AYT Tarih: Atatürk Dönemi İç Politika & Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri ve Ayaklanmalar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Atatürk Dönemi İç Politika

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında rejimi ortadan kaldırmaya yönelik çıkan bir ayaklanma, iç güvenliğin sağlanması ve dış politikadaki Musul meselesinin aleyhe sonuçlanmasını engellemek amacıyla devletin sert ve kararlı tedbirler almasına zemin hazırlamıştır.

I. Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkarılması

II. İstiklal Mahkemelerinin yeniden faaliyete geçirilmesi

III. Aşar vergisinin kaldırılması

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, metinde sözü edilen iç güvenlik sorununun bastırılması ve rejimin korunması sürecinde doğrudan başvurulan uygulamalar arasında yer alır?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde bahsedilen olay Şeyh Sait İsyanı'dır. Bu isyan sırasında hükümet, olağanüstü yetkiler veren Takrir-i Sükûn Kanunu'nu çıkarmış ve isyancılarla rejim karşıtlarını yargılamak üzere İstiklal Mahkemelerini yeniden görevlendirmiştir.

Öncüldeki bağlamın Şeyh Sait İsyanı'na (1925) işaret ettiği belirlenir.
Takrir-i Sükûn Kanunu'nun (1925) bu isyan neticesinde hükümete olağanüstü yetkiler vermek amacıyla çıkarıldığı tespit edilir.
Ankara ve Diyarbakır'da kurulan İstiklal Mahkemelerinin isyanın bastırılmasında etkin rol oynadığı hatırlanır.
Aşar vergisinin 1925 yılında köylünün yükünü hafifletmek için kaldırıldığı, doğrudan isyanı bastırma tedbiri olmadığı görülür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca birinci öncülün doğru olduğunu düşünmek.] Aday Takrir-i Sükûn'u hatırlar ancak İstiklal Mahkemelerinin bu dönemdeki aktif rolünü gözden kaçırabilir.

B Seçeneği: [Yalnızca İstiklal Mahkemelerini hatırlamak.] Aday Kurtuluş Savaşı'ndaki mahkemelerle karıştırarak bu dönemi eksik değerlendirebilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru bilgi ve kronolojik ilişki kurabilen adaylar I ve II'ye ulaşır.

D Seçeneği: [Aşar vergisinin kaldırılmasını güvenlik tedbiri sanmak.] Aday 1925 yılındaki tüm önemli gelişmeleri aynı pakette düşünebilir.

E Seçeneği: [1925 yılındaki her olayı isyanla ilişkilendirme hatası.] Aday aynı yıl gerçekleşen reformları güvenlik tedbiriyle karıştırır.

Soru 2 İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya

1930 yılında Atatürk'ün isteğiyle Ali Fethi Bey tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik esaslarına bağlı kalmak şartıyla çok partili siyasi hayata geçişi ve mecliste hükümetin denetlenmesini hedeflemiştir. Ayrıca 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin etkilerini hafifletmek amacıyla liberal ekonomi politikalarını savunmuştur.

I. Hükümetin denetlenmesini sağlayarak demokratik mekanizmaları işletmek

II. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'na karşı liberal ekonomi temelli alternatif görüşler sunmak

III. Devletçilik ilkesini tamamen kaldırarak özel mülkiyeti ve yabancı sermayeyi yasaklamak

Yukarıdakilerden hangileri Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluş amaçları arasında gösterilemez?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

Yalnız III

D

I ve II

E

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Serbest Cumhuriyet Fırkası liberal ekonomiyi savunmuştur ancak devletçilik ilkesini tamamen kaldırmak veya yabancı sermayeyi yasaklamak gibi bir amacı yoktur.

I. öncül, partinin mecliste muhalefet oluşturarak hükümeti denetleme amacına uygundur.
II. öncül, 1929 krizi sonrası ekonomik bunalıma karşı liberal görüşlerin savunulması amacına uygundur.
III. öncül yanlıştır çünkü parti devletçilik ilkesini tamamen yıkmayı değil, liberal ekonomi politikalarıyla ekonomik çeşitlilik sağlamayı hedeflemiştir; ayrıca yabancı sermayeyi yasaklamamıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca birinci öncülün yanlış olduğunu düşünmek.] Hükümet denetiminin amaç olduğunu bilir ancak diğer öncüllerdeki çeldiricilere düşer.

B Seçeneği: [Ekonomi krizinin etkilerini göz ardı etmek.] 1929 krizinin partiyle olan bağını kuramaz.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] III. öncülün yanlış olduğunu ve sorunun 'değildir' köküyle eşleştiğini doğru tespit eder.

D Seçeneği: [I ve II'yi doğru kabul edip bunları elemek.] Sadece doğru olanları işaretleme hatası yapar.

E Seçeneği: [Ekonomi politikalarını yanlış yorumlamak.] Devletçiliğin tamamen kaldırılmasının amaçlandığını sanabilir.

Soru 3 Millî Mücadele Dönemi

Mustafa Kemal Paşa, Amasya Genelgesi'nden itibaren milletin geleceğinin yine milletin azim ve kararıyla kurtarılacağını vurgulamış, Erzurum ve Sivas kongrelerinde milli iradenin hâkim kılınmasını temel ilke edinmiştir. Bu doğrultuda yapılan hazırlıklar ve alınan kararlar, yeni kurulacak devletin rejiminin niteliğine dair önemli ipuçları barındırmıştır.

