TYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Bağımsız Genlerde Gamet Çeşitliliği (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kalıtımın Genel İlkeleri

Genetik laboratuvarında incelenen

PpRrTt

genotipli bir bireyin tüm karakterleri belirleyen genlerinin farklı kromozomlar üzerinde yer aldığı (bağımsız olduğu) tespit edilmiştir.

Bu bireyin mayoz bölünme sonucu oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

E

16

D

8

C

6

B

4

A

2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bağımsız genlerde gamet çeşidi

2^n

formülü ile bulunur; burada

n

heterozigot karakter sayısıdır.

Verilen genotip: $PpRrTt$
Heterozigot karakterler: $P, R, T$ (3 tanesi de heterozigot).
Formül uygulanır: $2^3 = 8$ çeşit gamet oluşur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [$2^2$ hesap hatası] Heterozigot sayısını 2 sanmıştır.

C Seçeneği: [Çarpma hatası] 2 ile 3'ü çarpmıştır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] $2^3 = 8$ mantığını doğru kurmuştur.

E Seçeneği: [$2^4$ hatası] Karakter sayısını 4 sanmıştır.

A Seçeneği: [Tek karakter alınmış] Sadece bir heterozigot gen varsaymıştır.

Soru 2 Kalıtımın Genel İlkeleri

Mendel esaslarına göre çaprazlama çalışmaları yapan bir araştırmacı,

AaBBccDd

genotipli bitki örnekleri üzerinden üreme ana hücrelerinin oluşturacağı gamet çeşitlerini incelemektedir.

Genleri bağımsız olan bu üreme ana hücresinden kaç farklı çeşit gamet oluşabilir?

A

2

B

4

C

8

E

32

D

16

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Homozigot karakterler gamet çeşitliliğini artırmaz; sadece heterozigot karakter sayısı (

n

) baz alınır (

2^n

).

Genotip: $Aa$ (heterozigot), $BB$ (homozigot), $cc$ (homozigot), $Dd$ (heterozigot).
Heterozigot karakter sayısı ( $n$ ) = 2 ( $Aa$ ve $Dd$ ).
Gamet çeşidi = $2^2 = 4$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [$2^4$ hatası] 4 harf var diye $2^4$ almıştır.

E Seçeneği: [Matematiksel abartı] Rastgele işaretlemiştir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] 2 heterozigot üzerinden $2^2=4$ bulmuştur.

C Seçeneği: [Tüm harfler sayılmış] Karakter sayısını direkt 3 veya 4 sanmıştır.

A Seçeneği: [Tek heterozigot alınmış] Sadece birini heterozigot sanmıştır.

Soru 3 Kalıtımın Genel İlkeleri

Genleri bağımsız olan

KkMm

genotipli bir üreme ana hücresinin geçirdiği mayoz bölünme sonucu oluşabilecek gamet çeşitleri ihtimalleriyle birlikte araştırılmaktadır.

Buna göre, bu hücreden oluşabilecek gamet çeşitleri aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz ve doğru olarak verilmiştir?

A

KM, Km, kM, km

C

KM, km, Kk, Mm

B

KM, KK, mm, km

D

Km, mm, kk, KM

E

Km, kM, kk, mm

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Heterozigot

KkMm

genotipinden her bir karakterden birer alel içeren kombinasyonlar yazılır (

KM, Km, kM, km

).

K aleli M ile birleşir: $KM, Km$
k aleli M ile birleşir: $kM, km$
Oluşan tüm gamet çeşitleri: $KM, Km, kM, km$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm olası kombinasyonları doğru yazmıştır.

D Seçeneği: [Karışık hatalı kombinasyon] Genotip ile gameti karıştırmıştır.

E Seçeneği: [Eksik ve hatalı gametler] Kuralı yanlış yorumlamıştır.

B Seçeneği: [Aynı karakterden iki alel bulundurma] KK gibi aynı harfi gamete koymuştur.

C Seçeneği: [Heterozigot genotip bulundurma] Kk gibi ana hücre genotipini gamet sanmıştır.

Soru 4 Kalıtımın Genel İlkeleri

Canlılarda gamet oluşumu sırasında genlerin bağımsız olması durumunda, gamet çeşitliliği bireyin heterozigotluk derecesine bağlıdır.

Genleri bağımsız olan aşağıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi yalnızca tek çeşit gamet oluşturabilir?

A

AaBbCc

B

AabbCC

C

aaBBCc

D

AABbCC

E

AAbbCC

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tek çeşit gamet oluşturabilmek için bireyin tüm genleri homozigot (

n=0

) olmalıdır (

2^0 = 1

).

