AYT Tarih: Kuruluş Dönemi & Devlet Teşkilatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
2027 AYT Tarih dersi "Kuruluş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Bu gelişmeler arasında aşağıda verilen alanlardan hangisiyle ilgili bir uygulama yer almamaktadır?
C
Ekonomik
A
Hukuk
B
Askerî
E
Eğitim
D
Sosyal
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncüllerde verilen gelişmeler Osmanlı'nın idari, askeri, ekonomik ve eğitim alanındaki teşkilatlanmalarıyla ilgilidir.
Divan-ı Hümayun'un oluşturulması idari ve kısmen hukukî/siyasî yapıyla ilgilidir.
Yaya ve müsellem birliği askerî alana karşılık gelir.
Tım sistemi toprak yönetimi ve üretim dolayısıyla ekonomik alana karşılık gelir.
Medreselerin açılması eğitim (ilmiye) alanına karşılık gelir.
Öncüllerde doğrudan 'sosyal' alanı (örneğin imarethane, vakıf uygulamaları, istimalet politikası vb.) temsil eden müstakil bir öncül bulunmamaktadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Hukuk alanının doğrudan geçmediğini düşünerek yanılgıya düşme]Divan'ın aynı zamanda bir temyiz mahkemesi işlevi görmesi hukukla ilişkilendirilebilir.
E Seçeneği:[Eğitim alanını gözden kaçırma]Medreseler eğitim alanını temsil eder.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncüllerde sosyal alana yönelik doğrudan bir ifade yer almamaktadır.
B Seçeneği:[Askeri alanı arama]Yaya ve müsellem birliği açıkça askeri alanı gösterir.
C Seçeneği:[Ekonomi alanını atlama]Tım sistemi ekonomi ve tarımsal üretimle doğrudan ilgilidir.
Soru 2Osmanlı Kültür ve Medeniyeti
Osmanlı hukuk sisteminde, şeri ve muteber mahkemelerde görev yapan kadıların veya kassâmların gözetiminde, vefat eden kişilerin geride bıraktığı nakit, gayrimenkul, kıymetli eşya ve borç-alacak durumlarının detaylı bir şekilde kaydedildiği resmi defterler tutulmuştur.
I. Miras paylaşımında adaletin sağlanması
II. Ölen kişinin tereke tespitinin yapılması
III. Devletin vergi ve tahrir işlemlerinin denetlenmesi
Bu bilgilere göre, Osmanlı hukuk ve idari sisteminde söz konusu defterlerin oluşturulmasında yukarıdaki amaçlardan hangilerinin doğrudan gözetildiği söylenebilir?
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ölen kişilerin mal varlıklarının kaydedildiği defterler 'tereke' defterleridir. Bu defterler miras paylaşımı ve tereke tespiti amacıyla tutulur.
Öncülde bahsedilen vefat eden kişilerin mal varlıklarının kaydedildiği defterler 'tereke' defterleridir.
Tereke defterleri, mirasın varislere doğru ve adil bir şekilde paylaştırılmasını (I) ve ölenin mal varlığının (tereke tespiti) resmiyet kazandırılmasını (II) sağlar.
Tahrir defterleri ise genel olarak mîrî arazi ve nüfus sayımı için tutulur, bu nedenle III numaralı öncül doğrudan bu defterlerin temel işleviyle ilgili değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yalnızca miras paylaşımını düşünmek]Aday sadece I. öncülü kesin doğrularak eksik değerlendirme yapabilir.
B Seçeneği:[Yalnızca tereke terimine odaklanmak]Aday I. öncülü gözden kaçırabilir.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi]Aday kavramların kapsamını karıştırarak hepsini seçebilir.
D Seçeneği:[Tahrir defterleriyle karıştırma]Aday tahrir ve tereke kavramlarını karıştırarak III. öncülü dahil edebilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 3Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
Osmanlı padişahı, yeni fethedilen bir şehrin yerli halkına hitaben yayımladığı fermanda şu hükümlere yer vermiştir: Şehrin sakinleri kendi geleneklerine göre yaşamaya devam edecek, ibadethanelerine ve dini törenlerine müdahale edilmeyecektir. Şehir halkının mülkleri, evleri, bağ ve bahçeleri kendilerinde kalacak, kanunlara ve vergisel yükümlülüklerine sadık kaldıkları sürece can ve mal güvenlikleri devletin güvencesi altında olacaktır.
Metinde özellikleri verilen ve Osmanlı devlet idaresinde fethedilen bölge halkının haklarını güvence altına alan bu belge aşağıdakilerden hangisidir?
C
Ahitname
B
Mukataa
D
İltizam
E
İcazetname
A
Müsadere
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Osmanlı Devleti'nde fethedilen yerlerin halkına dini serbestlik, mülkiyet hakkı ve can güvenliği tanıyan diplomatik ve hukuki belgelere 'Ahitname' denir.
Metinde halkın inanç, mülkiyet ve ibadet özgürlüğünün devlet garantisi altına alındığı vurgulanmıştır.
Bu tür tek taraflı veya karşılıklı güvence içeren ferman niteliğindeki diplomatik belgeler ahitname olarak adlandırılır.
Müsadere özel mülkiyete el koyma, mukataa gelirleri doğrudan hazineye aktarılan arazi, iltizam vergi toplama ihalesi, icazetname ise diploma anlamı taşır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Müsadere kavramını hak ve güvenceyle karıştırmak]Hukuki terimleri karıştıran öğrenciler müsadereyi genel bir devlet kanunu sanabilir.
