TYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Mendel Genetiği ve Monohibrit Çaprazlama (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kalıtımın Genel İlkeleri

Mendel'in bezelyelerle yaptığı çalışmalarda tohum rengi karakteri açısından sarı renk, yeşil renke baskındır.

Tek karakter bakımından heterozigot genotipli sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması sonucunda oluşacak yavru döllerdeki fenotip çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

A

2

D

8

E

0

B

4

C

6

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Heterozigot sarı tohumlu bezelye (

Aa

) ile heterozigot sarı tohumlu bezelyenin (

Aa

) çaprazlanmasında fenotip çeşidi 2'dir.

Çaprazlama: $Aa \times Aa$
Oluşan genotipler: $AA$ , $Aa$ , $aa$ (3 çeşit genotip)
Oluşan fenotipler: Sarı ( $AA, Aa$ ) ve Yeşil ( $aa$ ) olmak üzere 2 çeşit fenotip oluşur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Matematiksel hata] Rakamları yanlış toplamıştır.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru fenotip sayısını bulmuştur.

B Seçeneği: [Genotip çeşidi sayısı ile karıştırma] Oluşan 4 kombinasyonu ($AA, Aa, aA, aa$) fenotip sanmıştır.

E Seçeneği: [Sıfır olasılık tuzağı] Çaprazlamanın sonuç vermeyeceğini düşünmüştür.

D Seçeneği: [Dihibrit çaprazlama ile karıştırma] İki karakter çaprazlanmış gibi işlem yapmıştır.

Soru 2 Kalıtımın Genel İlkeleri

Genetik laboratuvarında yürütülen bir çalışmada

Aa

genotipli iki birey kontrollü olarak çaprazlanmıştır.

Çaprazlanan bireyler: $Aa \times Aa$

Yukarıda verilen çaprazlama sonucunda homozigot baskın genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

C

\frac{1}{3}

A

0

B

\frac{1}{2}

D

\frac{1}{4}

E

\frac{2}{3}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Aa \times Aa

çaprazlamasından

AA

(homozigot baskın) gelme ihtimali

\frac{1}{4}

'tür.

Ebeveynler: $Aa$ ve $Aa$
Olası döller: $AA$ ( $\frac{1}{4}$ ), $Aa$ ( $\frac{2}{4}$ ), $aa$ ( $\frac{1}{4}$ )
Homozigot baskın genotip ( $AA$ ) oranı $\frac{1}{4}$ 'tür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Olasılık yok sayımı] Çaprazlamanın bu sonucu vermeyeceğini sanmıştır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru oranı bulmuştur.

E Seçeneği: [Yanlış oran] Matematiksel işlem hatası yapmıştır.

B Seçeneği: [Heterozigot oranını seçme] Heterozigot oranını $\frac{1}{2}$ alıp homozigota uyarlamıştır.

C Seçeneği: [Şarta bağlı olasılık yanılgısı] Baskın fenotipliler içindeki oranı hesaplamıştır.

Soru 3 Kalıtımın Genel İlkeleri

Baskın fenotipli iki bireyin çaprazlanması sonucunda fenotipte çekinik karakterli bir yavrunun dünyaya geldiği saptanmıştır.

Buna göre aynı ebeveynlerle yapılacak ikinci çaprazlama sonucunda, ilk bireyle aynı fenotipte yavru bezelyelerin oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A

0

E

\frac{3}{4}

D

\frac{1}{4}

B

\frac{1}{2}

C

\frac{1}{3}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çekinik yavru (

aa

) doğurduğuna göre ebeveynler kesinlikle

Aa

x

Aa

genotiptedir. Bu çaprazlamadan baskın fenotipli (

3/4

) yavru oluşur.

Yavru $aa$ ise ebeveynler $A$ alelini taşımalıdır ( $Aa \times Aa$ ).
İkinci çaprazlama: $Aa \times Aa$
Oluşan fenotip oranları: $\frac{3}{4}$ baskın, $\frac{1}{4}$ çekinik.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Yanlış oran] $\frac{1}{2}$ olarak ezberlemiştir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analizi yapmıştır.