A şıkkı: $AaBbCc$ -> $2^3 = 8$ çeşit.
B şıkkı: $AabbCC$ -> $2^1 = 2$ çeşit.
C şıkkı: $aaBBCc$ -> $2^1 = 2$ çeşit.
D şıkkı: $AABbCC$ -> $2^1 = 2$ çeşit.
E şıkkı: $AAbbCC$ -> Tüm karakterler homozigot ( $n=0$ ), $2^0 = 1$ çeşit.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Çok çeşit gamet] Tamamen heterozigot bireyi seçmiştir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm genlerin homozigot olduğunu görmüştür.

D Seçeneği: [Bb heterozigotluğu] Bb'yi fark edememiştir.

B Seçeneği: [Tek heterozigot barındırma] bb'yi homozigot sanıp yanılmıştır.

C Seçeneği: [Gizli heterozigot] Cc'yi gözden kaçırmıştır.

Soru 5 Kalıtımın Genel İlkeleri

Farklı karakterler bakımından genotipleri belirlenmiş üreme ana hücreleri üzerinde çalışan bir biyolog, hangi bireyin en zengin genetik kombinasyon potansiyeline sahip olduğunu hesaplamak istemektedir.

Genleri bağımsız olan yukarıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi en fazla çeşitte gamet oluşturur?

B

ggssttnn

C

GgSsTtNn

E

GGSSttNn

D

GgSsttNN

A

GgSsTTnn

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

En fazla gamet çeşidi, heterozigot karakter sayısı (

n

) en fazla olan bireyde görülür (

2^n

).

A şıkkı: $Gg, Ss$ (2 heterozigot) -> $2^2 = 4$
B şıkkı: Hepsi homozigot (0 heterozigot) -> $2^0 = 1$
C şıkkı: $Gg, Ss, Tt, Nn$ (4 heterozigot) -> $2^4 = 16$
D şıkkı: $Gg, Ss$ (2 heterozigot) -> $2^2 = 4$
E şıkkı: $Nn$ (1 heterozigot) -> $2^1 = 2$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Tam homozigot] Küçük harfli genleri çokluğuyla karıştırmıştır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] 4 heterozigot ile $2^4=16$ olduğunu bulmuştur.

D Seçeneği: [Orta düzey heterozigot] Sadece 2 çift heterozigottur.

E Seçeneği: [Tek heterozigot] Sadece Nn karakterini dikkate almıştır.

A Seçeneği: [Eksik heterozigot] Sadece ilk iki çifte bakmıştır.

Soru 6 Kalıtımın Genel İlkeleri

Beş farklı karakter bakımından genotipe sahip bitki türleri üzerinde kontrollü tozlaşma deneyleri yapan bir uzmanın elinde farklı bireyler bulunmaktadır.

Genleri bağımsız olan aşağıda genotipleri verilen üreme ana hücrelerinden hangisi $dByRn$ gametini $\frac{1}{16}$ ihtimalinde oluşturur?

C

Dd bb YY RR Nn

B

dd Bb Yy Rr Nn

E

Dd bb Yy RR Nn

D

DD Bb yy RR nn

A

Dd BB yy Rr Nn

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İstenen gametin oluşma olasılığı

\frac{1}{16}

(

2^4

) olduğuna göre, bireyde 4 tane heterozigot karakter olmalıdır.

İstenen gamet: $d, B, y, R, n$ (5 karakter).
A şıkkı: $Dd, Rr, Nn$ (3 heterozigot) -> $1/2^3 = 1/8$ .
B şıkkı: $Bb, Yy, Rr, Nn$ (4 heterozigot, fakat $dd$ bireyinden $D$ gelemez, istenen $d$ ama $dd$ homozigot).
C şıkkı: $Dd, Nn$ (2 heterozigot) -> $1/4$ .
D şıkkı: $Bb$ (1 heterozigot).
E şıkkı: $Dd, yy(homozigot, y gelir), Yy(Y/y gelir), RR(R gelir), Nn(n gelebilir)$ . Daha kısa yoldan heterozigot sayısına ve allele bakalım: $Dd$ den $d$ gelme ihtimali $1/2$ , $bb$ 'den $b$ gelme ihtimali $1$ , $Yy$ 'den $y$ gelme ihtimali $1/2$ , $RR$ 'den $R$ gelme ihtimali $1$ , $Nn$ 'den $n$ gelme ihtimali $1/2$ ... Çarpım $1/8$ olur. Yeniden kontrol edelim: $\frac{1}{16}$ için 4 heterozigot lazım. E şıkkında $Dd, Yy, Nn$ (3 heterozigot var).
Soru kökündeki olasılık ve genotip uyumu incelendiğinde; $2^4 = 16$ olması için 4 heterozigot gereklidir. Seçeneklerdeki heterozigot sayılarına bakalım: B şıkkında $dd, Bb, Yy, Rr, Nn$ -> $Bb, Yy, Rr, Nn$ (4 heterozigot). $dd$ 'den kesin $d$ gelir (1), $Bb$ 'den $B$ gelme ihtimali $1/2$ , $Yy$ 'den $y$ gelme ihtimali $1/2$ , $Rr$ 'den $R$ gelme ihtimali $1/2$ , $Nn$ 'nden $n$ gelme ihtimali $1/2$ . Çarpım: $1 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] 4 heterozigot ve doğru alel olasılıklarını çarpmıştır.

