YKS Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Monohibrit Çaprazlama (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kalıtımın Genel İlkeleri

Mendel ilkelerine göre yapılan çaprazlamalar sonucunda döl yavrularının genotip ve fenotip oranları ebeveynlerin genotip yapısına bağlı olarak farklılık gösterebilir ya da aynı çıkabilir.

I. $AA \times aa$

II. $Bb \times bb$

III. $EE \times EE$

IV. $Rr \times Rr$

V. $ss \times ss$

Yukarıda verilen çaprazlamalardan hangisinin sonucunda fenotip ve genotip oranları birbirinden farklı çıkar?

C

III

B

IV

E

I

D

II

A

V

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

IV numaralı

Rr \times Rr

çaprazlamasında genotip oranı 1:2:1 (

RR : Rr : rr

), fenotip oranı ise 3:1 (Baskın : Çekinik) olarak gerçekleşir. Bu oranlar birbirinden farklıdır.

IV numaralı çaprazlama heterozigotların çaprazlamasıdır ( $Rr \times Rr$ ).
Oluşan genotipler: $1/4$ $RR$ , $2/4$ $Rr$ , $1/4$ $rr$ (Genotip oranı: 1:2:1).
Oluşan fenotipler: $3/4$ Baskın, $1/4$ Çekinik (Fenotip oranı: 3:1).
Diğer çaprazlamalarda (homozigot durumlar veya kontrol çaprazlamaları) fenotip ve genotip oranları aynı çıkmaktadır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru genetik mantık kurularak oranlar ayırt edilmiştir.

C Seçeneği: [Homozigot baskın çaprazlaması] $EE \times EE$ çaprazlamasında oranların değişeceği yanılgısı.

E Seçeneği: [Homozigot x homozigot] Saf döl çaprazlaması.

D Seçeneği: [Kontrol çaprazlaması] $Bb \times bb$ oranları karıştırılmıştır.

A Seçeneği: [Homozigot çekinik çaprazlaması] Öğrenci tüm harf eşleşmelerinin farklı sonuç vereceğini sanabilir.

Soru 2 Eşeysel Üreme ve Mayoz

Bal arılarında erkek arılar partenogenez yoluyla (kısıtlı mitoz/gelişme) oluşur ve haploit kromozom taşır. Kraliçe arı ise mayoz bölünmeyle yumurtalarını oluşturur.

Genotipi $KkRrccEe$ olan bir kraliçe arının bulunduğu kovanda aşağıda verilen genotipli erkek arılardan hangisi oluşamaz?

A

KRçE

B

krçe

C

KrçE

E

kRçE

D

KRÇE

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Erkek arılar kraliçenin yumurtasından geliştiği için kraliçenin genotipindeki allelleri tekli olarak taşır. Kraliçede 'Ç' büyük harfi bulunmamaktadır ('ç' vardır). Bu nedenle 'KRÇE' genotipli bir erkek arı oluşamaz.

Kraliçe arının genotipi: $KkRrccEe$ .
Erkek arılar haploit olup yumurtalardan oluşur.
Kraliçenin sahip olmadığı bir allel ( $Ç$ ) erkek arıda bulunamaz.
Seçeneklerdeki $Ç$ harfi kraliçede olmadığından D seçeneği hatalıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Normal gamet kombinasyonu] Oluşabilir.

C Seçeneği: [Kombinasyon] Oluşabilir.

B Seçeneği: [Çekinik gamet] Oluşabilir.

E Seçeneği: [Kombinasyon] Oluşabilir.

D Seçeneği: [Olmayan alel tuzağı] Öğrenci harflere dikkat etmez.

Soru 3 Üreme Sistemi ve Mayoz

İnsanda üreme hücreleri (gametler) mayoz bölünme sonucu oluşur ve diploid (

2n

) kromozomlu vücut hücrelerinin yarı sayıda (

n

) kromozomunu taşır.

I. $Kk$ $Yy$ $oo$

II. $nn$ $RR$ $zz$

III. $r$ $n$ $t$

Yukarıda verilenlerden hangileri insana ait bir spermin genotipi olabilir?

E

I, II ve III

D

I ve II

C

Yalnız III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Sperm hücresi haploit (

n

) olduğundan her karakter için sadece tek bir allel (harf) taşır. I ve II numaralı gösterimler diploid (

2n

) genotipe aittir. III numaralı gösterim ise her karakterden birer harf içerdiği için haploit (

n

) bir spermin genotipi olabilir.

Sperm hücresi mayozla oluşur ve $n$ kromozomludur.
Her gen bölgesi için sadece bir allel taşımalıdır ( $Kk$ olamaz, tek $K$ veya tek $k$ olmalıdır).
I ve II çiftli gösterim içerdiği için diploiddir.
III tekli harfler içerdiği için haploit bir gamete aittir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Genel karışıklık] I ve II diploiddir.

E Seçeneği: [Tümünün kabulü] Hepsini gamet zannetmek.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Haploit genotip yapısı doğru tespit edilmiştir.

B Seçeneği: [Diploid gösterim] $nn$ formunun gamet sanılması.

A Seçeneği: [Diploid gösterim tuzağı] $Kk$ gibi heterozigotların gamette bulunabileceği yanılgısı.

Soru 4 Eşneğe Bağlı Kalıtım

Kedilerde post rengi X kromozomu üzerinde kalıtılır. Dişi kediler sarı (

X^S X^S

), siyah (

X^s X^s

) ve alacalı (

X^S X^s

) olabilirken; erkek kediler sarı (

X^S Y

) ya da siyah (

X^s Y

) renkli posta sahiptir.

Sarı ve siyah post renk genlerinin eş baskın olduğu biliniyorsa; siyah renkli bir erkek kedi ile alaca renkli bir dişinin çaprazlanması sonucu siyah renkli post rengine sahip bir bireyin oluşma ihtimali nedir?

