AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Medeniyet (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

İlk Türk devletlerinde ölen kişilerin ardından düzenlenen cenaze törenlerinde (yuğ), merhunun yaşamı boyunca kullandığı silahlar, kıymetli eşyalar ve binek hayvanları mezara konulmuştur. Ayrıca Kök Türk ve Uygur dönemine ait metinlerde, ölüm olayının "uçtu" fiiliyle ifade edilmesi ve ölümden sonraki yaşamın varlığına dair ritüellerin sürdürülmesi dikkat çekmektedir.

I. Ölümden sonraki hayatın varlığına inanıldığı

II. Mezarlara bırakılan eşyaların günlük yaşamın izlerini taşıdığı

III. Cenaze törenlerinin belirli bir dini inanç sistemi doğrultusunda gerçekleştirildiği

Bu bilgilere dayanarak İlk Türkler ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

D

II ve III

E

I, II ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 İlk Türk-İslam Devletleri

Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklu gibi ilk Türk-İslam devletlerinde hükümdar eşlerinin (hatunların) ayrı divan sahibi olabildiği, resmi belgelerde tuğralarının yer aldığı, elçileri kabul ettiği ve devlet memurlarının atanmasında etkili olduğu bilinmektedir.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak ilk Türk- İslam devletleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

B

Kadınlar yönetim mekanizmasında aktif bir role sahiptir.

C

Hükümdarlık yetkisi sadece hanedandaki kadınlara devredilmektedir.

D

Devlet işlerinde teokratik esaslar ön planda tutulmuştur.

E

Veraset sistemindeki belirsizlikler kadınlar tarafından giderilmiştir.

A

Ataerkil toplumsal yapı tamamen ortadan kalkmıştır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

İkinci Meşrutiyet'in ilanından kısa bir süre sonra yayımlanan bir fikir dergisinde, "Devletin bekası, din ve ırk farkı gözetilmeksizin vatan toprakları üzerinde yaşayan herkesin kanun önünde eşit ve ortak bir siyasi iradenin parçası olmasına bağlıdır. Kim ki bu devletin kanunlarına bağlılık gösterir ve yükümlülüklerini yerine getirirse, kökeni ne olursa olsun bu vatanın aslî unsurudur." görüşü savunulmuştur.

Bu makalede savunulan temel düşüncenin hayata geçirilebilmesi ve devletin bütünlüğünün korunabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin sürekliliği savunulmuştur?

A

Mutlak monarşi yönetiminin güçlendirilmesi

C

Ümmet esaslı toplumsal yapılanmaya geri dönülmesi

B

Anayasal yönetimin ve parlamenter sistemin korunup işletilmesi

E

Tüm azınlıklara kendi devletlerini kurma hakkının tanınması

D

Yalnızca Türk kökenli vatandaşların yönetimde söz sahibi olması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Türkiye'nin Su Varlığı

Yeryüzündeki göllerin su özellikleri (tatlı, tuzlu, sodalı veya acı olması) sadece beslenme kaynaklarıyla değil, aynı zamanda bulundukları coğrafi ortamın ve havzanın özellikleriyle de yakından ilişkilidir.

I. Gölün bulunduğu havzanın kapalı ya da açık çanak karakterine sahip olması

II. Göl çanağını oluşturan anakayanın çözünebilir mineraller bakımından zenginliği

III. Göl havzasındaki bitki örtüsünün tür kompozisyonu ve yoğunluğu

Yukarıdakilerden hangileri bir gölün suyunun tatlı ya da tuzlu/sodalı olmasında doğrudan belirleyici etkiye sahiptir?

E

I, II ve III

D

II ve III

C

I ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Göllerin su özelliklerinin farklılık göstermesinde havzanın açık/kapalı olması ve anakayanın mineral yapısı doğrudan etkilidir.

Kapalı havzalardaki göller sularını dışarı akıtamadığı ve buharlaşma şiddetli olduğu için tuzlulaşır (I. öncül doğru).
Çanak kayaçlarının kimyasal bileşimi suya karışarak suyun tatlı, acı ya da sodalı olmasını sağlar (II. öncül doğru).
Bitki örtüsü suyun kimyasal tuzluluk oranını doğrudan belirleyen ana fiziksel faktörlerden biri değildir (III. öncül yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday I ve II numaralı faktörlerin hidrografik ve jeolojik etkilerini doğru bağdaştırmıştır.

C Seçeneği: [Bitki örtüsünün su özelliklerini doğrudan değiştirdiğini varsaymak] Aday ekolojik faktörlerin tamamının göl suyunu kimyasal olarak etkileyeceği yanılgısına düşer.

