TYT Fizik: Madde ve Özellikleri & Özkütle (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Madde ve Özellikleri

Endüstriyel üretim ve laboratuvar analizlerinde, maddelerin ayırt edici özellikleri olan öz kütle farkından sıklıkla yararlanılmaktadır.

I. Zeytinyağı üretim tesisinde pirina (zeytin küspesi) ile yağı ayrıştırma havuzlarında sıvıların yoğunluk farkından yararlanılması

II. Kuyumculukta altın takıların saf olup olmadığının anlaşılması için özel sıvı yardımıyla taşınması veya batma durumlarının incelenmesi

III. Katı haldeki bir metal külçesinin eritilerek farklı kalıplara dökülmesi

Yukarıdaki uygulamaların hangilerinde, maddelerin özkütlelerinin farklı olmasından doğrudan yararlanılmıştır?

B

Yalnız II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Madde ve Özellikleri

Endüstriyel bir sıvı depolama tankının üzerinde

2.4 \text{ m}^3

ibaresi yer almaktadır.

I. $2400 \text{ dm}^3$

II. $2400000 \text{ cm}^3$

III. $2400 \text{ litre}$

Buna göre tankın hacmi yukarıdaki birimlerden hangileriyle ifade edilirse doğru olur?

C

I ve III

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1 \text{ m}^3 = 1000 \text{ dm}^3 = 1000 \text{ litre} = 10^6 \text{ cm}^3

dönüşümleri tam olarak uygulanmıştır.

$2.4 \text{ m}^3 = 2.4 \times 1000 = 2400 \text{ dm}^3$ ( $I$ doğru)
$2.4 \text{ m}^3 = 2.4 \times 10^6 = 2400000 \text{ cm}^3$ ( $II$ doğru)
$1 \text{ dm}^3 = 1 \text{ litre}$ olduğundan $2400 \text{ dm}^3 = 2400 \text{ litre}$ ( $III$ doğru)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [cm3 dönüşümündeki sıfır hatası.] 10^6 yerine 10^3 ile çarpmak.

A Seçeneği: [Sadece dm3 dönüşümünü bilmek.] Diğer birimleri hesaba katmamak.

D Seçeneği: [I. öncülü elemek.] m3-dm3 ilişkisinde basamak hatası yapmak.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm dönüşümleri hatasız yapmak.

B Seçeneği: [Litre birimini atlamak.] dm3 ile litrenin aynı olduğunu gözden kaçırmak.

Soru 3 Madde ve Özellikleri

Kapalı bir tesiste havadan ağır olan bir gazın sızarak zemin seviyesinde biriktiği ve havalandırma sisteminin bu gazı tabandan çektiği gözlemlenmiştir.

I. Sızan gazın özkütlesi, havanın özkütlesinden büyüktür.

II. Gazlar konuldukları kabın hacmini tamamen doldurur.

III. Gazlar akışkan özellik gösterir.

Buna göre, yapılan bu gözlem ve uygulama dayanarak yukarıdakilerden hangilerine ulaşılabilir?

C

I ve III

A

Yalnız I

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Gazın tabanda birikmesi özkütlesinin havadan büyük olduğunu gösterir. Ortama yayılması ve hareket etmesi akışkan olduğunu kanıtlar. Hacmi tamamen doldurma bilgisi bu olaydan doğrudan çıkarılamaz.

I. Özkütle kıyaslaması: Tabanda birikme gazın yoğunluğunun havadan fazla olduğunu gösterir ( $I$ doğrudur).
II. Hacim doldurma: Doğru bir fiziksel bilgidir ancak bu senaryodaki tabanda birikme gözleminden doğrudan türetilemez.
III. Akışkanlık: Gazın sızıp ortama dağılması akışkan olduğunu gösterir ( $III$ doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III. öncüllerin doğrudan gözleme dayandığını görmek.

A Seçeneği: [Akışkanlık özelliğini göz ardı etmek.] Sadece yoğunluk ilişkisine odaklanmak.

B Seçeneği: [Hacim doldurmayı metinden çıkarılabilir sanmak.] Genel gaz bilgisini senaryoya yamamak.

E Seçeneği: [Hepsini doğru kabul etmek.] Tüm gaz yasalarını metne bağlamak.

D Seçeneği: [I. öncülü atlamak.] Yoğunluk farkını kaçırmak.

Soru 4 Madde ve Özellikleri

Sıvı yüzeyindeki moleküller arası net çekim kuvvetinden kaynaklanan yüzey gerilimi, doğada ve günlük yaşamda birçok olayın gerçekleşmesini sağlar.