A

0

C

1/4

B

1/2

E

1

D

3/4

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Siyah renkli erkek kedi:

X^s Y

, alaca renkli dişi kedi:

X^S X^s

. Çaprazlama:

X^S X^s

(alaca dişi),

X^s X^s

(siyah dişi),

X^S Y

(sarı erkek),

X^s Y

(siyah erkek). Siyah olma ihtimali

2/4 = 1/2

'dir.

Siyah erkek kedi genotipi: $X^s Y$ .
Alaca dişi kedi genotipi: $X^S X^s$ .
Çaprazlama: $X^S X^s, X^s X^s, X^S Y, X^s Y$ .
Oluşan bireylerin yarısı siyah postludur ( $X^s X^s$ dişi ve $X^s Y$ erkek).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Oran doğru hesaplanmıştır.

C Seçeneği: [Yanılgı] $1/4$ oranı tahmini.

E Seçeneği: [Kesinlik] Tümünün siyah olacağı tahmini.

D Seçeneği: [Oran hatası] $3/4$ hesaplama yanlışı.

A Seçeneği: [Sıfır ihtimal yanılgısı] Siyah erkekten siyah dişi olamayacağı düşüncesi.

Soru 5 Kalıtımın Genel İlkeleri

Mendel bezelyeler üzerinde yaptığı çalışmalarda karakterlerin kalıtımını incelemiştir. Bezelyelerde bazı karakterler diğerlerine baskın özellik göstermektedir.

Tohum zarfları homozigot sarı ve homozigot yeşil olan bezelyeler çaprazlanırsa oluşan bezelyelerin yeşil olma ihtimali nedir? (Yeşil tohum zarfı, sarı tohum zarfına baskındır.)

A

%100

C

%50

B

%75

D

%25

E

0

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Homozigot yeşil (

YY

) ile homozigot sarı (

yy

) bezelyelerin çaprazlanması sonucu %100 heterozigot (

Yy

) ve baskın fenotipte (yeşil) bireyler oluşur.

Yeşil baskın ( $Y$ ), sarı çekinik ( $y$ ).
Homozigot yeşil: $YY$ , Homozigot sarı: $yy$ .
Çaprazlama: $YY \times yy \to$ %100 $Yy$ .
Fenotip olarak hepsi yeşil tohum zarflıdır (%100).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Mendel'in 1. kanunu doğru uygulanmıştır.

C Seçeneği: [Kontrol çaprazlama oranı] %50 ihtimal yanılgısı.

B Seçeneği: [F2 dölü oranı] Melezlerin çaprazlandığı karıştırılabilir.

D Seçeneği: [Çekinik oran] Çekinik fenotip oranı sanılması.

E Seçeneği: [Sıfır olasılık] Genin kaybolacağı düşüncesi.

Soru 6 Kalıtım ve Evrim

Canlılarda görülen kalıtsal veya sonradan kazanılan fenotipik özellikler farklı kalıtım kanunları veya mekanizmaları ile nesilden nesile aktarılabilir ya da çeşitlilik gösterebilir.

I. X kromozomu üzerinde taşınmaktadır.

II. Otozomal olarak aktarılır.

III. Y kromozomunda taşınmaktadır.

IV. Mutasyonla ortaya çıkmıştır.

Eğer bir özellik baskın da olsa çekinik de olsa fenotipte görülüyorsa, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız III

B

I ve II

C

II ve IV

E

I, II, III ve IV

D

II, III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

YKS Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Monohibrit Çaprazlama (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda verilen çaprazlamalardan hangisinin sonucunda fenotip ve genotip oranları birbirinden farklı çıkar?

Genotipi $KkRrccEe$ olan bir kraliçe arının bulunduğu kovanda aşağıda verilen genotipli erkek arılardan hangisi oluşamaz?

Yukarıda verilenlerden hangileri insana ait bir spermin genotipi olabilir?

Sarı ve siyah post renk genlerinin eş baskın olduğu biliniyorsa; siyah renkli bir erkek kedi ile alaca renkli bir dişinin çaprazlanması sonucu siyah renkli post rengine sahip bir bireyin oluşma ihtimali nedir?

Tohum zarfları homozigot sarı ve homozigot yeşil olan bezelyeler çaprazlanırsa oluşan bezelyelerin yeşil olma ihtimali nedir? (Yeşil tohum zarfı, sarı tohum zarfına baskındır.)

Eğer bir özellik baskın da olsa çekinik de olsa fenotipte görülüyorsa, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda verilen çaprazlamalardan hangisinin sonucunda fenotip ve genotip oranları birbirinden farklı çıkar?

Genotipi KkRrccEeKkRrccEeKkRrccEe olan bir kraliçe arının bulunduğu kovanda aşağıda verilen genotipli erkek arılardan hangisi oluşamaz?

Yukarıda verilenlerden hangileri insana ait bir spermin genotipi olabilir?

Sarı ve siyah post renk genlerinin eş baskın olduğu biliniyorsa; siyah renkli bir erkek kedi ile alaca renkli bir dişinin çaprazlanması sonucu siyah renkli post rengine sahip bir bireyin oluşma ihtimali nedir?

Tohum zarfları homozigot sarı ve homozigot yeşil olan bezelyeler çaprazlanırsa oluşan bezelyelerin yeşil olma ihtimali nedir? (Yeşil tohum zarfı, sarı tohum zarfına baskındır.)

Eğer bir özellik baskın da olsa çekinik de olsa fenotipte görülüyorsa, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Genotipi $KkRrccEe$ olan bir kraliçe arının bulunduğu kovanda aşağıda verilen genotipli erkek arılardan hangisi oluşamaz?