D Seçeneği: [Havzanın akış özelliklerini (açık/kapalı) atlamak] Aday kayaç yapısının etkisini bilir fakat kapalı havza kuralını hesaba katmaz.

E Seçeneği: [Tüm çevresel etkenlerin su kimyasını doğrudan etkilediği genellemesi] Aday öncüllerdeki tüm maddelerin coğrafi unsur olmasından ötürü doğrudan etkili olacağını düşünür.

A Seçeneği: [Yalnızca havza konumunun yeterli olduğunu düşünmek] Aday kapalı havza kuralını hatırlar ancak kayaç yapısının etkisini göz ardı eder.

Soru 5 İnkılap Tarihi

I. Dünya Savaşı'ndan mağlup çıkan Osmanlı Devleti'nin paylaşım planları, mağlup devletlerle ilgili diğer barış antlaşmalarına kıyasla anlaşmazlıklara yol açtığı için Paris Barış Konferansı'nda netleştirilememiştir. Uzlaşmazlıkların giderilmesi amacıyla toplanan San Remo Konferansı'nda taslağı oluşturulan antlaşma şartları Osmanlı Hükümetine sunulmuştur. Bu koşulların ağır olması nedeniyle hükümetin kararsız kalması, İtilaf Devletleri'nin desteklediği Yunan kuvvetlerinin harekete geçmesine zemin hazırlamış ve nihayetinde baskılar sonucu Sevr Antlaşması imzalanmıştır.

Bu tarihi süreç göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşaysılamaz?

A

Osmanlı Devleti'nin savaş dışı kaldığı dönemde toprak bütünlüğünün tehlikeye girdiği

C

Paris Barış Konferansı'nda Osmanlı topraklarının paylaşımı konusunda ortak bir karara varılamadığı

B

Yunanistan'ın İtilaf devletlerinin bölgedeki politik çıkarlarına hizmet ettiği

E

İtilaf Devletlerinin istediklerini kabul ettirmek için askeri baskı yöntemini kullandığı

D

Osmanlı yönetiminde yürütme organının varlığının hukuken ve fiilen sona erdiği

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde Osmanlı heyetinin ve hükümetinin baskılar sonucu antlaşmayı imzaladığı belirtilmektedir; ancak yürütme gücünün tamamen sona erdiğine dair bir ifade yer almaz.

Metinde Paris Konferansı'nda uzlaşma sağlanamadığı belirtilmiştir (C seçeneği elenir).
Yunan kuvvetlerinin taarruza geçmesi İtilaf Devletleri ile işbirliği ve çıkarlarını desteklediklerini gösterir (B ve E seçenekleri elenir).
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrıldığı ve toprak bütünlüğünün tehlikede olduğu vurgulanmıştır (A seçeneği elenir).
Osmanlı hükümetinin varlığını sürdürdüğü ve antlaşmayı imzalayan bir heyet gönderdiği bilindiğinden yürütme gücünün sona erdiği söylenemez (D seçeneği doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yenik çıkma durumu] Metnin başındaki 'mağlup çıkan' ifadesiyle doğrudan doğrulanır.

C Seçeneği: [Paris Konferansı'nın sonucu] Metinde uzlaşıya varılamadığı açıkça ifade edilmiştir.

B Seçeneği: [Yunan saldırısının niteliği] Yunan kuvvetlerinin İtilaf devletleri yönlendirmesiyle taarruza geçmesi bu yargıyı doğrular.

E Seçeneği: [Askeri gücün baskı aracı olması] Yunan taarruzu askeri gücün baskı aracı olarak kullanıldığını kanıtlar.

D Seçeneği: [Hükümetin varlığının sona ermesi] Metinde heyetin antlaşmayı imzaladığı söylenmekte, yürütmenin sona erdiği bilgisi bulunmamaktadır.

Soru 6 Doğal ve Beşeri Sistemler

Iğdır Ovası'nı çevreleyen dağların eteklerindeki alüvyal birikinti konilerinin birleşmesiyle oluşan dağ eteği ovalarında, mikroklima iklim özelliğine bağlı olarak pamuk tarımı yapılmaktadır. Bu ovalardaki yer altı sularının yüzeye yakın olduğu alanlarda sazlık ve bataklık sahalara rastlanırken, çevredeki yüksek dağlık kesimlerde ise endemik bozkır bitki türleri yayılış göstermektedir.

Yukarıdaki metinde bahsedilen coğrafi özellikler dikkate alındığında, coğrafyanın alt dallarından hangisiyle ilgili bir unsurun doğrudan yer almadığı söylenebilir?

D

Kartografya

E

Biyocoğrafya

B

Hidrografya

C

Jeomorfoloji

A

Klimatoloji

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde geçen coğrafi unsurlar incelendiğinde harita çizimi ve bilimi olan Kartografya ile ilgili herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.