C Seçeneği: [Yanlış alel kombinasyonu] Genotip uyuşmazlığını fark edememiştir.

D Seçeneği: [Homozigot baskın tuzak] Olasılık hesabını yanlış kurmuştur.

E Seçeneği: [Eksik heterozigot] Olasılığı $1/8$ verir.

A Seçeneği: [3 heterozigot] Olasılığı $1/8$ hesaplar.

Soru 7 Kalıtımın Genel İlkeleri

Sitogenetik laboratuvarında

AaBbCc

genotipine sahip bir canlının kromozom incelemesinde

A

ve

B

genlerinin aynı kromozom üzerinde (bağlı),

C

geninin ise farklı bir kromozom üzerinde bağımsız olduğu saptanmıştır.

Buna göre, bu canlının gamet üretimi sırasında krossing-over gerçekleşmezse oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı kaçtır?

C

8

B

4

E

3

D

16

A

2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bağlı genler krossing-over yoksa tek bir kromozom grubu gibi davranır; bağımsız genler gamet çeşidine 2 çarpanı olarak eklenir.

$A$ ve $B$ genleri bağlıdır. Krossing-over yoksa bu bağlı grup kaç çeşit gamet oluşturabilir? Bireyin bu bağlı kromozom üzerindeki dizilimine bağlı olarak (örneğin $AB/ab$ ise 2 çeşit) bağlı gen grubu 1 heterozigot karakter gibi işlem görür.
$C$ bağımsızdır ve heterozigottur ( $Cc$ ), bu da 2 çeşit gamet sağlar.
Krossing-over olmadığında bağlı genler sanki tek bir bağımsız karakter gibi düşünülebilir veya bağlı gen grubunun oluşturacağı gamet çeşidi (krossing-oversiz 2 çeşit) ile bağımsız genin oluşturacağı çeşit ( $2^1 = 2$ ) çarpılır: $2 \times 2 = 4$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Bağlı grubu 1, bağımsız C'yi 1 sayarak $2^2=4$ bulmuştur.

C Seçeneği: [Tüm genler bağımsız sanılmış] $2^3 = 8$ formülünü direkt uygulamıştır.

E Seçeneği: [Rastgele toplama] Matematiksel hata yapmıştır.

D Seçeneği: [Krossing-over varmış gibi] 16 çeşit gamet hesaplamıştır.

A Seçeneği: [Sadece bağlı genler alınmış] Bağımsız C genini hesaba katmamıştır.

TYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Bağımsız Genlerde Gamet Çeşitliliği (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bireyin mayoz bölünme sonucu oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Genleri bağımsız olan bu üreme ana hücresinden kaç farklı çeşit gamet oluşabilir?

Buna göre, bu hücreden oluşabilecek gamet çeşitleri aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz ve doğru olarak verilmiştir?

Genleri bağımsız olan aşağıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi yalnızca tek çeşit gamet oluşturabilir?

Genleri bağımsız olan yukarıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi en fazla çeşitte gamet oluşturur?

Genleri bağımsız olan aşağıda genotipleri verilen üreme ana hücrelerinden hangisi $dByRn$ gametini $\frac{1}{16}$ ihtimalinde oluşturur?

Buna göre, bu canlının gamet üretimi sırasında krossing-over gerçekleşmezse oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı kaçtır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bireyin mayoz bölünme sonucu oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Genleri bağımsız olan bu üreme ana hücresinden kaç farklı çeşit gamet oluşabilir?

Buna göre, bu hücreden oluşabilecek gamet çeşitleri aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz ve doğru olarak verilmiştir?

Genleri bağımsız olan aşağıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi yalnızca tek çeşit gamet oluşturabilir?

Genleri bağımsız olan yukarıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi **en fazla** çeşitte gamet oluşturur?

Genleri bağımsız olan aşağıda genotipleri verilen üreme ana hücrelerinden hangisi dByRndByRndByRn gametini 116\frac{1}{16}161​ ihtimalinde oluşturur?

Buna göre, bu canlının gamet üretimi sırasında **krossing-over gerçekleşmezse** oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı kaçtır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Genleri bağımsız olan yukarıdaki üreme ana hücrelerinden hangisi en fazla çeşitte gamet oluşturur?

Genleri bağımsız olan aşağıda genotipleri verilen üreme ana hücrelerinden hangisi $dByRn$ gametini $\frac{1}{16}$ ihtimalinde oluşturur?

Buna göre, bu canlının gamet üretimi sırasında krossing-over gerçekleşmezse oluşturabileceği maksimum gamet çeşidi sayısı kaçtır?