Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 9 Soru Cevaplandı
Soru 1Tarih ve Zaman
Tarihçi Leopold von Ranke, 'Tarihçinin görevi geçmişi gerçekten olduğu gibi göstermektir.' demiştir. Bir araştırmacı, Fatih Sultan Mehmet Dönemi'ne ait bir olayı incelerken günümüzün ahlak ve hukuk kurallarını ölçüt alarak hükümdarın kararlarını 'çağ dışı' olarak nitelendirmiştir.
I. Olayların meydana geldiği dönemin zihniyet ve koşullarını dikkate alma kuralı göz ardı edilmiştir (Anakronizm).
II. Birinci elden kaynakların tahlil ve tenkit süreci eksik bırakılmıştır.
III. Tarih araştırmalarında nesnellik (objektiflik) ilkesi ihlal edilmiştir.
Buna göre araştırmacının bu tutumu doğrultusunda, yukarıdakilerden **hangileri** kesinlikle doğrudur?
A
Yalnız I
E
I, II ve III
D
II ve III
B
Yalnız II
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Geçmişteki bir olayı günümüzün değer yargılarıyla yargılamak 'anakronizm' (tarihsel yanılgı) hatasıdır ve bilimsellik/objektiflik ilkesini zedeler. Parçada kaynakların eksikliğiyle ilgili bir bulgu yoktur.
1. Günümüz ölçütleriyle geçmişi yargılamak anakronizmdir (I doğru).
2. Kendi dönemi yerine bugünün ahlakını koymak tarafsızlığı bozar (III doğru).
3. Metinde hangi kaynakların kullanıldığına veya kaynak tenkidine dair bir bilgi verilmemiştir (II ulaşılamaz).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik Analiz]Sadece anakronizm kavramını düşünüp tarafsızlık ihlalini atlayabilir.
B Seçeneği:[Metin Dışı Yorum]Kaynak tenkidi kavramını ezberden işaretleme eğilimi.
D Seçeneği:[Kavram Kargaşası]Kaynak tahlili ile objektifliği karıştırır.
E Seçeneği:[Tüm Öncülleri Doğru Sanma]Üçüncü öncülün yanına metinde olmayan kaynak tenkidini de katar.
C Seçeneği:[Doğru Seçenek]Dönemin koşullarını gözetmeme ve tarafsızlık ihlalini doğru birleştirir.
Soru 2İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası
İlk Türk devletlerinde hükümdara devleti yönetme yetkisinin Gök Tengri tarafından verildiğine inanılan 'Kut' anlayışı hâkimdi. Kut'un hükümdarın soyundan gelen tüm erkek hanedan üyelerinin kanında var olduğu kabul edilirdi. Ayrıca devlet; doğu-batı veya sağ-sol şeklinde 'ikili teşkilat' ile idare edilirdi.
I. Taht kavgalarının sık yaşanması ve devletlerin kısa sürede parçalanması
II. Ülke sınırlarının genişlemesiyle birlikte merkezi yönetimin kolaylaştırılmak istenmesi
III. Mutlak monarşinin sınırlandırılarak meşruti bir halk iradesinin kurulması
Bu gelenek ve uygulamaların Türk devletlerinde yukarıdaki durumlardan hangilerine ortam hazırladığı **savunulamaz**?
A
Yalnız I
B
Yalnız III
E
I, II ve III
D
II ve III
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kut anlayışı hanedan üyeleri arasında taht kavgalarına (I) ve bölünmelere yol açarken; ikili teşkilat geniş bozkır coğrafyasını yönetmeyi kolaylaştırmayı (II) hedefler. Ancak eski Türklerde halk iradesine dayalı meşrutiyet veya cumhuriyet rejimi (III) kesinlikle söz konusu değildir.
1. Kut ve veraset belirsizliği taht kavgalarına yol açar (I savunulur).
2. İkili teşkilat idari kolaylık sağlar (II savunulur).