Metindeki 'dağ eteği ovaları' ifadesi yer şekilleriyle ilgili olduğu için Jeomorfoloji ile ilişkilendirilir.
Metindeki 'mikroklima iklim' ifadesi Klimatoloji ile ilişkilendirilir.
Metindeki 'yer altı suları ve bataklık' ifadeleri Hidrografya ile ilişkilendirilir.
Metindeki 'endemik bozkır bitki türleri' ifadesi Biyocoğrafya ile ilişkilendirilir.
Harita yapımı, ölçek hesaplamaları veya harita çizim teknikleriyle ilgili Kartografya dalına ait bir bilgi metinde bulunmamaktadır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İklim unsurunun bulunmadığı düşüncesi] Mikroklima kavramını klimatolojiyle ilişkilendiremeyen adaylar bu şıkka yönelebilir.

B Seçeneği: [Su kaynaklarının göz ardı edilmesi] Yer altı suları ve bataklık ifadelerini kaçıran adaylar seçebilir.

C Seçeneği: [Yer şekillerinin coğrafi dalı ile karıştırılması] Ova oluşumunun jeomorfolojiyle bağını kuramayan adaylar düşebilir.

E Seçeneği: [Bitki örtüsünün coğrafyadaki yeri] Endemik bitki türlerinin hangi alt dala ait olduğunu karıştıranlar seçebilir.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Metinde harita ve çizimle ilgili bir unsur olmadığını fark eden aday doğru sonuca ulaşır.

Soru 7 Su Kaynakları

Yeryüzündeki göllerin su kimyası; bulundukları havzanın özellikleri ve su dengesiyle doğrudan ilişkilidir.

I. Gölün bulunduğu sahanın dışarıya su akıntısına (giderine) sahip olması

II. Çanağı çevreleyen anakayanın mineralolojik ve litolojik bileşimi

III. Beslenme kaynaklarının yer altı veya yer üstü sularından oluşması

Yukarıdakilerden hangileri bir gölün suyunun tatlı ya da tuzlu/sodalı olmasında doğrudan belirleyici faktörler arasında yer alır?

A

Yalnız I

C

I ve III

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Göllerin su özelliklerinin farklılık göstermesinde suyun tahliyesi (gider), kayaç yapısı ve beslenme kaynaklarının kimyasal içeriği doğrudan etkilidir.

I. Öncül: Gideri olan (gideni bulunan) göller sularındaki tuzları dışarıya taşıyabildiği için genellikle tatlıdır; gideri olmayanlar ise buharlaşmayla tuzu bünyesinde biriktirir.
II. Öncül: Göl çanağını oluşturan kayaçların çözünebilir mineral yapısı suyun tatlı, acı, tuzlu veya sodalı olmasını etkiler.
III. Öncül: Gölleri besleyen kaynakların (akarsu, kaynak, yağış) taşıdığı mineraller suyun kimyasal yapısını doğrudan şekillendirir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kayaç yapısının etkisini eksik değerlendirme.] Sadece akarsu ve gider dengesine odaklanılması.

B Seçeneği: [Beslenme kaynaklarının etkisini göz ardı etme.] Su kaynaklarının kalitesinin göl suyunu etkilemeyeceği düşüncesi.

D Seçeneği: [Gider faktörünü atlama.] Sadece kayaç ve beslenmenin yeterli olduğunu zannetmek.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm faktörlerin göl suyunun kimyasal özelliğini etkilediğini doğru kavrama.

A Seçeneği: [Yalnızca hidrografik dengeyi baz alıp jeolojik faktörleri göz ardı etme yanılgısı.] Aday sadece gider durumunun tuzluluğu belirlediğini düşünebilir.

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Medeniyet (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bilgilere dayanarak İlk Türkler ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Yalnızca bu bilgilere dayanarak ilk Türk- İslam devletleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bu makalede savunulan temel düşüncenin hayata geçirilebilmesi ve devletin bütünlüğünün korunabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin sürekliliği savunulmuştur?

Yukarıdakilerden hangileri bir gölün suyunun tatlı ya da tuzlu/sodalı olmasında doğrudan belirleyici etkiye sahiptir?

Bu tarihi süreç göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşaysılamaz?

Yukarıdaki metinde bahsedilen coğrafi özellikler dikkate alındığında, coğrafyanın alt dallarından hangisiyle ilgili bir unsurun doğrudan yer almadığı söylenebilir?

Yukarıdakilerden hangileri bir gölün suyunun tatlı ya da tuzlu/sodalı olmasında doğrudan belirleyici faktörler arasında yer alır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)