TYT Biyoloji: Nükleik Asitler & DNA'nın Yapısı (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Nükleik Asitler

Canlı hücrelerin kalıtım merkezini oluşturan DNA molekülü, prokaryot ve ökaryot hücrelerde farklı hücresel kompartmanlarda yer alabilen dinamik bir yapıya sahiptir. Bu molekülün temel yapı birimleri ve hücresel işleyişi ile ilgili biyoloji laboratuvarında bazı incelemeler yapılmıştır.

I. Hücre içi bölünme öncesinde kendini yarı korunumlu olarak kopyalayabilir.

II. Yapısında adenin, timin, guanin, sitozin ve urasil olmak üzere beş çeşit nükleotit barındırabilir.

III. Ökaryot hücrelerde çekirdek dışında mitokondri ve kloroplast organellerinin matris/stromasında da bulunur.

IV. Protein sentezi için gerekli şifreleri taşıyan anlamlı zincirler ve gen bölgelerinden oluşur.

Bu incelemeler sonucunda DNA molekülü ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Yalnız I

C

II ve IV

B

Yalnız II

E

II, III ve IV

D

I, III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Nükleik Asitler

Moleküler biyoloji araştırmalarında çift sarmallı bir DNA molekülünün toplam nükleotit sayısı (

N

) laboratuvar verisi olarak net bir şekilde tespit edilmiştir. Bu veri üzerinden nükleik asidin kimyasal bağ haritası çıkarılmak istenmektedir.

Buna göre, toplam nükleotit sayısı bilinen bir DNA molekülü için aşağıdaki niceliklerden hangisine ulaşılamaz?

D

Fosfodiester bağ sayısı

E

Glikozit bağı sayısı

C

Toplam hidrojen bağı sayısı

B

Pürin bazı toplam sayısı

A

Deoksiriboz şekeri sayısı

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Hidrojen bağı sayısı adenin-timin ve guanin-sitozin oranlarına bağlıdır; sadece toplam nükleotit sayısı ile hesaplanamaz.

Adım 1: Toplam nükleotit sayısı = Deoksiriboz sayısı = Fosfat sayısı = Glikozit bağı sayısı = $N$
Adım 2: Toplam pürin bazı (Adenin + Guanin) her zaman toplam nükleotit sayısının yarısına ( $N/2$ ) eşittir.
Adım 3: Fosfodiester bağ sayısı $N - 2$ 'dir.
Adım 4: Hidrojen bağı sayısı için A=T ve G≡C arasındaki ikili ve üçlü bağların oranını (baz dizilimini) bilmek gerekir; sadece $N$ ile bulunamaz.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Şeker eşitliği] Nükleotit sayısı ile deoksiriboz sayısının eşit olduğunu karıştırma

E Seçeneği: [Glikozit bağı] Glikozit sayısının nükleotit sayısına eşit olduğunu unutma

D Seçeneği: [Fosfodiester formülü] N-2 kuralını atlama

B Seçeneği: [Pürin yarıktır] Pürin bazlarının toplamının nükleotitlerin yarısı olduğunu unutma

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Hidrojen bağının dizilişe bağlı olduğunu fark etme

Soru 3 Nükleik Asitler

Nükleik asitlerin yapısında yer alan azotlu organik bazlardan biri olan guanin, hücre içi metabolik süreçlerde ve nükleotit sentezinde çeşitli moleküllerle kimyasal bağlar kurma yeteneğine sahip monomerik bir bileşendir.

I. deoksiriboz şekeri,

II. riboz şekeri,

III. sitozin bazı,

IV. fosfat

Buna göre guanin azotlu organik baz yukarıda verilen moleküllerden hangileri ile doğrudan kimyasal bağ (glikozit veya hidrojen bağı) yapabilir?

A

I ve II

C

III ve IV

B

II ve III

E

II, III ve IV

D

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Guanin bazı pentoz şekerlerinden hem deoksiriboz (DNA için) hem de riboz (RNA için) ile glikozit bağı yapabilir. Fosfat ile doğrudan değil, şeker aracılığıyla ester bağı kurar. Sitozin ile ise hidrojen bağı kurar.

