AYT Tarih: Kültür ve Medeniyet & Merkez Teşkilatı (Divan-ı Hümayun) (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
2027 AYT Tarih dersi "Kültür ve Medeniyet" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Kültür ve Medeniyet
Osmanlı Devleti'nde merkez teşkilatının en önemli karar ve yönetim organı olan Divan-ı Hümayun'da, padişahın tuğrasını yazma yetkisine sahip olan ve fethedilen arazilerin tahrir defterlerine kaydedilmesinden sorumlu bürokrat, aynı zamanda örfi hukuk kurallarının düzenlenmesinde de birinci derecede etkiliydi.
Bu özelliklere sahip olan Divan-ı Hümayun üyesi aşağıdakilerden hangisidir?
C
Nişancı
A
Kazasker
B
Defterdar
D
Reisülküttap
E
Şeyhülislam
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Padişahın tuğrasını çeken, tahrir defterlerini tutan ve örfi kanunları düzenleyen divan üyesi Nişancı'dır.
Öncülde padişahın tuğrasını çekme yetkisinden bahsedilmektedir ki bu doğrudan Nişancı'nın görevdir.
Fethedilen arazilerin tahrir (sayım ve kayıt) defterlerine işlenmesi ve dirliklerin dağıtımı Nişancı tarafından yapılırdı.
Padişah ferman ve beratlarına tuğra çekmesinin yanı sıra örfi hukukun düzenlenmesinde de baş aktördür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Metindeki tuğra, tahrir ve kanun düzenleme anahtarlarını doğru birleştirmiştir.
B Seçeneği:[Toprak ve gelir yönetimi yanılgısı]Toprak kayıtları ve dirlik defterleri denince mali işlerle karıştırıp Defterdar'ı işaretleyebilir.
D Seçeneği:[Son dönem bürokrasi artışı]Divan sekreteri olan Reisülküttap ile Nişancı'nın görev alanları karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Divan üyesi genel algısı]Hukuk ve kanun kelimelerinden hareketle Şeyhülislam seçilebilir.
A Seçeneği:[Hukuk terimi ile karıştırma]Örfi hukuk ibaresini görünce adaletten sorumlu Kazasker seçeneğine yönlenebilir.
Soru 2Kültür ve Medeniyet
Osmanlı Devleti'nde merkezî idarenin güçlenmesiyle birlikte Divan-ı Hümayun üyelerinin yetki alanları belirginleşmiş; bu üyelerden biri, askerî kökenli olmayan ve adalet/eğitim bürokrasisinin en üst temsilcisi konumunda yer almıştır.
I. Divan toplantılarında mühimmat ve berat işlerinin yanında kadı ve müderrislerin tayin işlemlerini yürütmüştür.
II. Görev alanının genişlemesiyle birlikte Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren Rumeli ve Anadolu olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
III. Kararlarını alırken İslam hukukuna (Şeriat) uygunluk gözetmiş ve divandaki hukuki meselelerde birinci derecede söz sahibi olmuştur.
Bu özellikler dikkate alındığında, hakkında bilgi verilen divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Nişancı
E
Şeyhülislam
D
Veziriazam
B
Kazasker
C
Defterdar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Öncüllerde belirtilen kadı ve müderris atamalarını yapma, Rumeli ve Anadolu olarak ikiye ayrılma özellikleri Kazasker makamına aittir.
Kadı ve müderris atamalarının yapılması ilmiye sınıfının en üst yöneticisi olan kazaskerin görevidir.
Sınırların genişlemesiyle birlikte kazaskerlik makamı Rumeli ve Anadolu kazaskerliği olarak ikiye bölünmüştür.
Bu doğrultuda doğru seçenek Kazasker'dir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Bürokratik atamalarla karıştırılması]Nişancının da divanda önemli bir belge yazarı olmasından ötürü atama yetkisi olduğunu zannedebilir.
E Seçeneği:[Dinî bürokrasi ile karıştırılması]Müderris ve kadı kelimelerinin dinî/eğitsel yapıyı çağrıştırması Şeyhülislam ile karıştırılmasına yol açar.
D Seçeneği:[Padişahın mutlak vekili olması]En yetkili divan üyesi olmasından dolayı tüm atamaları yaptığını düşünebilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncüllerdeki kadı, müderris ataması ve ikili teşkilat yapısı doğrudan kazaskeri tanımlar.
C Seçeneği:[Mali işlerle karıştırılması]Merkez teşkilatındaki önemli görevlilerden biri olduğu için karıştırılabilir.
Soru 3Kültür ve Medeniyet
Osmanlı İmparatorluğu, yüzyıllar boyunca geniş bir coğrafyada hâkimiyet kurarken farklı medeniyet havzalarıyla etkileşimde bulunmuş ve kendine özgü bir sentez oluşturmuştur.
I. Bozkır teşkilatlanması ve veraset anlayışının temel prensipleri
II. Fethedilen bölgelerdeki gayrimüslim tebaanın mülkiyet ve geleneksel idari alışkanlıkları
III. Medrese eğitimi ve şeri hukukun devlet bürokrasisindeki belirleyici rolü
Osmanlı klasik dönem kültür ve medeniyetinin şekillenmesinde yukarıdakilerden hangilerinin sentezinden söz edilebilir?