Buna göre Millî Mücadele sürecinde aşağıdakilerden hangisi, doğrudan gelecekte kurulacak rejimin niteliğine yönelik bir hazırlık veya gösterge olarak değerlendirilemez?

A

Milli iradeyi hâkim kılmak esastır ilkesinin benimsenmesi

B

Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağının ilan edilmesi

C

Kapalı hâlde bulunan Osmanlı Mebusan Meclisinin yeniden açılması için baskı yapılması

D

Meclisin üstünde hiçbir güç tanınmayacağının ve yasama-yürütme yetkilerinin mecliste toplanacağının kabul edilmesi

E

Devletin yönetim şeklinin zamanı gelince cumhuriyet olacağının yakın çevreyle paylaşılması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Atatürk Dönemi İç Politika

Mustafa Kemal Paşa tarafından I. TBMM'nin son döneminde seçimlerin yenilenmesi kararının alınmasının ardından yayımlanan ve yeni dönemdeki siyasi teşkilatlanmanın esaslarını belirleyen Dokuz Umde (Dokuz İlke), yeni kurulacak partinin de temel programını oluşturmuştur.

I. Milli egemenlik ilkesinin her şartta korunması

II. Mali ve iktisadi bağımsızlığın sağlanması

III. Adli ve idari teşkilatın halkın ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi

Bu ilkeler doğrultusunda, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasi partisinin temellerini atan ve 8 Nisan 1923'te ilan edilen bu gelişme sonucunda aşağıdaki teşkilatlardan hangisi kurulmuştur?

A

Büyük Millet Meclisi

B

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

C

Cumhuriyet Halk Fırkası

D

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

E

Ahali Cumhuriyet Fırkası

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Atatürk Dönemi İç Politika

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olarak kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Doğu Anadolu'da çıkan ve rejimi tehdit eden ayaklanmayla olan ilişkileri gerekçe gösterilerek hükûmet kararıyla kapatılmıştır.

Bakanlar Kurulunun bu kararı almasında ve partinin faaliyetlerine son verilmesinde yasal dayanak olarak kullanılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

A

Medeni Kanun

B

Takrir-i Sükûn Kanunu

C

Hıyanet-i Vataniye Kanunu

D

Men-i Müskirat Kanunu

E

Aşar Vergisinin Kaldırılması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1925 yılında çıkan Şeyh Sait İsyanı'nı bastırmak ve ülkedeki huzur ve sükûneti sağlamak amacıyla çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu, aynı zamanda hükûmete rejim karşıtı faaliyet gösterdiği düşünülen veya isyanla ilişkilendirilen Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası gibi muhalefet odaklarını kapatma yetkisi vermiştir.

Şeyh Sait İsyanı'nın (1925) çıkmasıyla birlikte hükûmet olağanüstü tedbirler alma ihtiyacı duymuştur.
TBMM'de Takrir-i Sükûn Kanunu kabul edilerek hükûmete geniş yetkiler tanınmıştır.
Bu kanun yetkisine dayanılarak Bakanlar Kurulu kararıyla Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın şubeleri kapatılmış ve parti feshedilmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Hukuki reformlar] Öğrenci Medeni Kanun'u dönem olarak yakın bulduğu için karıştırabilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

C Seçeneği: [Millî Mücadele dönemi kanunları] Hıyanet-i Vataniye'nin vatan hainliği suçlamaları için çıkarıldığı bilinmektedir, bu yüzden siyasi parti kapatma gerekçesiyle karıştırılabilir.

D Seçeneği: [Sosyal alan kanunları] İçki yasaklarıyla ilgili olan bu kanun dönem olarak karıştırılabilir.

E Seçeneği: [Ekonomik düzenlemeler] 1925 yılındaki gelişmeleri genel olarak hatırlayan adaylar ekonomik reformları buraya bağlayabilir.

Soru 6 Atatürk Dönemi İç Politika

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 17 Kasım 1924 tarihinde Kurtuluş Savaşı'nın önde gelen askeri ve siyasi liderleri tarafından kurulmuştur.

I. Kâzım Karabekir

II. İsmet İnönü

III. Ali Fuat Cebesoy

IV. Rauf Orbay

Yukarıdaki kişilerden hangileri Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer almaz?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

I ve III

D

II ve IV

E

I, III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Tarih: Atatürk Dönemi İç Politika & Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri ve Ayaklanmalar (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, metinde sözü edilen iç güvenlik sorununun bastırılması ve rejimin korunması sürecinde doğrudan başvurulan uygulamalar arasında yer alır?

Yukarıdakilerden hangileri Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluş amaçları arasında gösterilemez?

Buna göre Millî Mücadele sürecinde aşağıdakilerden hangisi, doğrudan gelecekte kurulacak rejimin niteliğine yönelik bir hazırlık veya gösterge olarak değerlendirilemez?

Bu ilkeler doğrultusunda, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasi partisinin temellerini atan ve 8 Nisan 1923'te ilan edilen bu gelişme sonucunda aşağıdaki teşkilatlardan hangisi kurulmuştur?

Bakanlar Kurulunun bu kararı almasında ve partinin faaliyetlerine son verilmesinde yasal dayanak olarak kullanılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdaki kişilerden hangileri Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer almaz?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)