TYT Biyoloji: Kalıtım & Rh Faktörü ve Kan Uyuşmazlığı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Kalıtım

Üç farklı ailenin ebeveynlerinin Rh faktörü bakımından genotipleri aşağıda verilmiştir: I. Aile: Anne (

Rr

)

\times

Baba (

Rr

) II. Aile: Anne (

rr

)

\times

Baba (

RR

) III. Aile: Anne (

rr

)

\times

Baba (

Rr

)

Buna göre, numaralandırılmış ailelerin çocuklarında Rh uyuşmazlığı (anne $rr$ iken çocuğun $R$ antijeni taşıması) görülme ihtimallerinin doğru karşılaştırılması hangi seçenekte verilmiştir?

III > I > II

II > III > I

I > III > II

I > II > III

II > I > III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Rh uyuşmazlığının görülmesi için anne

rr

(Rh negatif), çocuk ise

R

antijenine sahip (

RR

veya

Rr

) olmalıdır.

I. Aile ( $Rr \times Rr$ ): Anne $Rr$ ( $rh^-$ olma ihtimali $1/2$ ), doğacak çocuğun $R$ fenotipli olma ihtimali $3/4$ . Uyuşmazlık ihtimali: $1/2 \times 3/4 = 3/8$ .
II. Aile ( $rr \times RR$ ): Anne $rr$ (kesinlikle $rh^-$ ), doğacak tüm çocuklar $Rr$ (kesinlikle $R$ antijenli). Uyuşmazlık ihtimali: $1 \times 1 = 1$ ( $%100$ ).
III. Aile ( $rr \times Rr$ ): Anne $rr$ (kesinlikle $rh^-$ ), doğacak çocukların $R$ fenotipli olma ihtimali $1/2$ . Uyuşmazlık ihtimali: $1 \times 1/2 = 1/2$ ( $%50$ ).
Sonuç: II ( $1$ ) > III ( $1/2$ ) > I ( $3/8$ ).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Rastgele sıralama] Matematiksel olasılık hesabı yapmadan tahmin yürütür.

E Seçeneği: [Ters sıralama] Olasılıkları büyükten küçüğe yerine ters sıralar.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru olasılık analizi yapmıştır.

A Seçeneği: [Sadece heterozigot çaprazlama oranlarına odaklanma] I. ailenin oranını yanlış yorumlayarak en yüksek sanır.

C Seçeneği: [II. aileyi doğru bulup diğerlerini karıştırma] I ve III. ailenin oranlarını kıyaslarken hata yapar.

Soru 2 Kalıtım

Bir aileye ait ilk çocuk sıfır (

0

) kan grupludur. Anne

A

kan gruplu bir fenotipe sahiptir.

Buna göre, babanın heterozigot $B$ kan gruplu olma ihtimali nedir?

\frac{1}{2}

\frac{1}{4}

\frac{3}{4}

\frac{1}{3}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çocuğun sıfır (

00

) olması, anne ve babanın her ikisinde de

0

geninin bulunmasını zorunlu kılar.

Çocuğun genotipi $00$ 'dır. Bu genlerden biri anneden, diğeri babadan gelmiştir.
Annenin fenotipi $A$ olup çocuğu $0$ olduğuna göre, annenin genotipi kesinlikle heterozigot $A$ ( $I^A i$ ) olmalıdır.
Babanın çocuğu $0$ ( $i$ ) olduğuna göre, babada da mutlaka $i$ geni bulunmalıdır. Babanın fenotipi bilinmemektedir ancak $0$ genini taşıdığı kesindir.
Babanın olası genotipleri: $I^B i$ (heterozigot B) veya $ii$ (sıfır) veya $I^A i$ (heterozigot A). Ancak soru kökünde babanın kan grubu verilmemiş, anne $A$ ve çocuk $0$ 'dır. Babanın fenotipinin $B$ olma durumu: Baba $I^B i$ veya $I^B I^B$ olabilir. $0$ genini taşıması için $I^B i$ olmalıdır. Anne $I^A i$ olduğunda çocuk $00$ olabiliyorsa, baba $I^B i$ (heterozigot B) veya $ii$ veya $I^A i$ olabilir. Babanın $B$ fenotipli olma şartı aranırsa, olasılık hesabı yapılır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Payda hatası] Örnek uzayı yanlış sayar.

A Seçeneği: [Sıfır çocuk olamaz] A ve 0'dan sıfır çocuk doğamayacağını zanneder.

D Seçeneği: [Müstakil sanma]

E Seçeneği: [Baskınlık yanılgısı] Genotip oranlarını fenotip sanır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru genotip analizi.

Soru 3 Kalıtım

Kan grubu

AB

olan bir anne ile kan grubu

B

olan bir babanın dünyaya getireceği çocuklar, AB0 sistemi bakımından farklı genotip ve fenotiplere sahip olabilir.

Buna göre, bu ailenin çocuklarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çocukları birbirinden farklı fenotiplerde olabilir.

Sıfır kan grubunda olabilir.

AB

kan gruplu çocuklar doğabilir.

Plazmasında

A

antikoru bulunan çocuklar doğabilir.

Baba ile aynı kan gruplu çocuklar doğabilir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Anne

AB

(

I^A I^B

), baba

B

(

I^B I^B

veya

I^B i

) geneline sahiptir. Bu çeşitte

0

(

i

) geni bulunmadığı için sıfır kan gruplu çocuk doğamaz.

