AYT Tarih: İlk Türk İslam Devletleri & Devlet Teşkilatı ve Ordu (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
2027 AYT Tarih dersi "İlk Türk İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 6 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1İlk Türk İslam Devletleri
İlk Türk İslam devletlerinde merkezi otoriteyi güçlendirmek ve hassa ordusunun çekirdeğini oluşturmak amacıyla farklı kökenlerden gelen gençlerin devlet hizmetine alınması esasına dayanan Gulam sistemi uygulanmıştır.
I. Gayrimüslim veya savaş esiri çocukların eğitilerek ordu ve saray hizmetine alınması
II. Yetiştirilen bu kişilerin yalnızca askerî alanda görev alıp idari makamlara kesinlikle getirilmemesi
III. Askerlerin maaşlarının divan tarafından nakdi olarak veya ikta gelirleriyle karşılanması
Gulam sistemi ile ilgili yukarıdaki numaralandırılmış yargılardan hangileri yanlıştır?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Gulam sisteminde yetişen yetenekli asker ve memurlar hem askerî hem de idari (valilik, komutanlık vb.) görevlere getirilebilirdi. Bu nedenle II numaralı öncül yanlıştır.
Gulam sistemi, gayrimüslim veya esir çocukların Gulamhane'de yetiştirilerek orduya kazandırılmasını sağlar (I. öncül doğru).
Gulam çıkışlı devlet adamları ordu dışında idari ve siyasi kadrolarda da önemli görevler üstlenmiştir (II. öncül yanlış).
Gulam askerlerinin maaşları (gafel or maaşları) ikta sisteminden elde edilen gelirler veya doğrudan hazineden karşılanmıştır (III. öncül doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[I numaralı öncülün yanlış olduğu yanılgısı]Gulam kökeninin esir veya satın alınan çocuklara dayanmasını unutmuş olabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]II numaralı öncüldeki bilginin yanlış olduğunu tespit eden adaylar bu şıkka ulaşır.
C Seçeneği:[III numaralı öncülün doğru olduğunu göz ardı etme]İkta sisteminin Gulam maaşlarıyla olan ilişkisini karıştırmış olabilir.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri yanlış zannetme]Konu hakkında eksik bilgi sahibi olma
D Seçeneği:[I numaralı öncülü yanlış kabul etme]Sistemin kaynağını yanlış yorumlama
Soru 2İlk Türk-İslam Devletleri
Büyük Selçuklu Devleti'nin veziri Nizamülmülk tarafından Bağdat'ta kurulan Nizamiye Medresesi, dönemin en önemli yükseköğretim kurumlarından biri hâline gelmiştir. Bu medresede başmüderrislik yapan, İslam felsefesi ve tasavvufunu sentezleyen; kaleme aldığı eserlerle dönemin batınilik faaliyetlerine karşı ilmî mücadele yürüten bilgin, İslam düşünce tarihinde derin izler bırakmıştır.
Paragfratfa söz edilen ve 'İhya-ü العلوم' (İhyâu Ulûmi'd-dîn) ile 'Kimyâ-yı Saâdet' gibi ölümsüz eserlerin yazarı olan ünlü İslam filozofu ve mutasavvıfı aşağıdakilerden hangisidir?
D
İbn-i Rüşt
E
İbn-i Sina
C
İmam Gazali
B
Cezeri
A
Farabi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Söz konusu eserler ve Nizamiye Medresesi başmüderrisliği İmam Gazali'ye aittir.
Nizamiye Medresesi'nin başmüderrisliğini yapmış önemli isimler taranır.
İhya-ü Ulûmiddîn ve Kimyâyı Saâdet eserlerinin yazarı tespit edilir.
Bu özelliklerin tamamını taşıyan bilginin İmam Gazali olduğu sonucuna varılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Endülüslü filozoflarla karıştırma]İbn-i Rüşt'ün felsefi yönü ile Gazali karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Tıp ve felsefe bilginlerini karıştırma]İbn-i Sina'nın El-Kanun fi't-Tıbb eseri ile karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Bilim insanı isimlerini karıştırma]Ünlü bir Türk-İslam bilginini hatırlayıp Cezeri'yi işaretleyebilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru bilgi ve eser eşleştirmesi
A Seçeneği:[İlk dönem İslam filozoflarıyla karıştırma]Aday ünlü bir İslam filozofu olduğu için Farabi'yi düşünebilir.
