AYT Tarih: Osmanlı Devleti'nde Ordu ve Askeri Teşkilat & Kapıkulu Ocağı ve Devşirme Sistemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Osmanlı Devleti'nde Ordu ve Askeri Teşkilat

Osmanlı Devleti'nde fetihlerin artmasıyla birlikte daimi ve merkezi bir orduya duyulan ihtiyaç, askeri teşkilatlanmada yeni düzenlemeleri zorunlu kılmış; bu doğrultuda gayrimüslim çocukların belli bir sistem dahilinde askerî ve idari hizmetler için yetiştirilmesi uygulaması zamanla kurumsal bir yapıya kavuşturulmuştur.

Tarihî kaynaklarda devşirme usulünün kurumsal bir kanun hâline getirilerek sistematik olarak uygulanmaya başlandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

I. Murat

II. Murat

Fatih Sultan Mehmet

I. Bayezit

I. Mehmet

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti (1300-1453)

Osmanlı Devleti'nde I. Murad döneminde, savaşlarda elde edilen esirlerin beşte birinin (

1/5

) devletin hakkı olduğu şer'i kuralından hareketle, daimi bir ordu oluşturulması amacıyla Kazasker Çandarlı Kara Halil'in teklifiyle yeni bir askeri sistem uygulamaya konulmuştur. Bu sistemle hem devletin asker ihtiyacı karşılanmış hem de savaş esirlerinin İslam esaslarına göre değerlendirilmesi sağlanmıştır.

Metinde sözü edilen ve Osmanlı askeri teşkilatlanmasında düzenli ordunun temelini atan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Pençik

Devşirme

Arpalık

İltizam

Müsadere

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Osmanlı Kültür ve Medeniyeti

Osmanlı Devleti, Rumeli ve Balkanlar'daki Hristiyan reayadan belirli usul ve esaslara göre çocuk toplayarak bunları Türk-İslam kültüründe yetiştirmiş, devletin askeri ve idari kadrolarında görevlendirmiştir.

I. Ailenin tek erkek çocuğunun alınmaması

II. Zanaatkar veya köylü ailelerin çocuklarının arasından tercih yapılması

III. Seçilen çocukların kökenlerine bakılmaksızın aynı anda doğrudan sarayda Enderun Mektebine yerleştirilmesi

Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nin devşirme sistemini uygularken dikkat ettiği kurallar arasında yer alır?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

Yalnız II

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Devşirme sisteminde ailenin tek çocuğunun alınmaması ve üretici ailelerin korunması gibi sosyal adalet kuralları gözetilmiştir. Ancak çocuklar doğrudan Enderun'a değil, önce Türk ailelerin yanına verilerek Türk-İslam terbiyesi ve dili öğrenmeleri sağlanmıştır.

Öncül I: Tek erkek çocuğu olan ailelerin çocukları muaf tutulurdu (Ailenin soyu ve geçimi düşünülerek).
Öncül II: Genellikle köylü ve zanaatkar ailelerin çocukları tercih edilirdi, şehirli esnaf çocukları alınmazdı.
Öncül III: Çocuklar doğrudan Enderun'a alınmaz; önce Türk ailelerin yanına (Açık artırma usulüyle değil, tımarlı sipahilerin yanına staj/eğitim amaçlı) verilirdi.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] I. öncülün doğruluğundan emin olan ancak II. öncülün devşirme kriteri olduğunu unutan adaylar bu şıkkı seçebilir.

E Seçeneği: [Tümcül yaklaşım tuzağı] Öncüllerin tamamının doğru olduğunu düşünen adayların ortak yanılgısıdır.

D Seçeneği: [Sıralama yanılgısı] III. öncüldeki 'doğrudan saraya yerleştirilmesi' ifadesinin çeldiriciliğine kapılan adayların tercihidir.

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece II. öncülü doğru kabul eden adayların düştüğü tuzaktır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II. öncüllerin devşirme kanunlarına uygun olduğunu, III. öncülün ise sırlamayı yanlış verdiğini kavrayan adaylar bu şıkkı işaretler.

