtımı ise Divân-ı İkta'nın görevidir.
Divân-ı Mezâlim'in en önemli işlevi, halkın idarecilerden şikayetlerini dinlemek ve en üst düzey yargı denetimini gerçekleştirmektir.
I. öncül Divân-ı Mezâlim'in temel görevlerindendir.
III. öncül verilen mahkeme kararlarının icrası ve takibi ile ilgilidir, bu da divanın kapsamındadır.
II. öncülde belirtilen İkta topraklarının dağıtımı ve yönetimi ise Divân-ı İkta (veya ilgili mali divanlar) tarafından yürütülür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca I. öncülün kesin doğruluğundan emin olup III. öncülü gözden kaçıran adaylar bu şıkkı seçebilir.
B Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]İkta topraklarının dağıtımının merkezî bir divan tarafından yapıldığını bilip bunun Mezâlim olduğunu zannedenler düşer.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Divân-ı Mezâlim'in yargı ve infaz yetkilerini doğru analiz eden adaylar bu seçeneğe ulaşır.
D Seçeneği:[Kapsam dışı öncül]II. öncüldeki ikta dağıtımının yanlış olduğunu fark edemeyen adaylar bu şıkka yönelir.
E Seçeneği:[Tümünü doğru kabul etme]Divân kavramının tüm devlet işlerini tek bir merkezde topladığını düşünen yanılgı adayları bu seçeneği işaretler.
Soru 4Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet
Tarih dersinde İslam bilginlerinin evrensel bilime katkılarını işleyen Selim Öğretmen, öğrencilerine tanıttığı bir Türk-İslam bilgininin hidrostatik terazi üzerine çalışmalar yaptığını, asrının bîrûnîsi olarak anıldığını ve özellikle özgül ağırlık hesaplamalarında modern fizik bilimine öncülük ettiğini belirtmiştir.
Bu bilgilere göre Selim Öğretmen'in derste tanıttığı Türk-İslam bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Farabi
B
Biruni
C
İbn-i Sina
D
Harezmi
E
İbn-i Rüşt
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncülde özellikleri verilen bilim insanı Biruni'dir.
Öncüldeki hidrostatik terazi ve özgül ağırlık hesaplamaları incelenir.
'Asrının bîrûnîsi' veya dönemin en büyük bilgini olarak tanınan, maddelerin özgül ağırlığını bugünkü değerlerine çok yakın hesaplayan bilgin Biruni'dir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Felsefe ve mantık alanındaki çalışmalarıyla karıştırma.]Önemli Türk-İslam bilginleri arasında ilk akla gelen isimlerden biri olması.
B Seçeneği:[Doğru seçenek.]Hidrostatik terazi ve özgül ağırlık kavramlarını Biruni ile eşleştirme.
C Seçeneği:[Tıp alanındaki El-Kanun fi't-Tıbb eseriyle karıştırma.]Tıp ve felsefe alanındaki şöhreti nedeniyle her öncüle yakıştırılması.
D Seçeneği:[Matematik ve cebir alanı ile karıştırma.]Cebirin kurucusu olarak bilinen ilk isimlerden biri olması.
E Seçeneği:[Endülüs dönemi İslam filozofu ile karıştırma.]Averroes olarak bilinen Batı etkili filozof olması.
Soru 5Türk-İslam Devletleri
Büyük Selçuklu Devleti'nde hanedan üyelerine (meliklere) devlet yönetimini öğretmek ve onları tecrübe kazanmaları için eyaletlere gönderdiklerinde yanlarında rehberlik etmek üzere görevlendirilen devlet adamlarına 'Atabey' adı verilmiştir.
Buna göre, Türk-İslam devletleri tarihinde bu unvanı taşıyan ilk devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Vezir Nizamülmülk
B
Atabey Sungur
C
Emir Çandar
D
Tuğrul Bey
E
İldeniz
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Büyük Selçuklu Devleti'nde meliklerin eğitimiyle ilgilenen ilk atabey, Alparslan'ın oğlu Melikşah'ı eğiten Atabey Sungur'dur.
Atabeylik kurumunun Büyük Selçuklu Devleti'ndeki işlevini belirlemek.
Sistemin ilk uygulayıcısı ve ilk atabey unvanını alan kişiyi tespit etmek.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[En ünlü Selçuklu veziri ile atabey kavramını karıştırma]Aday, devlet yönetimindeki en önemli isim olan Nizamülmülk'ün aynı zamanda ilk atabey olduğunu düşünebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru bilgiye ulaşmıştır.
C Seçeneği:[Uydurma veya farklı dönemlere ait isim çeldiricisi]Bilgi eksikliğinden dolayı bu şıkkı olası görebilir.
D Seçeneği:[Kurucu hükümdar ile unvanı karıştırma]Devletin kurucularının bu tür unvanları başlattığı yanılgısı.
E Seçeneği:[Atabeyler devletinin kurucusunu ilk atabey sanma]İldenizliler devletinin kurucusu olan İldeniz ile ilk atabeyi karıştırabilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Tarih ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi Türk Tarihi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 KPSS Tarih dersi "İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Soğuk Savaş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • TarihAYT Tarih: Türk-İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti & Bilim İnsanları ve Çalışmaları (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)