3. Eski Türklerde halk iradesiyle monarşi sınırlandırılması (meşrutiyet) yoktur; kurultay danışma niteliğindedir (III savunulamaz).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Genel Yanılgı]Tüm öncülleri yanlış kabul eder.
D Seçeneği:[İkili Teşkilatı Yanlış Yorumlama]İkili teşkilatın idare kolaylığı amacını reddeder.
B Seçeneği:[Doğru Yanıt]Eski Türklerde demokratik/meşruti halk egemenliği olmadığını bilir.
A Seçeneği:[Soru Kökünü Pozitif Okuma]I'in savunulabilir olduğunu düşünüp yalnız I'e gidebilir.
C Seçeneği:[Doğru Olanları Seçme]Savunulabilen öncülleri işaretleme hatası.
Soru 3Türklerin İslamiyeti Kabulü ve İlk Türk İslam Devletleri
Büyük Selçuklu Devleti'nde Vezir Nizamülmülk tarafından sistemleştirilen ikta sisteminde, devlete ait arazilerin vergi gelirleri hizmet karşılığı komutan ve memurlara bırakılmış; onlar da topladıkları bu gelirlerle hem kendi geçimlerini sağlamış hem de 'sipahi' (atlı asker) beslemişlerdir.
I. Hazineye yük olmadan savaşa hazır daimi ve güçlü bir ordu oluşturulması
II. Tarımsal üretimde sürekliliğin ve denetimin sağlanması
III. Taşrada asayiş ve güvenliğin yerel masrafsız kolluk kuvvetleriyle temin edilmesi
IV. Özel mülkiyetin teşvik edilerek geniş toprak sahipliği (feodalite) zümresinin yaratılması
Buna göre, ikta sisteminin Selçuklu Devleti'ne sağladığı faydalar arasında yukarıdakilerden hangileri **yer almaz**?
C
II ve III
A
Yalnız IV
B
I ve II
E
III ve IV
D
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İkta topraklarının mülkiyeti devlete (miri arazi) aittir. İkta sahibi toprağı satamaz, devredemez veya miras bırakamaz. Dolayısıyla sistem feodalizmi engellemek amacıyla kurulmuştur, özel mülkiyeti teşvik etmez.
1. İkta ile atlı ordu bedelsiz beslenir (I faydadır).
3. Sipahiler taşrada asayiş görevi görerek güvenliği sağlar (III faydadır).
4. Toprak devletin olduğundan feodaliteye ve özel mülkiyete izin verilmez (IV yer almaz).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Kazanım Karışıklığı]Üretim ve güvenliği fayda dışı sayar.
D Seçeneği:[Tüm Faydaları İşaretleme]I, II ve III'ün fayda olduğunu tespit edip yanlışlıkla onları işaretler.
E Seçeneği:[Güvenliği Atlatma]Sipahilerin asayiş görevini unutur.
B Seçeneği:[Soru Kökünü Ters Okuma]Faydaları arayıp I ve II'yi işaretler.
A Seçeneği:[Doğru Seçenek]Toprağın devlete ait olduğunu ve feodaliteye engel olduğunu bilir.
Soru 4Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti (1300-1453)
Osmanlı Devleti, Rumeli ve Balkanlar'da fethettiği topraklara Anadolu'dan getirdiği konargöçer Türkmen aileleri yerleştirmiş (iskân); aynı zamanda bölgedeki yerli halkın dinine ve geleneklerine dokunmayarak vergi adaleti ve can-mal güvenliği sağlamıştır (istimalet).
Osmanlı Devleti'nin bu uygulamalarla ulaşmak istediği **temel amaç** aşağıdakilerden hangisidir?