I. Serbest düşen su damlalarının küresel şekil alma eğilimi göstermesi

II. Su strider (su üzerinde yürüyen böcek) türü böceklerin su batmadan batmadan hareket edebilmesi

III. Sıcak çorbanın soğudukça yoğunluğunun artması

Yukarıdaki olaylardan hangileri yüzey geriliminin bir sonucudur?

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Damlanın küresel şekil alması ve böceklerin su üstünde durması yüzey gerilimi ile açıklanır. Yoğunluk değişimi ise özkütle konusudur.

I. öncül: Minimum yüzey alanı oluşturma isteği (küresellik) yüzey gerilimi eseridir ( $I$ doğru).
II. öncül: Su yüzeyinin gergin zar gibi davranması böceklerin batmasını engeller ( $II$ doğru).
III. öncül: Sıcaklık değişimiyle özkütle değişimidir, yüzey gerilimi tanımıyla doğrudan sınırlı değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II. öncülleri doğru eşleştirmek.

A Seçeneği: [Böceklerin durumunu atlamak.] Sadece damla küreselliğini bilmek.

E Seçeneği: [Hepsini doğru saymak.] Tüm akışkan özelliklerini aynı kefeye koymak.

D Seçeneği: [III. öncülü almak.] Yoğunluk değişimini yüzey gerilimi sanmak.

B Seçeneği: [Damla küreselliğini unutmak.] Sadece böceklere odaklanmak.

Soru 5 Madde ve Özellikleri

Mete, evde hazırladığı limonatayı soğuması için dolaba koymadan önce, hacmi

250 \text{ cm}^3

olan bardaklar kullanarak hacmi

2.5 \text{ litre}

olan cam sürahiye doldurmak istiyor.

Buna göre Mete, sürahiyi ağzına kadar doldurmak için bardakla kaç kez limonata koymalıdır?

C

20

B

10

E

50

D

25

A

5

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Sürahinin hacmi milimetre veya santimetreküpe çevrilerek bardak hacmine bölünür.

$1 \text{ litre} = 1000 \text{ cm}^3$ olduğundan, $2.5 \text{ litre} = 2500 \text{ cm}^3$ tür.
Bardak sayısı = $\frac{\text{Sürahi Hacmi}}{\text{Bardak Hacmi}} = \frac{2500}{250} = 10$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Çarpma veya bölme hatası.] 2500 / 125 yapmak.

A Seçeneği: [Oranı yanlış kurmak.] 2.5'i 250'ye bölerken sıfır hatası yapmak.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Birimleri eşitleyip doğru bölme yapmak.

D Seçeneği: [Üslü sayı veya basamak hatası.] 2.5 litreyi 250 cm3 yerine yanlış oranlamak.

E Seçeneği: [Yarıya bölme hatası.] 250'yi 5'e bölmek gibi ters işlem yapmak.

Soru 6 Madde ve Özellikleri

Günlük yaşamda yapılan bazı eylemler şunlardır:

Doğalgaz ile çalışan bir ocağın tüpünü değiştirmek / doldurmak

Bir odaya hacmine uygun mobilya yerleştirmek

Sürahiye su doldurmak

Buna göre, bu eylemler yapılırken eylemin miktarını veya kapasitesini belirleyen maddelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

B

Hacim

E

Eylemsizlik

D

Özkütle

A

Sıcaklık

C

Kütle

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Madde ve Özellikleri

Elif, içinde bir miktar su bulunan geniş bir kaba, hacmi suyunkinden daha az olacak şekilde sirke döküp kapta homojen sirkeli su karışımı oluşturuyor. Sirkenin özkütlesi suyunkinden büyüktür.

I. Sirkeli suyun özkütlesi, suyunkinden büyüktür.

II. Sirkeli suyun özkütlesi, sirkeninkine daha yakındır.

III. Kaba dökülen sirkenin kütlesi, kaptaki suyun kütlesinden küçüktür.

Yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? (Sıcaklık sabittir.)

A

Yalnız I

D

I ve II

E

II ve III

B

I ve III

C

Yalnız II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Karışımın özkütlesi saf sıvıların özkütleleri arasında yer alır. Sirkenin özkütlesi sudan büyük olduğundan, su ile karıştırıldığında karışımın özkütlesi suyun özkütlesinden büyük, sirkeninkinden küçük olur.

