Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Kalıtım
Genetik bilimi, canlıların kalıtsal özelliklerinin nesilden nesile nasıl aktarıldığını incelerken bazı standart terimler ve tanımlar kullanır.
Kalıtımla ilgili aşağıda verilen kavram açıklamalarından hangisi yanlıştır?
A
Kromozom üzerinde genlerin yer aldığı özel bölgelere lokus denir.
B
Bir karakter için aynı alel genleri taşıyan bireyler homozigottur.
C
Farklı alel genlerin bir arada bulunduğu durumda etkisini her koşulda fenotipte gösteren gene baskın gen denir.
D
Karakteri belirleyen gen çiftinin farklı alellerden oluşması durumu heterozigotluk olarak adlandırılır.
E
Çekinik genler sadece homozigot durumda fenotipte etkisini doğrudan yansıtabilir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Baskın genler her zaman fenotipte etkisini gösterir ifadesi genetik etkileşimler (örneğin eksik baskınlık veya eş baskınlık durumları) göz önüne alındığında eksik veya hatalı bir genellemedir.
Lokus tanımı kromozom üzerindeki gen yerini doğru belirtir.
Homozigotluk aynı alellerin taşınmasıdır.
Baskın gen her zaman fenotipte etkilidir tanımı eş baskınlık ve pleiotropi gibi istisnalar barındırabilir ya da seçenek kurgusunda C şıkkı genel olarak doğru gibi görünse de, fenotipte her zaman etkisini gösterir diyen ifade mutlak değildir.
Heterozigotluk farklı alel genlerin varlığıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Lokus tanımı doğrudur.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Homozigot tanımı doğrudur.
C Seçeneği:[Mutlak ifade tuzağı]Aday bu ifadenin genetik kurallarına tamamen uyduğunu düşünür.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Çekinik gen tanımı doğrudur.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Heterozigot tanımı doğrudur.
Soru 2Kalıtım
Canlıların kalıtsal bilgilerini taşıyan ve hücredeki yaşamsal faaliyetler için gerekli proteinlerin sentezine şifre veren moleküler yapılar hücre çekirdeğinde organize olmuştur.
Kromozomlar üzerinde yer alan, kalıtsal özellikleri yeni nesillere aktaran ve protein sentezi için şifre veren temel birim aşağıdakilerden hangisidir?
A
Gen
B
Nükleotit
C
Protein
E
Organik baz
D
Enzim
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Protein sentezine şifre veren ve kalıtsal karakterleri belirleyen DNA anlamlı parçalarına gen denir.
Nükleotitler DNA'nın yapı taşlarıdır ancak doğrudan protein şifreleyen tam birim gen olarak adlandırılır.
Kalıtsal bilgi birimi gen tanımıyla uyuşur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Tanıma tam uyar.
B Seçeneği:[Yapı birimi karışıklığı]Nükleotit ile gen karıştırılır.
C Seçeneği:[Ürün ile birim karışıklığı]Protein sentezi ifadesi öğrencide protein şıkkını seçtirir.
E Seçeneği:[Alt yapı birimi]Organik baz nükleotidin parçasıdır.
D Seçeneği:[Özel protein]Enzim bir protein türüdür.
I. Bir karakterin kalıtımından sorumlu iki (veya daha fazla) alternatif form bulunur.
II. Bu genler homolog kromozomların aynı lokusunda yer alır.
III. Yapıları bakımından tamamen aynı olmak zorundadır.
Alel genlerle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
C
I ve II
B
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alel genler aynı karakteri belirleyen ancak aynı ya da farklı olabilen (homozigot veya heterozigot olmaya imkan veren) gen çeşitleridir ve homolog kromozomların karşılıklı aynı lokuslarında yer alırlar.
I. Öncül doğrudur, aleller karakterin farklı veya aynı alternatif formlarıdır.
II. Öncül doğrudur, aynı lokuslarda bulunurlar.
III. Öncül yanlıştır, aleller aynı olabileceği gibi (homozigot) farklı da (heterozigot) olabilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Sadece I. öncülün doğruluğu düşünülür.
B Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Sadece II. öncül seçilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Alel tanımına tam uyar.
D Seçeneği:[Yanlış öncül kabulü]III. öncülün doğruluğu yanılgısı.
E Seçeneği:[Tümünü doğru kabul]Genel bağlamda hepsi doğru sanılır.
Soru 4Kalıtım
Mayot bölünme sırasında gerçekleşen olaylar genlerin kalıtım biçimini ve çeşitliliğini doğrudan etkiler.
I. Genler nesilden nesile eşey hücreleri aracılığıyla aktarılır.
II. Homolog kromozomların krosing over yapması genlerin yer değiştirmesini sağlayabilir.
III. Bir kromozom üzerinde sadece tek bir gen bulunur.
Kromozomlar üzerinde yer alan genlerle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
B
Yalnız II
C
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kromozomlar üzerinde çok sayıda gen yer alır; dolayısıyla III. öncül yanlıştır. I ve II doğrudur.
I. Genler üreme hücreleri ile oğul döllere aktarılır (Doğru).
II. Krosing over homolog kromozomlar arasında gen alışverişini sağlar (Doğru).
III. Bir kromozomda binlerce gen bulunur (Yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II ilkeleri doğrudur.
B Seçeneği:[Eksik]I atlanır.
D Seçeneği:[III nolu öncül hatası]Tek gen sanılır.
E Seçeneği:[Tümü doğru tuzağı]III doğru kabul edilir.
A Seçeneği:[Eksik]II atlanır.
Soru 5Kalıtım
Mendel kanunlarının kromozomların davranışı ile ilişkilendirilmesiyle modern gen-kromozom teorisi geliştirilmiştir.
I. Kromozomlar birden fazla gen taşır.
II. Aynı kromozom üzerinde bulunan tüm genler her zaman bağımsız olarak kalıtılır.
III. Fenotipin oluşumunda genetik yapı yanında çevresel faktörler de etkilidir.
Gen-kromozom teorisi ve kalıtım ilkeleri göz önüne alındığında yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
A
Yalnız I
E
I, II ve III
D
II ve III
B
Yalnız III
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Aynı kromozom üzerindeki genler bağlı genlerdir ve krosing over olmadıkça birlikte kalıtılırlar (bağımsız değildirler). I ve III doğrudur.
I. Bir kromozomda çok sayıda gen bulunur (Doğru).
II. Aynı kromozom üzerindekiler bağlı genlerdir, bağımsız değildir (Yanlış).
III. Fenotip = Genotip + Çevre prensibi geçerlidir (Doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik]III gözden kaçar.
E Seçeneği:[Tümü doğru tuzağı]Tüm öncüllerin doğru olduğu sanılır.
D Seçeneği:[Bağlı gen hatası]II doğru kabul edilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve III ilkeleri doğrudur.
B Seçeneği:[Eksik]I gözden kaçar.
Soru 6Kalıtım
Kalıtım biliminde bireyin sahip olduğu genetik yapı ile bu yapının dış görünüşe yansıması farklı kavramlarla ifade edilir.
I. Canlının sahip olduğu genlerin tamamına genotip denir.
II. Fenotip, genotipin çevre ile etkileşimi sonucu ortaya çıkan dış görünüşüdür.
III. Heterozigot durumda baskın gen fenotipte etkisini gösterir.
Kalıtımla ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?
A
Yalnız I
E
Yalnız III
D
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen üç açıklama da (genotip tanımı, fenotip tanımı ve baskın gen kuralı) kalıtımın temel ilkelerine tamamen uygundur.
I. Genotip genlerin tamamıdır (Doğrudur).
II. Fenotip dış görünüş ve çevresel etkileşimdir (Doğrudur).
III. Baskın gen heterozigotta etkisini gösterir (Doğrudur).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Eksik]I atlanır.
B Seçeneği:[Eksik]III atlanır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm öncüller doğrudur.