D Seçeneği: [Çekinik oranı ile karıştırma] Çekinik olma olasılığını işaretlemiştir.

A Seçeneği: [Sıfır olasılık tuzağı] Çekinik çıktıktan sonra baskın çıkmaz sanmıştır.

C Seçeneği: [Şartlı olasılık] Baskınlar içindeki dağılımı almıştır.

Soru 4 Kalıtımın Genel İlkeleri

Saf döl (homozigot) uzun boylu ve saf döl kısa boylu bezelyeler çaprazlanarak

F_1

dölü elde edilmiştir.

Uzun boy aleli kısa boy aleline baskındır.

Buna göre $F_1$ dölündeki bezelyeler kendileştirilecek olursa elde edilecek yavruların fenotip ve genotip ayrışım oranları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

C

Fenotip oranı: 1 : 2 : 1 | Genotip oranı: 1 : 2 : 1

A

Fenotip oranı: 1 : 1 | Genotip oranı: 1 : 2 : 1

B

Fenotip oranı: 1 : 1 | Genotip oranı: 1 : 1

D

Fenotip oranı: 3 : 1 | Genotip oranı: 3 : 1

E

Fenotip oranı: 3 : 1 | Genotip oranı: 1 : 2 : 1

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

F_1

dölü heterozigottur (

Aa

). Kendileştirilirse (

Aa \times Aa

), fenotip oranı 3:1, genotip oranı 1:2:1 olur.

$AA \times aa \rightarrow F_1$ ( $Aa$ - hepsi uzun)
$F_1 \times F_1$ ( $Aa \times Aa$ )
Genotip: $1(AA) : 2(Aa) : 1(aa)$
Fenotip: $3$ (Uzun) : $1$ (Kısa)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Fenotipte ara oran] Fenotipi genotip gibi yazmıştır.

D Seçeneği: [Genotip oranını yanlış yazma] Genotip oranını fenotip gibi 3:1 almıştır.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru oranları eşleştirmiştir.

B Seçeneği: [Test çaprazlaması ile karıştırma] Oranları eşit almıştır.

A Seçeneği: [Yanlış fenotip oranı] Fenotip oranını 1:1 sanmıştır.

Soru 5 Kalıtımın Genel İlkeleri

Tek karakter bakımından heterozigot olan bireylere monohibrit, bu bireylerin kendi arasındaki çaprazlamasına monohibrit çaprazlama denir.

I. $Dd \times Dd$

II. $YyBb \times YyBb$

III. $SsAaTt \times SsAaTt$

Buna göre verilenlerden hangileri monohibrit çaprazlamaya örnektir?

A

Yalnız I

D

I ve II

E

I, II ve III

B

Yalnız II

C

Yalnız III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Monohibrit çaprazlama tek karakter bakımından heterozigot bireylerin çaprazlanmasıdır. Yalnız I bu tanıma uyar.

I. $Dd \times Dd$ : Tek karakter ( $D$ ), heterozigot çaprazlama (Monohibrit)
II. $YyBb \times YyBb$ : İki karakter (Dihibrit)
III. $SsAaTt \times SsAaTt$ : Üç karakter (Trihibrit)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Çok karakterli çaprazlama] Trihibrit çaprazlamayı seçmiştir.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Yalnızca tek karakter içeren I numaralı öncülü seçmiştir.

B Seçeneği: [Dihibritleri karıştırma] İki karakterli çaprazlamayı monohibrit sanmıştır.

D Seçeneği: [Çoklu öncül tuzağı] I ve II'yi ortak almıştır.

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme] Hepsini heterozigot görmüştür.

Soru 6 Kalıtımın Genel İlkeleri

Bağımsız genlere sahip iki karakter bakımından heterozigot iki birey çaprazlanmaktadır.