C
Anadolu'daki tüm Türkmen beyliklerine karşı Haçlılarla ittifak kurmak
A
Balkan uluslarını zorla İslamlaştırarak tek tip bir etnik yapı kurmak
E
Avrupa'da başlayan Rönesans hareketlerinin Osmanlı'ya girişini engellemek
D
Bizans İmparatorluğu'na doğrudan vergi ödeyerek sınırları koruma altına almak
B
Fethedilen bölgelerde hâkimiyeti kalıcı kılmak, asayişi sağlamak ve üretimi güvenceye almak
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İskân ile bölgede kalıcılık ve üretim sağlanmış, istimalet (hoşgörü) ile de yerli halkın devlete bağlılığı artırılarak fetihler kalıcı hale getirilmiştir.
1. İskân politikasının gayesi fetihleri kalıcı kılmak, üretimi artırmak ve asayişi yerleştirmektir.
2. İstimalet politikası halkın devlete isyan etmesini önleyip huzur tesis eder.
3. Her iki politikanın temel hedefi bölgedeki egemenliği kalıcıleştirmektir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Mantıksız İttifak]Haçlılarla beyliklere karşı ittifak kurulduğunu sanabilir.
A Seçeneği:[Tarihsel Gerçekliği Çarpıtma]Zorla asimilasyon yapıldığını varsayabilir.
B Seçeneği:[Doğru Seçenek]Kalıcı egemenlik ve hoşgörü politikasının amacını doğru kavrar.
E Seçeneği:[Dönem Uyuşmazlığı]Rönesans'ı kuruluş dönemiyle bağdaştırır.
D Seçeneği:[Kavram Yanılgısı]Bizans'a vergi ödendiğini düşünebilir.
Soru 5Dünya Gücü Osmanlı Devleti (1453-1595)
Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nde yönetici zümre görev alanlarına göre üç ana kola ayrılmıştır:
- **Seyfiye (Kılıç Ehli):** İdari ve askerî bürokrasi
- **İlmiye (İlim Ehli):** Hukuk, din, eğitim ve fetva
- **Kalemiye (Kalem Ehli):** Maliye ve dış yazışma
Aşağıdaki Divan-ı Hümayun üyelerinden hangisi **İlmiye** sınıfına mensup bir devlet adamıdır?
C
Kazasker
B
Kaptan-ı Derya
D
Defterdar
E
Nişancı
A
Veziriazam (Sadrazam)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kazasker (Kadıasker); şeri hukuk, yargı ve kadı-müderris atamalarından sorumlu olup İlmiye sınıfının Divan'daki en üst düzey temsilcisidir.
Veziriazam: Seyfiye (Askerî/İdarî)
Kaptan-ı Derya: Seyfiye (Donanma Komutanı)
Kazasker: İlmiye (Hukuk, Eğitim, Adalet)
Defterdar: Kalemiye (Maliye)
Nişancı: Kalemiye (Tuğra, Tapu-Tahrir, Yazışma)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru Seçenek]Kazaskerin kadı ve müderris tayin eden ilmiye üyesi olduğunu bilir.
A Seçeneği:[En Yüksek Makam Yanılgısı]Sadrazamın her alandan sorumlu olduğunu sanabilir.
B Seçeneği:[Askerî Statü]Donanma komutanını ilmiye sanabilir.
E Seçeneği:[Hukuk-Yazı Karışıklığı]Nişancının kanunnameleri bilmesini ilmiye zannedebilir.
D Seçeneği:[Mali Bürokrasi Karışıklığı]Defterdarı ilmiye sanabilir.
Soru 6Millî Mücadele Hazırlık Dönemi
Amasya Genelgesi'nde yer alan;
- "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir."
- "İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğun gereklerini yerine getirememektedir."
- "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır."
maddeleri Türk inkılap tarihinin dönüm noktası kabul edilir.
I. Millî Mücadele'nin gerekçesi açıkça ortaya konulmuştur.
II. Millî egemenliğe dayalı yeni bir devlet düzeninin ilk sinyali verilmiştir.
III. Manda ve himaye fikri ilk kez kesin olarak reddedilmiştir.
Yukarıda verilen Amasya Genelgesi kararları doğrultusunda, bu yargılardan <u>hangilerine</u> ulaşılabilir?
