Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Virüslerin Genel Özellikleri
Biyoloji laboratuvarında yapılan bir incelemede, doğadaki bazı mikroorganizmaların metabolik enzimlerden yoksun olduğu, ancak belirli biyolojik sistemlerle karşılaştıklarında çoğalabildikleri gözlenmiştir.
I. Hücresel organellere ve sitoplazmaya sahip olmama
II. Yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için mutlaka canlı bir hücreye gereksinim duyma
III. Sadece belirli türlerin belirli dokularında enfeksiyon oluşturabilme
Bu mikroorganizmaların temel özellikleri dikkate alındığında, yukarıdakilerden hangileri bu yapıların canlılar aleminden ayrı tutulmasının ve özel bir kategoride incelenmesinin temel gerekçelerindendir?
C
I ve III
B
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Virüsler hücresel yapıya sahip değildir (I yanlış). Ancak zorunlu hücre içi parazittirler ve konukçu hücrelere özgüdürler (II ve III doğru).
I. öncül yanlıştır çünkü virüslerin hücre zarı, sitoplazma ve organelleri yoktur, hücresel yapıda değillerdir.
II. öncül doğrudur, metabolizmaları olmadığı için ancak canlı hücre içinde çoğalabilirler.
III. öncül doğrudur, yüzey proteinleri nedeniyle belirli konukçu ve dokulara özgüdürler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analitik yaklaşım.
E Seçeneği:[Hücresel yapıyı kabul etmek]Virüslerin hücre yapısında olduğunu zannedenler seçer.
B Seçeneği:[III. öncülü göz ardı etmek]Konukçu özgüllüğünü atlayan öğrenciler bu şıkka yönelir.
C Seçeneği:[II. öncülü kaçırmak]Zorunlu parazitlik özelliğini fark edemeyen adaylar düşer.
A Seçeneği:[Yalnızca hücresel olmadığını düşünmek]I. öncülün doğruluğuna odaklanıp diğerlerini eleyen adaylar seçer.
Soru 2Virüslerin Kimyasal Yapısı
Temel yapısı bir protein kılıf (kapsit) ve bu kılıfın içinde yer alan tek çeşit nükleik asitten oluşan virüsler, kendilerine ait bir sentez mekanizmasına sahip değildir.
Buna göre, virüslerin yapısında ve organizasyonunda aşağıdaki moleküllerden hangisinin bulunması beklenmez?
D
Azotlu organik baz
E
Kolesterol
B
Deoksiriboz
C
Amino asit
A
Riboz
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Virüslerin yapısında protein (amino asit, azotlu baz içerir) ve nükleik asit (riboz veya deoksiriboz içeren RNA/DNA) bulunur. Ancak kolesterol gibi yapısal hücre zarı lipidleri bulunmaz.
Virüsler RNA veya DNA taşır, bu nedenle riboz veya deoksiriboz bulunur.
Kapsitleri protein yapılıdır, dolayısıyla amino asit ve azotlu organik baz içerir.
Hücre zarları olmadığından yapılarında kolesterol bulunmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[RNA içeren virüslerde riboz bulunur]Ribozun virüslerde olamayacağını düşünenler.
B Seçeneği:[DNA içeren virüslerde deoksiriboz bulunur]Deoksiribozu eleyen adaylar.
C Seçeneği:[Protein kılıfı unutmak]Kapsitin protein yapıda olduğunu göz ardı edenler.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru bilgi.
D Seçeneği:[Nükleik asit yapısını unutmak]Organik bazları eleyenler.
Soru 3Virüslerin Canlılık Özellikleri
Virüsler, biyolojik organizasyon basamaklarında cansız maddeler ile hücresel canlılar arasında geçiş formu olarak değerlendirilmektedir.
I. Hücre dışındayken kristalize halde bulunmak
II. Genetik materyal (yönetici molekül) taşımak
III. Uygun ortamda mutasyona uğramak
IV. Kendine ait ribozomlarında protein sentezlemek
Bu açıklamaya göre, virüslerin sahip olduğu yukarıdaki özelliklerden hangileri canlılara benzeyen özellikler arasında yer alır?
A
I ve II
C
III ve IV
B
II ve III
E
II, III ve IV
D
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kristalize olmak cansızlık özelliğidir (I). Genetik materyal taşımak ve mutasyona uğramak canlılık özellikleridir (II ve III). Ribozomları yoktur (IV yanlış).
I. Hücre dışında kristalize olmak cansızlık özelliğidir.
II. Yönetici molekül bulundurmak canlılara benzer.
III. Mutasyona uğramak genetik çeşitlilik sağladığı için canlılara benzer.
IV. Ribozomları yoktur, protein sentezleyemezler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz.
C Seçeneği:[Ribozom varlığı yanılgısı]Virüslerin protein sentezlediğini düşünenler.
E Seçeneği:[Protein sentezini kabul etmek]IV. öncülü doğru sananlar.
D Seçeneği:[Kristali canlı sanmak]I. öncülü doğru kabul edenler.