Anne: $I^A I^B$ (AB kan gruplu)
Baba: $I^B I^B$ veya $I^B i$ (B kan gruplu)
Olası çocuk fenotipleri: $AB$ , $A$ (baba heterozigot ise), $B$ .
Sıfır ( $00$ ) genotipi oluşamaz çünkü anneden $0$ geni gelme ihtimali yoktur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Baba ile aynı kan grubu] B babadan B çocuk doğamayacağını sanır.

A Seçeneği: [Antikor bilgisi karışıklığı] A kan gruplu çocukta B antikoru, B kan gruplu çocukta A antikoru olduğunu karıştırır.

B Seçeneği: [AB doğamaz sanma] AB anne ve B babadan AB çocuk olmayacağını düşünür.

E Seçeneği: [Fenotip çeşitliliği] Tüm çocukların aynı olacağını zanneder.

D Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış olan öncül)] Sıfır kan grubunun olamayacağını gözden kaçırır.

Soru 4 İnsan Fizyolojisi

Kan grubu tayinlerinde antijen ile karşılığı olan özel antikorlar karıştırıldığında çökelme (aglütinasyon) gözlenir.

I. A antijeni + A antikoru $\longrightarrow$ Çökelme olur

II. Rh antijeni + Rh antikoru $\longrightarrow$ Çökelme olur

III. B antijeni + B antikoru $\longrightarrow$ Çökelme olur

Yukarıda verilen tepkimelerden hangileri sonucu çökelme olur?

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Yalnız I

Yalnız III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Kalıtım ve İnsan Fizyolojisi

İnsanlarda kan grupları incelenirken AB0, Rh ve MN olmak üzere farklı kalıtım sistemleri dikkate alınır.

Kan gruplarından AB0, Rh ve MN sistemi için aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Rh⁻ kan gruplu kişilerde Rh antijeni bulunmaz.

A ve B kan gruplu bireylerin genotipi hem heterozigot hem de homozigot durumda olabilir.

A ve B genleri eş baskın olup 0 genine baskındır.

Sıfır kan gruplu bireylerin alvuylarında 0 antijeni bulunur.

Kan nakillerinde MN kan grubu dikkate alınmaz.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Sıfır kan gruplu bireylerin alyuvarlarında A veya B antijeni bulunmaz (0 antijeni diye bir antijen moleküler olarak yoktur, 0 sadece antijensizlik durumunu ifade eder).

A şıkkı: MN sistemi için insan plazmasında doğal antikorlar bulunmadığından rutin kan nakillerinde dikkate alınmaz (Doğru).
B şıkkı: A kan grubu ( $I^A I^A$ veya $I^A i$ ), B kan grubu ( $I^B I^B$ veya $I^B i$ ) olabilir (Doğru).
C şıkkı: Rh negatif bireylerde Rh antijeni alyuvar yüzeyinde yer almaz (Doğru).
D şıkkı: Sıfır kan grubunda özel bir '0 antijeni' yoktur, aksine alyuvar yüzeyinde A ve B antijenlerinin hiç bulunmadığı durumu ifade eder (Yanlış).
E şıkkı: A ve B eş baskın, ikisi de 0 genine baskındır (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [MN nakil bilgisi] MN sisteminin nakillerde önemli olduğunu sanır.

E Seçeneği: [Eş baskınlık] A ve B'nin baskınlık ilişkisini karıştırır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış olan öncül)] Sıfır grubunda 0 antijeni olduğunu zanneder.

B Seçeneği: [Genotip çeşitliliği] A ve B'nin sadece homozigot olduğunu düşünür.

C Seçeneği: [Negatif kan grubu] Rh negatifte antijen olduğunu sanır.

TYT Biyoloji: Kalıtım & Rh Faktörü ve Kan Uyuşmazlığı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, numaralandırılmış ailelerin çocuklarında Rh uyuşmazlığı (anne $rr$ iken çocuğun $R$ antijeni taşıması) görülme ihtimallerinin doğru karşılaştırılması hangi seçenekte verilmiştir?

Buna göre, babanın heterozigot $B$ kan gruplu olma ihtimali nedir?

Buna göre, bu ailenin çocuklarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yukarıda verilen tepkimelerden hangileri sonucu çökelme olur?

Kan gruplarından AB0, Rh ve MN sistemi için aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, numaralandırılmış ailelerin çocuklarında Rh uyuşmazlığı (anne rrrrrr iken çocuğun RRR antijeni taşıması) görülme ihtimallerinin doğru karşılaştırılması hangi seçenekte verilmiştir?

Buna göre, babanın heterozigot BBB kan gruplu olma ihtimali nedir?

Buna göre, bu ailenin çocuklarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yukarıda verilen tepkimelerden hangileri sonucu çökelme olur?

Kan gruplarından AB0, Rh ve MN sistemi için aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, numaralandırılmış ailelerin çocuklarında Rh uyuşmazlığı (anne $rr$ iken çocuğun $R$ antijeni taşıması) görülme ihtimallerinin doğru karşılaştırılması hangi seçenekte verilmiştir?

Buna göre, babanın heterozigot $B$ kan gruplu olma ihtimali nedir?