Çaprazlama: $AaBb \times AaBb$

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda her iki karakter yönünden heterozigot genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

C

\frac{9}{16}

B

\frac{1}{4}

D

\frac{3}{16}

E

\frac{1}{16}

A

0

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Karakterler ayrı ayrı incelenir:

Aa \times Aa \rightarrow Aa

gelme olasılığı

\frac{1}{2}

,

Bb \times Bb \rightarrow Bb

gelme olasılığı

\frac{1}{2}

. Çarpım kuralı ile

\frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}

.

$Aa \times Aa$ için $Aa$ gelme olasılığı: $\frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$Bb \times Bb$ için $Bb$ gelme olasılığı: $\frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
İkisinin birlikte görülme olasılığı: $\frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Baskın fenotip oranı] $\frac{9}{16}$ fenotip oranını genotip sanmıştır.

A Seçeneği: [Sıfır olasılık] İmkansız sanmıştır.

E Seçeneği: [Homoziyot oranı ile karıştırma] $\frac{1}{16}$ homozigot oranını almıştır.

D Seçeneği: [Yanlış oran] İşlem hatası yapmıştır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru çarpım yapmıştır.

Soru 7 Kalıtımın Genel İlkeleri

Bezelyelerde sarı ve düzgün tohum fenotipleri yeşil ve buruşuk fenotiplere baskındır.

Heterozigot sarı ve düzgün tohumlu iki bezelye çaprazlanmıştır.

Oğul döllerde fenotip ayrışım oranı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

B

9 : 3 : 1

D

12 : 3 : 1

E

9 : 4 : 1

A

9 : 3 : 3 : 1

C

6 : 3 : 3 : 3 : 1

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bağımsız iki karakterin dihibrit çaprazlamasında fenotip ayrışım oranı her zaman 9:3:3:1'dir.

Ebeveynler: $AaBb \times AaBb$
İki karakter de bağımsız ve tam baskındır.
Fenotip oranı: 9 (çift baskın) : 3 (baskın-çekinik) : 3 (çekinik-baskın) : 1 (çift çekinik)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Uydurma oran] Sayıları yanlış ezberlemiştir.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru oranı işaretlemiştir.

B Seçeneği: [Eksik oran] Monohibrit oranı ile karıştırmıştır.

D Seçeneği: [Epistazi oranı] Etkileşimli gen oranını seçmiştir.

E Seçeneği: [Çekinik epistasiz] Farklı bir oranı işaretlemiştir.

Soru 8 Kalıtımın Genel İlkeleri

Kıvırcık saçlı ve kahverengi gözlü anne ve babanın ilk çocukları düz saçlı ve mavi gözlü olarak dünyaya gelmiştir.

Kıvırcık saç aleli düz saç aleline, kahverengi göz aleli mavi göz aleline baskındır.

Buna göre aynı anne ve babanın ikinci çocuklarının düz saçlı ve kahverengi gözlü olma olasılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

D

\frac{3}{8}

E

\frac{3}{16}

B

\frac{1}{4}

A

\frac{1}{2}

C

\frac{2}{3}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çocuk düz saçlı (

ss

) ve mavi gözlü (

mm

) olduğuna göre anne ve baba her iki karakter için de heterozigottur (

SsMm

x

SsMm

). Düz saçlı (

ss

) olma olasılığı

\frac{1}{4}

, kahverengi gözlü (

Mm

veya

MM

) olma olasılığı

\frac{3}{4

'tür. Çarpımları

\frac{3}{8}

eder.

Ebeveyn genotipleri: $SsMm \times SsMm$
Saç karakteri için düz saçlı ( $ss$ ) olma olasılığı: $\frac{1}{4}$
Göz karakteri için kahverengi gözlü ( $MM$ veya $Mm$ ) olma olasılığı: $\frac{3}{4}$
İkisinin birlikte olma olasılığı: $\frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16}$ ??? Bekle: $\frac{1}{4} (ss) \times \frac{3}{4} (M\_) = \frac{3}{16}$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yanlış oran] İşlem hatası yapmıştır.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] $\frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16}$ işlemini doğru yapmıştır.

D Seçeneği: [Toplama hatası] Olasılıkları toplamıştır.

B Seçeneği: [Tek karakter olasılığı] Sadece saç olasılığını almıştır.