Soru 3İslam Medeniyetinde Bilim
Orta Çağ İslam dünyasında optik ilminin kurucusu kabul edilen ve görme olayı üzerine yazdığı devasa eseriyle Batı'da 'Alhazen' olarak tanınan İslam âlimi, ışığın yayılması ve yansıma kanunları üzerine yaptığı deneylerle modern bilimsel metodolojinin öncülerinden biri olmuştur.
Metinde söz edilen ve özellikle "Kitabü'l-Menâzir" adlı eseriyle optik bilimine yön veren Türk-İslam bilgin aşağıdakilerden hangisidir?
A
El-Hârizmî
C
Bîrûnî
B
İbn Sînâ
E
Farabî
D
İbnü'l-Heysem
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Soruda özellikleri verilen ve "Kitabü'l-Menâzir" (Optik Kitabı) adlı eseriyle bilinen İslam âlimi İbnü'l-Heysem'dir.
Öncüldeki 'Kitabü'l-Menâzir' eseri taranır.
Optik alanındaki öncülüğü ve Batı'daki 'Alhazen' lakabı dikkate alınır.
Doğru seçeneğin İbnü'l-Heysem olduğu tespit edilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Felsefe alanındaki 'Muallim-i Sânî' unvanı.]Aday, genel İslam bilginleri listesinden rastgele bir isim seçebilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Astronomi ve coğrafya alanındaki evrensel çalışmaları.]Bîrûnî'nin çok yönlü bir bilgin olması nedeniyle optik eserini de onun yazdığı düşünülebilir.
B Seçeneği:[Tıp ve felsefe alanındaki şöhreti nedeniyle her büyük eserin ona mal edilmesi.]Aday, en tanınmış İslam bilginlerinden biri olduğu için bu eseri İbn Sînâ'ya yakıştırabilir.
A Seçeneği:[Matematik ve cebir denilince akla gelen ilk isim olması.]Aday, İslam bilginlerini karıştırarak cebir öncüsünü fizik alanı ile ilişkilendirebilir.
Soru 4İlk Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet
İlk Türk-İslam devletlerinde mimari, Türklerin bozkır kültürü ve yaşam tarzı ile İslamiyet'in getirdiği inanç esaslarının sentezlenmesiyle gelişmiştir. Özellikle hükümdarlar ve devletin ileri gelenleri için inşa edilen anıt mezarlar, bu kültürel etkileşimin en somut örneklerindendir.
I. Göçebe dönemdeki çadır geleneğinin mimariye yansımasıdır.
II. Genellikle silindirik veya çokgen gövdeli olup konik bir çatıyla son bulur.
III. Önemli devlet adamlarının hatırasını yaşatmak amacıyla yapılmıştır.
Özellikleri verilen ve Büyük Selçuklu Devleti ile İslam mimarisine kazandırılan anıt mezar tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kümbet
B
Ribat
C
Arasta
D
Kapan
E
Külliye
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türklerin göçebe dönemde kullandıkları çadırlardan esinlenerek İslam mimarisine kazandırdıkları anıt mezarlara kümbet denir.
Öncüllerde Türklerin göçebe çadır geleneğinin mimari yansıması olduğu belirtilmiştir.
Silindirik veya çokgen gövde üzerine konik külah (çatı) örtüsüyle yapılan anıt mezar formu incelenmiştir.
Bu mimari formun 'kümbet' olduğu tespit edilmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Çadır formundaki anıt mezarların kümbet olduğunu bilir.
D Seçeneği:[Ekonomik yapı karmaşası]Kapan hanı ile anıt mezarı karıştırır.
E Seçeneği:[Kapsamlı yapı karmaşası]Külliyeyi genel bir yapı topluluğu olarak düşünür.
C Seçeneği:[Ticari yapı karmaşası]Arastayı mimari bir terim olarak mezarla ilişkilendirir.
B Seçeneği:[Karın karıştırılması]Ribat ile kümbet kavramlarını karıştırır.
Soru 5İlk Türk-İslam Devletleri
Karahanlılar ve Gazneliler gibi ilk Türk-İslam devletlerinde hükümdarlık yetkisinin tanrısal kaynaklı olduğuna inanılmış ve iktidarın belirli bir ailenin kan bağından gelen bireyler arasında paylaşılması esası korunmuştur.
