AYT Tarih: Millî Mücadele Dönemi & Yararlı Cemiyetler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Millî Mücadele yıllarında kurulan bazı cemiyetler, bölgelerinin Türk ve İslam çoğunluğuna sahip olduğunu tarihsel, demografik ve kültürel belgelerle kanıtlamaya çalışmış; Wilson İlkeleri'nin bölgeye uygulanmasını talep etmiştir. Özellikle Çukurova bölgesinde faaliyet yürüten bu cemiyet, bölgenin kadim bir Türk yurdu olduğunu uluslararası kamuoyuna duyurmak amacıyla basın ve yayın yoluyla mücadele yürütmüştür.

I. Dünya Savaşı sonrasında Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Trakya bölgesinin Yunan işgaline uğrama tehlikesine karşı bölge halkı harekete geçmiştir. Edirne merkezli olmak üzere İstanbul'da da teşkilatlanan bölge aydınları, Trakya'nın Türk vatanından koparılmasını önlemek amacıyla ulusal bilinç uyandırma, basın-yayın yoluyla haklılığı dünyaya duyurma ve gerektiğinde silahlı direnişe geçme kararı almıştır.

I. Dünya Savaşı sonrasında Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından doğu illerinde Ermeni devletinin kurulmasını engellemek ve bölgedeki Türk-Müslüman nüfusun haklarını savunmak amacıyla İstanbul'da ve Doğu Anadolu'da teşkilatlanmalar yapılmıştır. Bu doğrultuda kurulan bir cemiyet, bölgedeki haksızlıkları basın yoluyla dünyaya duyurmayı ve Türklerin haklı davasını savunmayı amaçlamıştır.

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın uygulamaya konulmasıyla birlikte Osmanlı toprakları işgale uğramış, bu durum karşısında Türk halkı bölgelerini korumak amacıyla çeşitli cemiyetler kurmuştur. Özellikle antlaşmanın Doğu Anadolu'daki vilayetlerde karışıklık çıkması durumunda bu bölgelerin İtilaf Devletleri tarafından işgal edileceğini öngören maddesi, bu coğrafyada milli birliğin sağlanmasında doğrudan etkili olmuştur.

Millî Mücadele sürecinde dağınık halde faaliyet gösteren ve bölgesel kurtuluş çareleri arayan cemiyetler, işgallerin yayılması üzerine güç birliği yapma zorunluluğu hissiyatıyla hareket etmiştir. 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında toplanan Sivas Kongresi'nde, bu dağınık yapının tek elden yönetilmesi ve millî iradenin daha güçlü temsil edilmesi amacıyla önemli bir karar alınmıştır.