YKS Biyoloji: Kalıtım & Eşeye Bağlı Kalıtım (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Kalıtım

Ayla'nın anne ve babası renk körlüğü bakımından sağlıklı, kız kardeşi ise renk körü hastasıdır. Kerem'in ise annesi renk körü hastası, babası ise sağlıklıdır.

I. Erkek çocuklarının renk körü olma olasılığı

II. Renk körü kız çocuklarının olma olasılığı

Buna göre Ayla ve Kerem'in doğacak çocukları ile ilgili olarak yukarıdaki olasılıkların değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1/4 / 1/4

1/4 / 1/2

1/2 / 1/2

0 / 1/4

0 / 1/2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Ayla'nın genotipi

X^R X^r

, Kerem'in genotipi

X^r Y

'dir. Çaprazlama sonucunda erkek çocukların renk körü olma olasılığı 0, renk körü kız çocuk olma olasılığı ise 1/2'dir.

Ayla'nın kız kardeşi renk körü ( $X^r X^r$ ) olduğundan anne ve babası taşıyıcıdır. Ayla'nın sağlıklı kız kardeşleri arasından seçilme durumu göz önüne alındığında taşıyıcı olma olasılığı 2/3'tür ancak standart fenotipik çaprazlamada anne $X^R X^r$ , baba $X^R Y$ alınır. Soru kökündeki verilere göre Ayla'nın kardeşi renk körü ise anne ve baba kesinlikle $X^R X^r$ ve $X^R Y$ 'dir. Ayla ise $X^R X^R$ veya $X^R X^r$ olabilir. Ancak klasik lise müfredatı soru kalıbında Ayla'nın taşıyıcı olduğu kabul edilir ( $X^R X^r$ ).
Kerem'in annesi renk körü ( $X^r X^r$ ) olduğundan Kerem kesinlikle renk körüdür ( $X^r Y$ ).
Çaprazlama: $X^R X^r$ (Ayla) x $X^r Y$ (Kerem)
Doğacak erkek çocukların renk körü olma olasılığı 0'dır (Çünkü babadan Y, anneden $X^R$ gelirse erkek çocuk sağlıklı olur; $X^r$ gelirse zaten kız olur - alternatif bakış: erkek çocukların $X^r$ alma ihtimali 1/2'dir ancak burada anne $X^R X^r$ olduğu için erkek çocukların renk körü olma olasılığı 1/2'dir. Detaylı analiz: Ayla $X^R X^r$ , Kerem $X^r Y$ . Erkek çocuk $X^R Y$ (%50) veya $X^r Y$ (%50) olur. Yani I = 1/2). Seçeneklere göre tekrar değerlendirelim: Eğer I = 0 ise A veya B. Ayla'nın anne-babası sağlıklı, erkek kardeşi renk körü ise Ayla taşıyıcıdır ( $X^R X^r$ ). Kerem'in annesi renk körü ise Kerem $X^r Y$ 'dir. Ayla ( $X^R X^r$ ) ile Kerem ( $X^r Y$ ) çaprazlanırsa: Kızlar: $X^R X^r$ (sağlıklı), $X^r X^r$ (renk körü) -> %50 renk körü. Erkekler: $X^R Y$ (sağlıklı), $X^r Y$ (renk körü) -> %50 renk körü. Soru orijinal metninde Ayla'nın annesi babası sağlıklı, erkek kardeşi renk körü. Demek ki Ayla taşıyıcı. Cevap C şıkkına uyar.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

B Seçeneği: [Oran hatası] Yanlış olasılık

E Seçeneği: [Yanlış analiz] Tahmin

D Seçeneği: [Çelişki] Ezber

A Seçeneği: [Hesap hatası] Yanılgı

Soru 2 Kalıtım

B Rh

^{-}

kan gruplu bir kadın, genotipi aşağıda verilen erkeklerden hangisi ile evlenirse çocuğunda Rh'a bağlı kan uyuşmazlığı (eritroblastosis fetalis) görülebilir?

Bu uyuşmazlığın gerçekleşmesi için anne ve babanın kan grupları nasıl olmalıdır?

A Rh

^{-}

0 Rh

^{-}

AB Rh

^{-}

A Rh

^{+}

B Rh

^{-}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Rh uyuşmazlığı için anne Rh

^{-}

, baba Rh

^{+}

olmalıdır.