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Vatanın tehlikede oluşu ve İstanbul'un acziyeti 'gerekçe'dir (I). 'Milletin azim ve kararı' ifadesi ise hem yöntemi hem de millî egemenlik anlayışını gösterir (II). Manda ve himaye ise ilk kez Erzurum Kongresi'nde reddedilmiştir, Amasya Genelgesi'nde yer almaz (III yanlış).
1. Vatanın bütünlüğü ve İstanbul hükümetinin aczi -> Gerekçe (I doğru).
2. Milletin azim ve kararı -> Yöntem ve Millî Egemenlik (II doğru).
3. Manda ve himayenin ilk reddi Erzurum Kongresi'ndedir (III Amasya'da yoktur).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik İnceleme]Yalnızca gerekçe maddelerini görür.
E Seçeneği:[Tüm Öncülleri Kapsama]Amasya, Erzurum ve Sivas kararlarını birbirine karıştırır.
D Seçeneği:[Manda-Himaye Yanılgısı]Manda ve himayenin Amasya'da geçtiğini sanabilir.
B Seçeneği:[Gerekçeyi Atlama]Sadece ihtilal yönünü öne çıkarır.
C Seçeneği:[Doğru Seçenek]Gerekçe ve yöntemi doğru tespit eder, manda-himayenin Erzurum'da olduğunu bilir.
Soru 7Atatürk İlkeleri ve Atatürkçü Düşünce Sistemi
Atatürk'ün Laiklik ilkesi; devlet yönetiminde, hukukta ve eğitimde din ile devlet işlerinin ayrılmasını, vicdan özgürlüğünün güvenceye alınmasını ve tüm kurumların akıl ve bilimin rehberliğinde yapılandırılmasını esas alır.
I. Halifeliğin kaldırılması (1924)
II. Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu'nun kabulü ve medreselerin kapatılması (1924)
III. Medeni Kanun'un kabulü ile çağdaş hukuk sistemine geçilmesi (1926)
Yukarıdaki inkılap hareketlerinden hangileri doğrudan **laiklik** ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?
C
I ve II
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Halifeliğin kaldırılması (siyasi laiklik), Tevhid-i Tedrisat (eğitimde laiklik) ve Medeni Kanun (hukukta laiklik) doğrudan din ve devlet işlerinin ayrılması ve çağdaşlaşma amacıyla yapılmıştır.
1. Halifelik: Siyasi alanda laikleşmenin ve ulusal egemenliğin en temel adımıdır (I).
2. Tevhid-i Tedrisat: Eğitimde ikiliği ve dini taassubu sonlandırmıştır (II).
3. Medeni Kanun: Hukuk sistemini dini kurallardan arındırarak laikleştirmiştir (III).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Medeni Kanunu Eksik Değerlendirme]Medeni Kanun'un hukuki boyutunu göz ardı edebilir.
B Seçeneği:[Eğitimi Tek Sayma]Sadece medrese kapatılmasını hatırlar.
D Seçeneği:[Halifeliği Atlama]Halifeliği laiklik dışı görebilir.
E Seçeneği:[Doğru Seçenek]Her üç inkılabın da laiklik ilkesinin temel taşları olduğunu bilir.
A Seçeneği:[Sadece Siyaseti Görme]Laikliği yalnızca halifelik sanabilir.
Soru 8Paragrafta Anlam
Kelimeler bir dilin yalnızca iletişim araçları değil; o dili konuşan milletin hafızası, duygu iklimi ve felsefi bakış açısıdır. Bir dilden bir kelimeyi hoyratça söküp atmak, o milletin geçmişiyle olan canlı bağlarından bir damarı koparmak gibidir. Zengin bir söz dağarcığına sahip olmayan bir toplum, soyut düşünme yetisini ve incelikli kavrayışını zamanla kaybeder.