E Seçeneği:[Eksik]Sadece III alınır.
A Seçeneği:[Eksik]Sadece I seçilir.
Soru 7Kalıtım
Çevresel faktörlerin (sıcaklık, ışık, beslenme vb.) etkisiyle genlerin işleyişinde meydana gelen ve kalıtsal olmayan değişimlere modifikasyon denir.
I. Himalaya tavşanlarının soğukta kalan tüylerinin siyah, sıcakta kalan tüylerinin beyaz olması
II. Tek yumurta ikizlerinin beslenme ve spor farklılığına bağlı olarak farklı kilolarda olması
III. Bukalemunun bulunduğu ortama göre deri rengini değiştirmesi
Yukarıda verilen durumlardan hangileri çevresel faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan modifikasyon örnekleridir?
A
Yalnız I
D
I ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Himalaya tavşanlarında kürk rengi sıcaklıkla değişir (modifikasyon). Tek yumurta ikizlerinin boy-kilo farkı çevre etkisiyle oluşur (modifikasyon). Bukalemunun renk değiştirmesi ise anlık fizyolojik bir adaptasyon veya sinirsel/hormonal bir tepki olup kalıcı gen işleyiş değişimi (modifikasyon) sınıfına girmez.
I. Sıcaklık etkisiyle kürk rengi değişimi modifikasyondur.
II. Beslenme ve çevre etkisiyle kilo değişimi modifikasyondur.
III. Bukalemunun renk değiştirmesi fizyolojik renk değişimidir, modifikasyon tanımıyla doğrudan uyuşmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Eksik]I atlanır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II modifikasyon örnekleridir.
D Seçeneği:[Bukalemun yanılgısı]Bukalemunun renk değişimi modifikasyon sanılır.
E Seçeneği:[Tümü doğru tuzağı]Üçü de çevre etkisi sanılır.
A Seçeneği:[Eksik]II atlanır.
Soru 8Kalıtım
Canlılarda fenotipin oluşmasında genotip temel etkendir ancak çevresel faktörler genlerin işleyişini değiştirerek farklı fenotipik sonuçlar doğurabilir.
Aşağıdaki durumlardan hangisi çevre ve kalıtımın ortak etkisiyle (modifikasyon) ortaya çıkan bir özellik değildir?
A
Karanlıkta yetiştirilen mısır bitkisinin klorofil üretememesi, ışıkta üretebilmesi
D
Anne ve babası normal görüşlü olan iki bireyin renk körü bir çocuk dünyaya getirmesi
E
Çekirge yumurtalarının farklı sıcaklıklarda benekli ya da beneksiz gelişmesi
C
Kraliçe arı ve işçi arı larvalarının beslenme şekline göre farklı gelişim göstermesi
B
Sirke sineklerinin 16 °C'de düz kanatlı, 25 °C'de kıvrık kanatlı olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Anne ve babası normal olan bireyin renk körü çocuk doğurması X kromozomuna bağlı kalıtsal bir mutasyon/çekinik gen aktarımıdır; çevresel etkiyle oluşan bir modifikasyon değildir.
A şıkkı: Işık etkisiyle klorofil (modifikasyon).
B şıkkı: Sıcaklık etkisiyle kanat şekli (modifikasyon).
C şıkkı: Beslenme ile kraliçe/işçi arı oluşumu (modifikasyon).
D şıkkı: Renk körlüğü kalıtsal bir hastalıktır, çevresel modifikasyon değildir.
E şıkkı: Sıcaklık etkisiyle çekirge beneklenmesi (modifikasyon).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Modifikasyon örneği]Işık etkisi modifikasyondur.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Bu durum genetik geçiştir, modifikasyon değildir.
E Seçeneği:[Modifikasyon örneği]Sıcaklık etkisi modifikasyondur.
C Seçeneği:[Modifikasyon örneği]Beslenme modifikasyondur.
B Seçeneği:[Modifikasyon örneği]Sıcaklık etkisi modifikasyondur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.