E Seçeneği:[İzin ve serbestlik kelimelerini icazet ile bağdaştırmak]'İzin veriyoruz' ifadesinden hareketle icazetname çeldiricisine düşmek.
D Seçeneği:[Vergi kelimesinden yola çıkarak iltizama gitmek]Metinde 'vergi' kelimesinin geçmesi iltizam sistemiyle karıştırılmasına yol açabilir.
B Seçeneği:[Ekonomik bir terim olan mukataayı idari belge sanmak]Metinde geçen mülk ve dükkân kelimelerinden ötürü arazi ekonomisi terimlerine yönelmek.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Metindeki tüm unsurlar ahitnamelerin tanımıyla birebir uyuşmaktadır.
Soru 4Kültür ve Medeniyet
Osmanlı Devleti'nde vakıflar aracılığıyla kurulan ve halkın temel ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli rol oynayan imarethaneler (aşevleri), sadece yoksullara yemek dağıtmakla kalmamış; medrese talebelerine, yolculara ve şehre gelen misafirlere de düzenli olarak hizmet vermiştir.
I. Toplumsal dayanışmanın kurumsal bir süreklilik kazandığı
II. Devletin sosyal devlet olma sorumluluğunu vakıf sistemiyle desteklediği
III. Gayrimüslimlerin yönetim kademelerinde görevlendirildiği
Bu bilgilere dayanarak imarethanelerin faaliyetlerinin, Osmanlı Devleti ile ilgili yukarıdaki durumlardan hangilerinin göstergesi olduğu savunulabilir?
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İmarethaneler toplumsal yardımlaşmayı ve sosyal devlet anlayışını gösterir ancak gayrimüslimlerin yönetimde görev almasıyla doğrudan ilişkili değildir.
Öncül I: İmarethanelerin yemek dağıtması ve ihtiyaç sahiplerini gözetmesi toplumsal dayanışmanın süreklilik kazandığını gösterir.
Öncül II: Devletin vakıflar aracılığıyla halkın temel ihtiyaçlarını karşılaması sosyal devlet anlayışının bir gereğidir.
Öncül III: İmarethene faaliyetleri ile gayrimüslimlerin yönetim kademelerinde yer alması arasında doğrudan bir ilgi kurulamaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca yemek yardımını dikkate alıp sosyal devlet boyutunu göz ardı eden adaylar bu şıkkı seçebilir.
B Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca sosyal devlet vurgusuna odaklanıp toplumsal dayanışma unsurunu gözden kaçıranlar bu şıkka yönelir.
D Seçeneği:[Bilgi dışı genelleme]Osmanlı'nın hoşgörü politikasını her öncüle uygulama yanılgısına düşen adaylar III. öncülü doğru kabul edebilir.
E Seçeneği:[Tümünü doğru kabul etme eğilimi]Genellikle 'hepsi doğrudur' algısıyla hareket eden adayların düştüğü tuzaktır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 5Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
Osmanlı klasik döneminde taşra teşkilatının en önemli mülki ve adli yöneticilerinden biri olan bu görevli, hem şeri hukuku hem de örfi hukuku uygulamakla yükümlüydü.
Bulunduğu kazada noterlik görevini yürüterek evlenme, miras ve sözleşme gibi hukuki işlemleri tescil etmiştir.
Esnaf ve loncaların ürettiği malların standartlara uygunluğunu denetlemiş, tavan fiyat (narh) uygulamalarını denetim altında tutmuştur.
Bölgedeki vakıfların mütevelli heyetlerinin hesaplarını denetleyerek sosyal adaletin sağlanmasında kilit rol oynamıştır.
Bu özelliklere sahip olan Osmanlı devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kazasker
E
Şeyhülislam
D
Subaşı
B
Kadı
C
Nişancı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncüllerde verilen noterlik, narh fiyatlarını belirleme/denetleme, vakıf denetimi ve nikâh kıyma gibi görevler Osmanlı'da taşra yargısının ve idaresinin temel temsilcisi olan Kadı'ya aittir.
Öncüllerde yer alan evlenme (nikâh) ve sözleşme tescili noterlik fonksiyonunu gösterir.
Narh sistemi ve çarşı-pazar denetimi kadının ekonomi ve zabıta alanındaki yetkilerindendir.
Vakıfların denetimi de yine kadının yetki alanına girmektedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Dini yetkiler ile adli yetkiler karıştırılıyor.]Şeyhülislam fetva makamı olduğu için nikâh veya noterlik gibi yerel işlemlerle karıştırılır.
D Seçeneği:[Güvenlik görevlisi ile yargıç karıştırılıyor.]Subaşı da taşrada görev yaptığı için idari ve adli roller birbirine karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncüllerdeki tüm görevler kadının yetki alanındadır.
A Seçeneği:[Yüksek adli makam ile yerel kadılık karıştırılıyor.]Kazaskerin de adli yetkileri olduğu bilindiğinden taşra yargıcıyla karıştırılır.
C Seçeneği:[Bürokratik yetkiler ile adli yetkiler karıştırılıyor.]Nişancı iç ve dış yazışmaları ile tahrir defterlerini tutan kalemiye sınıfındandır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Tarih ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi Türk Tarihi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 KPSS Tarih dersi "İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Soğuk Savaş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • TarihAYT Tarih: Kuruluş Dönemi & Devlet Teşkilatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)