Bu parçada asıl vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
C
Eski kelimelerin yerine yenilerinin türetilmesinin iletişimi kolaylaştırdığı
E
Soyut düşüncenin yalnızca felsefi metinlerle geliştirilebileceği
D
Günlük dilde kullanılan sözcük sayısının her geçen gün azaldığı
B
Dilin söz varlığının ve zenginliğinin, düşünce kapasitesi ve kültürel süreklilik için vazgeçilmez olduğu
A
Yabancı dillerden geçen sözcüklerin korunması gerektiği
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçanın ana fikri, söz dağarcığının korunmasının kültürel hafıza ve soyut düşünme gücü için temel şart olduğudur.
1. Girişte dilin kültürel hafıza olduğu belirtiliyor.
2. Gelişmede kelime kayıplarının geçmişle bağı kopardığı söyleniyor.
3. Sonuçta zengin söz varlığının düşünceyi beslediği vurgulanıyor.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Aşırı Genelleme]Yalnızca felsefi metinler ifadesi dar kapsamlıdır.
D Seçeneği:[Yardımcı Fikir]Genel bir gözlem ama ana fikir değildir.
B Seçeneği:[Doğru Yanıt]Tüm paragrafın ana iletisini kapsar.
A Seçeneği:[Konu Dışı Ayrıntı]Yabancı kelimelerden bahsedildiğini varsayar.
C Seçeneği:[Karşıt Düşünce]Parçanın savunduğu fikrin tersidir.
Soru 9Yazım Kuralları
Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden bazılarında yazım yanlışı yapılmıştır:
I. Tarihî köşkün bahçesindeki asırlık çınar ağacı dün gece büyük bir gürültüyle **yıkılıverdi**.
II. Sınavdan önce tüm konuları tekrar etmesi gerektiğini ona defalarca **hatırlatabilirdi**.
III. Olayların bu noktaya geleceğini hiçbirimiz **öngörememiştik**.
IV. Beklediğimiz kargo öğleden sonra nihayet **terk etti**.
V. Yaşanan haksızlıklara karşı sessiz kalmayı asla **kabul etmiyeceğim**.
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
V. cümledeki 'etmiyeceğim' sözcüğü yanlıştır. Türkçede 'y' kaynaştırma harfi sadece 'demek' ve 'yemek' fiillerinde daralma yapar (diyecek, yiyecek). Diğer fiillerde daralma yazıda gösterilmez: 'etmeyeceğim' olmalıdır.
I. yıkılıverdi: Tezlik fiili birleşik yazılır (Doğru).
II. hatırlatabilirdi: Yeterlik fiili birleşik yazılır (Doğru).
III. öngörememiştik: 'Öngörmek' anlamca kaynaşmış birleşik fiil olup bitişik yazılır (Doğru).
IV. terk etti: Ses düşmesi/türemesi olmadığı için ayrı yazılır (Doğru).
V. kabul etmiyeceğim -> kabul etmeyeceğim şeklinde yazılmalıdır (Yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Öngörmek Sözcüğü]Ön görmek ayrı sanabilir.
B Seçeneği:[Yeterlik Fiili]Hatırlata bildi sanabilir.
D Seçeneği:[Terketmek Bitişik Sanma]Terk etmek sözcüğünü bitişik sanabilir.
E Seçeneği:[Doğru Seçenek]Gereksiz daralmanın yazım yanlışı olduğunu bilir.
A Seçeneği:[Tezlik Fiilini Ayrı Sanma]Yıkılı verdi sanabilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Genel Yetenek (Matematik/Mantık) ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
2027 YKS Felsefe dersi "Felsefi Akımlar ve Filozoflar" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 YKS Felsefe dersi "Varlık Felsefesi (Ontoloji)" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 YKS Psikoloji dersi "Öğrenme Psikolojisi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 YKS Psikoloji dersi "Güdülenme" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.