C Seçeneği: [Şartlı olasılık] Yanlış oran kurmuştur.

Soru 9 Kalıtımın Genel İlkeleri

Genotipleri bilinen iki bireyin çaprazlanması verilmiştir.

Çaprazlama: $KkMm \times KkMm$

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda oluşan yavruların fenotiplerinde bir karakterin baskın diğer karakterin çekinik olma olasılığı hangisinde doğru verilmiştir?

A

0

B

\frac{1}{2}

E

\frac{3}{8}

D

\frac{3}{4}

C

\frac{1}{4}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kk \times Kk

için baskın fenotip

\frac{3}{4}

, çekinik fenotip

\frac{1}{4}

.

Mm \times Mm

için baskın fenotip

\frac{3}{4}

, çekinik fenotip

\frac{1}{4}

. (1. baskın ve 2. çekinik:

\frac{3}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{3}{16}

) + (1. çekinik ve 2. baskın:

\frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16}

) =

\frac{6}{16} = \frac{3}{8}

.

K karakteri için: Baskın $\frac{3}{4}$ , Çekinik $\frac{1}{4}$
M karakteri için: Baskın $\text{ }\frac{3}{4}$ , Çekinik $\frac{1}{4}$
Durum 1 (K baskın, M çekinik): $\frac{3}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{3}{16}$
Durum 2 (K çekinik, M baskın): $\frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16}$
Toplam olasılık: $\frac{3}{16} + \frac{3}{16} = \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Her iki durumu hesaplayıp doğru toplamıştır.

D Seçeneği: [Baskın-baskın oranı] Farklı bir oran seçmiştir.

B Seçeneği: [Yanlış oran] Tahmini işaretlemiştir.

A Seçeneği: [Sıfır olasılık] Olamaz sanmıştır.

C Seçeneği: [Tek durum olasılığı] Sadece tek bir durumu hesaplayıp bırakmıştır.

TYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Mendel Genetiği ve Monohibrit Çaprazlama (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Tek karakter bakımından heterozigot genotipli sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması sonucunda oluşacak yavru döllerdeki fenotip çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıda verilen çaprazlama sonucunda homozigot baskın genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre aynı ebeveynlerle yapılacak ikinci çaprazlama sonucunda, ilk bireyle aynı fenotipte yavru bezelyelerin oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre $F_1$ dölündeki bezelyeler kendileştirilecek olursa elde edilecek yavruların fenotip ve genotip ayrışım oranları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre verilenlerden hangileri monohibrit çaprazlamaya örnektir?

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda her iki karakter yönünden heterozigot genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Oğul döllerde fenotip ayrışım oranı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Buna göre aynı anne ve babanın ikinci çocuklarının düz saçlı ve kahverengi gözlü olma olasılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda oluşan yavruların fenotiplerinde bir karakterin baskın diğer karakterin çekinik olma olasılığı hangisinde doğru verilmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Tek karakter bakımından heterozigot genotipli sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması sonucunda oluşacak yavru döllerdeki fenotip çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıda verilen çaprazlama sonucunda homozigot baskın genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre aynı ebeveynlerle yapılacak ikinci çaprazlama sonucunda, ilk bireyle aynı fenotipte yavru bezelyelerin oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre F1F_1F1​ dölündeki bezelyeler kendileştirilecek olursa elde edilecek yavruların fenotip ve genotip ayrışım oranları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre verilenlerden hangileri monohibrit çaprazlamaya örnektir?

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda her iki karakter yönünden heterozigot genotipli yavruların oluşma olasılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Oğul döllerde fenotip ayrışım oranı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Buna göre aynı anne ve babanın ikinci çocuklarının düz saçlı ve kahverengi gözlü olma olasılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıdaki çaprazlama sonucunda oluşan yavruların fenotiplerinde bir karakterin baskın diğer karakterin çekinik olma olasılığı hangisinde doğru verilmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre $F_1$ dölündeki bezelyeler kendileştirilecek olursa elde edilecek yavruların fenotip ve genotip ayrışım oranları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?