A Seçeneği:[Kristalize olmaktır canlılık]Kristalize olmayı canlılık zannedenler.
Soru 4Virüsler ve Bakteriler
Bakteriler prokaryot hücre yapısına sahip canlı mikroorganizmalar iken, virüsler hücresel yapı göstermeyen enfeksiyon etkenleridir.
I. Geniş spektrumlu antibiyotiklerden olumsuz etkilenmek
II. DNA veya RNA gibi nükleik asit bulundurmak
III. Kendine özgü metabolizma ile protein sentezlemek
Yukarıdaki özelliklerden hangileri bakterilerde ve virüslerde ortak olarak görüldüğü söylenebilir?
E
I, II ve III
D
II ve III
C
I ve II
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Antibiyotikler bakterileri etkiler, virüsleri etkilemez (I yanlış). Her ikisinde de nükleik asit bulunur (II doğru). Sadece bakteriler kendi proteinini sentezler (III yanlış).
I. Antibiyotikler hücre duvarı veya bakteri metabolizmasını hedef alır, virüslere etki etmez.
II. Hem bakteri hem virüs yönetici molekül olarak nükleik asit taşır.
III. Virüslerin ribozomu yoktur, protein sentezini konukçu hücrede yaparlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Virüslerin protein sentezlediğini sanmak]III. öncülü ortak sananlar.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri ortak kabul etmek]Genelleme hatası yapanlar.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık.
C Seçeneği:[I. öncülü doğru kabul etmek]Antibiyotiklerin her mikrobu öldürdüğünü sananlar.
A Seçeneği:[Antibiyotiğin virüse etki ettiği yanılgısı]Halk arasında bilinen yanlış bir bilgiyi uygulayanlar.
Soru 5Virüs Enfeksiyonları ve Tedavi
Viral enfeksiyonların tedavisinde ve korunma süreçlerinde vücudun bağışıklık sistemi ile tıbbi müdahaleler farklı mekanizmalarla işleyiş gösterir.
I. Hastalığa yakalanmadan önce aşı uygulaması ile spesifik bağışıklık oluşturulabilir.
II. Virüsle enfekte olan insan hücreleri, çevre hücreleri korumak için interferon adı verilen proteinler salgılar.
III. Viral hastalıkların tedavisinde doğrudan etkeni yok etmek amacıyla antibiyotikler reçete edilir.
Virüslerin neden olduğu enfeksiyonlar ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Aşı koruyucu bağışıklık sağlar (I doğru). İnterferon antiviral savunma proteinidir (II doğru). Antibiyotikler virüslere etki etmez (III yanlış).
I. Önceden yapılan aşı antikor oluşumunu tetikler ve koruma sağlar.
II. İnterferonlar virüs bulaşmış hücreler tarafından salgılanarak diğer hücreleri uyarır.
III. Antibiyotikler bakterileri hedef alır, virüslere karşı etkisizdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Aşıyı göz ardı etmek]I. öncülü eksik değerlendirenler.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etmek]Antibiyotik çeldiricisine düşenler.
D Seçeneği:[Antibiyotiğin virüse yaradığını sanmak]III. öncülü doğru kabul edenler.
A Seçeneği:[İnterferonu atlamak]II. öncülün bilimsel detayından emin olamayanlar.
Soru 6Virüslerin Çoğalması
Bakteriyofaj türü bir virüs, uygun bir bakteriyi enfekte ettikten sonra kendi kalıtımsal materyalini hücre içine aktarır ve bakterinin metabolik makinelerini kendi çoğalması için kullanır.
I. serbest azotlu organik baz miktarı
II. serbest pentoz şekeri miktarı
III. hücredeki hazır ATP miktarı
Bu virüsün konukçu hücre içinde çoğalması sürecinde, bakterinin sitoplazmasında yukarıdaki moleküllerden hangilerinin miktarında azalma olması beklenir?
E
I, II ve III
D
II ve III
C
I ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Virüs çoğalırken viral nükleik asit sentezlenir; bu da ortamdaki azotlu organik baz ve pentoz şekerinin harcanmasına (azalmasına) neden olur. Ayrıca viral sentez ve protein kılıf üretimi için ATP harcanır, ATP miktarı da azalır.
I. Viral DNA/RNA sentezi için serbest azotlu organik bazlar harcanır, azalır.
II. Nükleik asit yapısındaki pentoz (riboz/deoksiriboz) harcanır, azalır.
III. Sentez reaksiyonları enerji gerektirdiği için hücredeki hazır ATP harcanır, azalır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Azotlu bazı göz ardı etmek]Baz tüketimini düşünmeyenler.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analitik sentez.
B Seçeneği:[ATP'yi hesaba katmamak]Enerji tüketimini göz ardı edenler.
C Seçeneği:[Pentoz şekerini unutmak]Şeker tüketimini atlayanlar.
A Seçeneği:[Sadece bazı monomerlerin azaldığını düşünmek]ATP'nin tükenmeyeceğini düşünenler.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.