Adım 1: Guanin organik fazı, deoksiriboz şekeri ile birleşerek deoksiguanozin nükleozitini (glikozit bağı) oluşturur (I doğru).
Adım 2: Guanin organik fazı, riboz şekeri ile birleşerek guanozin nükleozitini oluşturur (II doğru).
Adım 3: Guanin, sitozin ile 3lü hidrojen bağı kurar ancak metin 'doğrudan bağ yapabilir' dediği için nükleotit yapısındaki bazlar arası hidrojen bağı akla gelebilir; ancak fosfat ile bazın doğrudan bağı yoktur (fosfat şekere bağlanır). Dikkat: Şıklar taranırken guanin şekere glikozit, sitozine hidrojen bağı bağlar.
Adım 4: Doğru eşleşme I ve II şekerlerledir. (Sitozin ile bazlar arası hidrojen bağı kurulur, ancak seçeneklerde I ve II kombinasyonu aranır).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Eksik/Fazla birleşim] Sitozini de katalım mantığı

E Seçeneği: [Tümleşik hata] Hepsini doğru kabul etme

C Seçeneği: [Fosfat yanılgısı] Fosfatın bazla bağlandığını sanma

B Seçeneği: [Sitozin tuzağı] Bazlar arası bağı doğrudan moleküler bağ zannetme

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Guaninin hem riboz hem de deoksiribozla nükleozit oluşturabildiğini bilen aday

Soru 4 Nükleik Asitler

Protein sentezinde görev yapan tüm RNA çeşitleri (mRNA, tRNA ve rRNA) hücrede belirli hayati işlevleri yerine getirmek üzere çekirdek DNA'sı üzerinden kalıp alınarak üretilen tek zincirli polinükleotit yapılı moleküllerdir.

Aşağıdaki özelliklerden biri tüm RNA çeşitlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?

E

Pürin bazları bulundurma

D

Tekrar tekrar kullanılabilme

C

Protein sentezinde görev alma

B

DNA üzerinden sentezlenme

A

Hidrojen bağı bulundurma

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Nükleik Asitler

Canlı hücrelerin yönetim ve protein sentez mekanizmasında rol alan nükleik asitler iki temel grupta incelenir. Bu iki molekülün kimyasal ve yapısal organizasyonunda bazı ortak noktalar olduğu gibi belirgin farklar da bulunmaktadır.

I. Polinükleotit yapılı olma

II. Pentoz şekeri bulundurma

III. Ribozom organelinin yapısına katılma

Yukarıdaki özelliklerden hangileri DNA ve RNA molekülleri için ortaktır?

A

Yalnız I

C

I ve III

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Nükleik Asitler

Canlıların kalıtsal bilgilerini depolayan ve aktaran yapı birimleri mikroskobik boyuttan makromoleküler düzeye doğru hiyerarşik bir organizasyon gösterir.

I. Azotlu organik baz

II. Nükleotit

III. Gen

IV. DNA

Yukarıdaki molekül ve yapıların küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangisinde doğru verilmiştir?

E

II - IV - I - III

D

II - I - III - IV

C

I - III - IV - II

B

I - III - II - IV

A

I - II - III - IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Biyoloji: Nükleik Asitler & DNA'nın Yapısı (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu incelemeler sonucunda DNA molekülü ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre, toplam nükleotit sayısı bilinen bir DNA molekülü için aşağıdaki niceliklerden hangisine ulaşılamaz?

Buna göre guanin azotlu organik baz yukarıda verilen moleküllerden hangileri ile doğrudan kimyasal bağ (glikozit veya hidrojen bağı) yapabilir?

Aşağıdaki özelliklerden biri tüm RNA çeşitlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?

Yukarıdaki özelliklerden hangileri DNA ve RNA molekülleri için ortaktır?

Yukarıdaki molekül ve yapıların küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangisinde doğru verilmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)