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Osmanlı klasik dönem kültürü; Orta Asya Türk gelenekleri, İslamiyet'in evrensel inanç ve hukuk değerleri ile hâkimiyet altına alınan yerel coğrafyaların unsurlarının birleşmesiyle (sentez) oluşmuştur.
Öncül I: Orta Asya Türk devlet gelenekleri, Osmanlı'nın siyasi teşkilatında ve veraset sisteminde etkili olmuştur.
Öncül II: Fethedilen yerlerdeki yerel unsurlar ve tebaanın idari pratikleri Osmanlı idari yapısına esneklik kazandırmıştır.
Öncül III: İslamiyet'in getirdiği kültürel ve inançsal değerler (şeri hukuk, medreseler) Osmanlı medeniyetinin temel dayanağıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Dini unsuru unutma]İslamiyet'in etkisini gözden kaçırır.
A Seçeneği:[Sadece Türk kökenine odaklanma yanılgısı]Aday sadece ilk Türk devletlerinin devamı algısıyla yaklaşır.
D Seçeneği:[Türk kökenini göz ardı etme]Orta Asya kökenlerini hesaba katmaz.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Üç unsurun da Osmanlı sentezindeki yerini doğru kavramıştır.
B Seçeneği:[Eksik sentez]Sadece yerel unsurların etkisini düşünerek diğerlerini göz ardı eder.
Soru 4Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
Osmanlı merkez teşkilatında bürokratik işlemlerin yürütülmesinde padişahın imzası ve tuğrasını taşıyan çeşitli belgeler kullanılmaktaydı. Bu belgeler aracılığıyla memur tayinleri yapılır, rütbe veya maaş artırımları düzenlenir ve idari yetkiler resmileştirilirdi.
I. Vezirlik veya beylerbeylik gibi yüksek rütbeli bir göreve getirilen kişiye yetkilerinin bildirilmesi
II. Görevlendirilen devlet görevlisine maaş bağlanması veya dirlik (tımar) verilmesi
III. Memuriyetinde hukuka aykırı davranan bir görevlinin görevden alınması
Yukarıda verilen idari işlemlerin tamamının gerçekleştirilmesi ve ilgilisine sunulması sürecinde kullanılan temel padişah buyruğu aşağıdakilerden hangisidir?
C
Adaletname
B
Kanunname
E
Yasakname
D
Beratname
A
Ferman
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Osmanlı Devleti'nde memur ataması, maaş bağlanması, rütbe verilmesi veya görevden alınması gibi durumlarda çıkarılan padişah buyruğuna 'Berat' veya 'Beratname' denir.
Öncüllerde verilen atama, maaş tahsisi ve görevden alma işlemleri idari niteliktedir.
Osmanlı bürokrasisinde kişilere görev, maaş, nişan veya imtiyaz veren belgeler 'berat' adını taşır.
Ferman genel emirler için, Kanunname kanunlar için, Adaletname halkı korumak için, Yasakname ise yasaklar koymak için yazılırdı.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Padişahın yasaklayıcı emirleri ile atama belgelerini karıştırma]Kelime kökünden hareketle yasaklama içeren metinlerle karıştırabilirler.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Atama, maaş ve görevden alma işlemlerinin beratname ile yapıldığını doğru tespit eder.
B Seçeneği:[Hukuki düzenleme ile idari atamayı karıştırma]Devlet belgelerini genel olarak padişahın yazılı emirleri kategorisinde değerlendirirler.
A Seçeneği:[Genel padişah emri ile kişiye özel atama belgesini karıştırma]Padişah buyruğu denilince akla ilk gelen genel terim olduğu için ferman şıkkına yönelirler.
C Seçeneği:[Taşra idaresi ve halkın hakları ile memur atama belgelerini karıştırma]Padişahın adalet dağıtma ve halkı koruma fermanlarıyla atama belgelerini karıştırırlar.
Soru 5Osmanlı Kültür ve Medeniyeti
Osmanlı Devlet teşkilatında divan üyesi olan kazaskerler, sorumluluk alanlarındaki kadı ve müderris gibi ulema sınıfının atama, yer değiştirme, emeklilik ve günlük özlük işlemlerini belirli defterlere kaydetmekle yükümlüydü.
I. Ulemanın günlük görev ve atama hareketlerinin kaydedilmesi
II. Kazaskerlerin kendi bölgelerindeki ilmiye mensuplarının sicil takibi
III. Taşra idaresindeki dirlik dağılımının tahrir edilmesi
Yukarıda özellikleri verilen ve kazaskerlik makamında tutulan bu kayıt defterleri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Tahrir Defteri
D
Beylikçi Defteri
E
Tereke Defteri
B
Mühimme Defteri
C
Ruznamçe
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kazaskerlerin ulemanın atama, terfi ve günlük işlemlerini kaydettiği defter 'Ruznamçe' olarak adlandırılır.
Öncüllerde kazaskerlerin ulema sınıfına yönelik günlük işlemlerinin ve atamalarının kaydedildiği sorulmaktadır.
Tahrir defterleri tımarları ve nüfusu saymak içindir.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi Türk Tarihi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 KPSS Tarih dersi "İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Soğuk Savaş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • TarihAYT Tarih: Kültür ve Medeniyet & Merkez Teşkilatı (Divan-ı Hümayun) (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)