Soru 4 XVII. Yüzyıl Islahatları

Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıldan itibaren merkezi otoritenin zayıflaması, askeri disiplinin bozulması ve saray masraflarının artması devlet adamlarını harekete geçirmiştir. Bu dönemde özellikle Hotin Seferi sırasında askerlerin disiplinsizliğini ve yetersizliğini bizzat yerinde gören bir Osmanlı padişahı, devletin geleceğini kurtarmak adına köklü askeri dönüşümler planlamıştır. Saray dışından evlenerek gelenekleri değiştiren, saray merkezli bürokrasinin ve askeri zümrenin gücünü kırmayı amaçlayan bu hükümdar, Yeniçeri Ocağını kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye Türklerinden oluşan yeni bir ordu kurma düşüncesini hayata geçirmek istemiş; ancak bu projeleri duyulan ulema ve asker ittifakı neticesinde tahttan indirilerek trajik bir şekilde öldürülmüştür.

Metinde sözü edilen ve Yeniçeri Ocağını kaldırma düşüncesi nedeniyle hayatını kaybeden Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Osman

IV. Murat

III. Selim

Genç Osman

II. Mahmut

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde Hotin Seferi sırasında yeniçerilerin disiplinsizliğini görüp orduyu kaldırmayı planlayan, saray dışından evlenerek ilk defa gelenekeksel protokolü değiştiren ve bu yüzden yeniçeri isyanıyla katledilen padişah II. Osman (Genç Osman)'dır.

Öncülde Hotin Seferi'ndeki askeri aksaklıklara dikkat çekilmiştir.
Yeniçeri Ocağını kaldırma teşebbüsünde bulunan ilk Osmanlı padişahı II. Osman'dır.
Bu düşüncesi ve saray dışı evlilik gibi ıslahat hamleleri nedeniyle Yedikule Zindanları'nda katledilmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yeniçeri Ocağını kaldıran padişah ile kaldırmayı düşünüp öldürülen padişahın karıştırılması] Aday, ocak kaldırma kelimesini görün সরাসরি XIX. yüzyıl yenilikçisi II. Mahmut'a gidebilir.

E Seçeneği: [Nizam-ı Cedid ıslahatçısı ile Durak dönemi yenilikçisinin karıştırılması] III. Selim de kabaklar isyanıyla tahttan indirilip öldürülmüştür.

D Seçeneği: [Aynı kişinin lakabının şıklar arasında ayrı bir seçenek olarak verilmesi (Dikkat çeldiricisi)] ÖSYM formatında tek bir isim ve unvan kombinasyonu kullanılır, bu seçenek şıkların dengesini korumak için konulmuştur.

B Seçeneği: [Sert tedbirler alan diğer bir XVII. yüzyıl padişahı ile karıştırma] IV. Murat da otoriter bir padişah olduğu için bu rolü üstlenebileceği düşünülür.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Hotin seferi tecrübesi ve trajik sonu II. Osman'ı işaret eder.

Soru 5 Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti

Tarih dersinde Osmanlı askerî teşkilatını anlatan Selim Öğretmen, tahtaya Kapıkulu piyadelerinin alt birimlerini yazmıştır. Ancak öğrencilerden biri bu sınıflamaya yanlış bir askerî birim dahil etmiştir.

I. Acemioğlanlar

II. Topçular

III. Sipahiler

IV. Lağımcılar

V. Cebeciler

Buna göre, öğrencilerden hangisinin tahtaya yazılan sınıflamada yer alan ve Kapıkulu piyadeleri arasında gösterilemeyecek olan askerî birimi söylediği söylenebilir?

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Tarih: Osmanlı Devleti'nde Ordu ve Askeri Teşkilat & Kapıkulu Ocağı ve Devşirme Sistemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Tarihî kaynaklarda devşirme usulünün kurumsal bir kanun hâline getirilerek sistematik olarak uygulanmaya başlandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Metinde sözü edilen ve Osmanlı askeri teşkilatlanmasında düzenli ordunun temelini atan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nin devşirme sistemini uygularken dikkat ettiği kurallar arasında yer alır?

Metinde sözü edilen ve Yeniçeri Ocağını kaldırma düşüncesi nedeniyle hayatını kaybeden Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre, öğrencilerden hangisinin tahtaya yazılan sınıflamada yer alan ve Kapıkulu piyadeleri arasında gösterilemeyecek olan askerî birimi söylediği söylenebilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)