I. Ülkenin hanedan ailesinin ortak malı sayılması
II. Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılması
III. Ülkenin doğu ve batı olarak ikiye ayrılarak yönetilmesi
Bu durum, İslam öncesi Türk devlet geleneklerinden hangilerinin İlk Türk-İslam devletlerinde de devam ettiğinin bir göstergesidir?
A
Yalnız I
C
I ve II
B
Yalnız II
E
I, II ve III
D
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Metinde bahsedilen ve hükümdarlık hakkının aileye ait olduğunu belirten ifade 'kut' inancı ve veraset anlayışıyla ilgilidir.
Hükümdar olma hakkının belirli bir soyun erkek üyelerine ait olması veraset anlayışını gösterir (Öncül I).
Babanın kut sahibi olması ve oğullarının da bu kut'a sahip olacağı inancı (Tanrı kaynaklı yetki) kut inancıdır (Öncül II).
Öncülde ikili teşkilattan (doğu-batı) doğrudan bahsedilmemiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yalnızca veraset sistemini ele almak]Aday sadece kan bağı vurgusuna odaklanıp tanrısal yetkiyi (kut) gözden kaçırabilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analitik yaklaşım
B Seçeneği:[Yalnızca tanrısal yetkiye odaklanmak]Hükümdarlık yetkisinin tanrısal kaynağına odaklanıp veraset sistemini ihmal edebilir.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi]Öncüllerin hepsinin İslam öncesi Türk geleneği olmasından ötürü doğrudan hepsini işaretleyebilir.
D Seçeneği:[İkili teşkilat yanılgısı]Metinde ikili teşkilata (doğu-batı ayrımı) dair bir ibare bulunmamaktadır.
Soru 6İlk Türk-İslam Devletleri
Gazneli Mahmut dönemi, sarayda pek çok şair, yazar ve bilim insanının himaye edildiği, "sarayımın en değerli mücevheri" denilen kişilerin bulunduğu bir kültür ve sanat merkezi haline gelmiştir.
I. Eserini sunacağı hükümdarla vadettiği ödül konusunda anlaşmazlık yaşamıştır.
II. İran edebiyatının en büyük epik eserlerinden biri olan Şehname'yi kaleme almıştır.
III. Gazneli sarayında bir süre kalmış ancak aralarındaki anlaşmazlık nedeniyle başka bir hükümdarın yanına gitmiştir.
Hakkında bazı özellikleri verilen ve Şehname adlı devasa eserini dönemin hangi Türk-İslam hükümdarına sunduğu bilinen İranlı şair aşağıdakilerden hangisidir?
A
Uluğ Kara Buğra Han
D
Kaim bin Emrillah
E
Tolunoğlu Ahmet
B
Gazneli Mahmut
C
Satuk Buğra Han
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İranlı şair Firdevsi, ünlü eseri Şehname'yi Gazneli Mahmut'a sunmuştur.
Şehname adlı eserin yazarı Firdevsi'dir.
Firdevsi bu eserini Gazneli hükümdarı Gazneli Mahmut'a sunmuştur.
Ancak aralarındaki ödül anlaşmazlığı nedeniyle eser tam anlamıyla beklenen ilgiyi sarayda görmemiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Mısır'da kurulan ilk Türk devleti]Mısır-İran coğrafyası ve hanedanlık isimlerinin karıştırılması.
D Seçeneği:[Abbasi halifesi]Abbasi halifeleri ile Gazneli sultanlarının siyasi ilişkilerinin karıştırılması.
C Seçeneği:[Karahanlı İslamiyet'i kabul eden hükümdar]İlk Müslüman Türk hükümdarları ile Gazneli hükümdarlarının karıştırılması.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru bilgiye sahip adaylarca doğrudan işaretlenir.
A Seçeneği:[Karahanlı hükümdarlarıyla karıştırma]Karahanlılar dönemindeki edebi eserlerle (Kutadgu Bilig vb.) karıştırılması.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Tarih ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi Türk Tarihi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 KPSS Tarih dersi "İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Soğuk Savaş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • TarihAYT Tarih: İlk Türk İslam Devletleri & Devlet Teşkilatı ve Ordu (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)