I. öncül: Karışımın özkütlesi su ile sirke arasındadır. Sirke daha yoğun olduğu için karışımın özkütlesi sudan büyüktür ( $I$ kesinlikle doğru).
II. öncül: Hacimce az olan sıvının özkütlesine değil, hacimce çok olan sıvının özkütlesine daha yakın olur (Su hacimce fazla olduğundan suya yakın olur, II yanlış).
III. öncül: Hacmi küçük olan sirkenin kütlesinin sudan küçük olup olmadığı kesin değildir çünkü yoğunlukları bilinmiyor ( $III$ kesin değil).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Karışım özkütlesinin suyunkinden büyük olduğunu doğru belirlemek.

B Seçeneği: [III. öncülü doğru sanmak.] Hacmi az olanın kütlesinin de az olacağını varsaymak.

D Seçeneği: [II. öncülü doğru kabul etmek.] Hacmi az olan sirkenin özkütlesine yakın olur yanılgısına düşmek.

E Seçeneği: [II ve III ü doğru saymak.] Özkütle kuralını ters yorumlamak.

C Seçeneği: [I. öncülü atlamak.] Sadece II'ye odaklanmak.

Soru 8 Madde ve Özellikleri

İnsanlar, ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde eşyaları geliştirirken özkütlesi daha büyük veya daha küçük olan malzemeleri tercih edebilir.

I. Uçak gövdelerinin yapımında demir yerine alüminyum alaşımlarının tercih edilmesi

II. Çiçek vazosunun rüzgârdan devrilmemesi için tabanına daha ağır ve yoğun malzeme konulması

III. Hafif bir tatlı kaşığının daha ağır bir kaşıkla değiştirilmesi

Eylemlerinden hangileri kesinlikle özkütlesi daha büyük (veya farklı) yeni bir malzeme kullanımını gerektirir?

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Alüminyum kullanımı özkütle küçültme (hafiflik) amaçlıdır. Vazonun tabanına ağır malzeme konulması özkütle/yoğunluk artırma amaçlıdır. Kaşığın değiştirilmesi ise boyut veya miktar değişimi de olabilir, kesinlikle özkütle değişimi gerektirmez.

I. öncül: Demir yerine daha düşük özkütleli alüminyum kullanımı doğrudan özkütle seçimidir ( $I$ doğru).
II. öncül: Aynı boyutta daha ağır vazo tabanı yapımı özkütlesi büyük malzeme seçimidir ( $II$ doğru).
III. öncül: Kaşığın ağırlaşması daha büyük hacimli veya farklı tasarımlı yapılmasından da kaynaklanabilir, özkütle değişimi kesin değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II. öncüllerde malzeme yoğunluğunun değiştirildiğini görmek.

D Seçeneği: [III. öncülü doğru kabul etmek.] Ağır kaşık deyince kesin özkütle artmıştır demek.

E Seçeneği: [Hepsini doğru saymak.] Ağır kelimesini doğrudan özkütleye yormak.

B Seçeneği: [I. öncülü elemek.] Alüminyum değişimini atlamak.

A Seçeneği: [II. öncülü göz ardı etmek.] Sadece uçak gövdesini özkütleyle bağdaştırmak.

TYT Fizik: Madde ve Özellikleri & Özkütle (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıdaki uygulamaların hangilerinde, maddelerin özkütlelerinin farklı olmasından doğrudan yararlanılmıştır?

Buna göre tankın hacmi yukarıdaki birimlerden hangileriyle ifade edilirse doğru olur?

Buna göre, yapılan bu gözlem ve uygulama dayanarak yukarıdakilerden hangilerine ulaşılabilir?

Yukarıdaki olaylardan hangileri yüzey geriliminin bir sonucudur?

Buna göre Mete, sürahiyi ağzına kadar doldurmak için bardakla kaç kez limonata koymalıdır?

Buna göre, bu eylemler yapılırken eylemin miktarını veya kapasitesini belirleyen maddelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? (Sıcaklık sabittir.)

Eylemlerinden hangileri kesinlikle özkütlesi daha büyük (veya farklı) yeni bir malzeme kullanımını gerektirir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Fizik: Fizik Bilimine Giriş & SI Birim Sistemi (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Fizik: Kinematik & Konum, Yol ve Yer Değiştirme (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Fizik: Hareket Çeşitleri & Öteleme, Dönme ve Titreşim (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Fizik: Dayanıklılık & Katıların Dayanıklılığı ve Boyut İlişkisi (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Fizik: Madde ve Özellikleri & Kılcallık (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Fizik: Madde ve Özellikleri & Kohezyon Kuvveti (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)