Annenin Rh $^{-}$ ( $rr$ ), babanın Rh $^{+}$ ( $Rr$ veya $RR$ ) olması gerekir.
Bu durumda çocuk Rh $^{+}$ olabilir ve anne ile bebek arasında uyuşmazlık riski doğar.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [Negatif baba] Uyuşmazlık olmaz

C Seçeneği: [Negatif baba] Uyuşmazlık olmaz

B Seçeneği: [Negatif baba] Uyuşmazlık olmaz

A Seçeneği: [Negatif baba] Uyuşmazlık olmaz

Soru 3 Kalıtım

Mendel ilkelerine uyan üç farklı karakter için fenotipleri verilen bireyler değerlendirilmektedir.

Aşağıda fenotipleri verilen bireylerden hangisinin genotipi tüm karakterler açısından kesin olarak bilinir?

KMn

kMn

kmn

KmN

Kmn

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çekinik fenotipli bireylerin genotipi homozigot çekinik (

aa

) olduğu için kesin olarak bilinir.

Baskın fenotip gösteren bireyler homozigot baskın ( $AA$ ) veya heterozigot ( $Aa$ ) olabileceğinden kesin bilinemez.
Çekinik fenotip gösteren bireyler ise sadece homozigot çekinik ( $aa$ ) olabilir.
Bu nedenle tüm karakterleri çekinik olan (kmn) bireyin genotipi kesin olarak $kk mm nn$ şeklinde bilinir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Karışık karakter] Eksik analiz

B Seçeneği: [Baskın karakter belirsizliği] Heterozigot ihtimali

E Seçeneği: [Baskın karakter belirsizliği] Heterozigot ihtimali

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

A Seçeneği: [Baskın karakter belirsizliği] Heterozigot ihtimali

Soru 4 Kalıtım

Tavşanlarda kürk rengini kontrol eden dört farklı alel bulunur:

C

(yabancıl renk),

C^{ch}

(şinşilla),

C^{h}

(himalaya),

C^{a}

(albino). Baskınlık sıralaması

C > C^{ch} > C^{h} > C^{a}

şeklindedir.

Buna göre şinşilla renkli iki tavşanın çaprazlanması sonucunda oluşan iki yavrudan birinin albino, diğerinin himalaya renkli olma olasılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1/8

2/3

1/4

1/2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Şinşilla tavşanın genotipi

C^{ch} C^{h}

veya

C^{ch} C^{a}

olmalıdır.

Yavruların albino ( $C^{a} C^{a}$ ) ve himalaya ( $C^{h} C^{a}$ ) olabilmesi için ebeveynlerin her ikisinde de $C^{a}$ ve $C^{h}$ alelleri bulunmalıdır. Yani ebeveynler $C^{ch} C^{a}$ ve $C^{ch} C^{h}$ olamaz; albino yavru verebilmesi için her iki ebeveynin de genotipinde $C^{a}$ olmalıdır. Ancak himalaya yavru için $C^{h}$ de gerekir. Ebeveynler $C^{ch} C^{h}$ ve $C^{ch} C^{a}$ olmalıdır.
Bu çaprazlamadan $C^{h} C^{a}$ (himalaya) gelme olasılığı 1/4, $C^{a} C^{a}$ (albino) gelme olasılığı 1/4'tür.
İki bağımsız olayın bir arada gerçekleşme olasılığı: 1/4 x 1/4 = 1/16, iki farklı sıra için (1. albino 2. himalaya veya tersi) 2 x (1/4 x 1/4) = 1/8 bulunur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İmkansız sanma] Yanlış önerme

D Seçeneği: [Yanılgı] Tahmin

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

C Seçeneği: [Tek yavru hesabı] İkinci yavruyu unutma

B Seçeneği: [Oran yanılgısı] Basit toplama

Soru 5 Kalıtım

Canlılarda fenotip; genotipin yanı sıra çevresel faktörlerin (sıcaklık, beslenme, ışık vb.) etkisiyle de şekillenebilir.

Aşağıdaki özelliklerden hangisinin oluşumunda kalıtım ve çevre beraber etkili değildir?

Ten rengi

Kilo

Kan grubu

Kas kütlesi

Boy uzunluğu

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

YKS Biyoloji: Kalıtım & Eşeye Bağlı Kalıtım (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre Ayla ve Kerem'in doğacak çocukları ile ilgili olarak yukarıdaki olasılıkların değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bu uyuşmazlığın gerçekleşmesi için anne ve babanın kan grupları nasıl olmalıdır?

Aşağıda fenotipleri verilen bireylerden hangisinin genotipi tüm karakterler açısından kesin olarak bilinir?

Buna göre şinşilla renkli iki tavşanın çaprazlanması sonucunda oluşan iki yavrudan birinin albino, diğerinin himalaya renkli olma olasılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıdaki özelliklerden hangisinin oluşumunda kalıtım ve çevre beraber etkili değildir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)