Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 4 Soru Cevaplandı
Soru 1Kalıtım ve Evrim
İnsan organizmasında gerçekleşen genetik değişimlerin sonraki nesillere aktarılabilmesi, değişimin meydana geldiği hücre tipine doğrudan bağlıdır. Vücutta farklı işlevlere sahip doku ve organlar, genetik materyallerinde meydana gelen bozulmalara karşı farklı mekanizmalara sahiptir.
I. östrojen ve progesterone hormonu salgılayan eşgüdümlü bez doku organı
II. gebelik sürecinde embriyonun tutunup gelişmesini sağlayan kaslı organ
III. erkek üreme sisteminde mitoz geçirerek sayılarını artıran diploit gamet öncül hücreleri
Yukarıda özellikleri verilen yapılı doku ve organların normal işleyiş sürecinde, belirtilen kısımlarda meydana gelebilecek kalıtsal mutasyonlar hangi yapılar için geçerli olabilir?
B
Yalnız II
D
I ve III
E
II ve III
A
Yalnız I
C
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kalıtsal mutasyonların nesilden nesile aktarılabilmesi için üreme hücrelerini veya üreme ana hücrelerini etkilemesi gerekir.
I numaralı yapı yumurtalıktır (eşeysel bez); buradaki somatik hücre mutasyonları kalıtsal olmaz ancak doğrudan yumurta üreten germ hücreleri buradadır. Ancak öncülde doku organı olarak verilmiş, detay dikkat ister.
II numaralı yapı uterustur (rahim); burası somatik (vücut) bir organdır ve burada meydana gelen mutasyonlar sonraki nesle aktarılmaz.
III numaralı yapı sperm ana hücresidir (spermatogonyum). Diploit üreme ana hücresi olup mayoz geçireceği için burada meydana gelen mutasyonlar gametler yoluyla yavrulara aktarılabilir ve kalıtsaldır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Sperm ana hücresinin üreme ana hücresi olduğunu ve mayozla sperm oluşturarak kalıtsal olabileceğini doğru kurmuştur.
A Seçeneği:[Yumurtalığın doğrudan üreme ile ilişkili olduğunu düşünüp sadece I'i seçmek.]Yumurtalığın üreme sistemi elemanı olmasından ötürü kalıtsal olacağı yanılgısına düşülür.
E Seçeneği:[Uterus ve sperm ana hücresini doğru kabul etmek.]Uterusun üreme organı olmasından dolayı kalıtsal mutasyon taşıyabileceği yanılgısı.
D Seçeneği:[Yumurtalık ve sperm ana hücresini birlikte almak.]Yumurtalık dokusunun da gamet ürettiği düşünülerek eşleştirme hatası yapılır.
B Seçeneği:[Uterusu üreme sistemiyle karıştırmak.]Uterusun üreme sisteminde yer alması nedeniyle kalıtsal çeşitlilik sağlayacağı düşünülür.
Soru 2Ekoloji
Canlı küremiz, üzerindeki yaşam formlarının zenginliği ve bu formların birbiriyle olan karmaşık etkileşim ağı sayesinde dinamik bir denge sürdürür. Bu dengeyi inceleyen ekoloji bilimi, canlılığı sadece tür sayısı üzerinden değil, çok boyutlu bir perspektifle ele alır.
I. Belirli bir bölgedeki farklı türlerin varlığı ve bolluğu
II. Aynı tür içerisindeki bireylerin sahip olduğu kalıtsal farklılıklar
III. Farklı yaşam alanları ve komünite tiplerinin oluşturduğu habitat çeşitliliği
IV. Canlıların ekosistemdeki görevleri ve yaşam stratejilerinin çeşitliliği
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri 'biyolojik çeşitlilik' kavramının kapsamı içerisinde yer alır?
B
III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
A
I ve II
C
I, II ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Biyolojik çeşitlilik (biodiversite); tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik, ekosistem çeşitliliği ve ekolojik niş çeşitliliğinin tamamını kapsar.
I. öncül tür çeşitliliğini ifade eder.
II. öncül genetik çeşitliliği ifade eder.
III. öncül ekosistem çeşitliliğini ifade eder.
IV. öncül ekolojik niş çeşitliliğini ifade eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm maddelerin biyolojik çeşitliliğin hiyerarşik alt başlıkları olduğunu doğru analiz etmiştir.
D Seçeneği:[Tür çeşitliliğini unutmak.]I numaralı öncülü elemek.
B Seçeneği:[Sadece çevre ve görev odaklı düşünmek.]Tür ve genetik çeşitliliği göz ardı etmek.
A Seçeneği:[Sadece tür ve genetiği biyolojinin temel birimi saymak.]Ekosistem ve niş kavramlarının biyolojik çeşitliliğe dahil olmadığını düşünmek.
C Seçeneği:[Ekosistem çeşitliliğini dışarıda bırakmak.]Habitat çeşitliliğinin biyolojik çeşitliliğe ait olmadığını sanmak.
Soru 3Kalıtım
Eşeyli üreme yapan canlı popülasyonlarında bireylerin birbirlerinden farklı genetik kombinasyonlara sahip olması, türün değişen çevre koşullarına uyum yeteneğini artırır. Bu durum biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilmesinde kilit rol oynar.
I. Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing-over ve homolog kromozomların rastgele dağılımı
II. Farklı bireylere ait gametlerin şansa bağlı olarak rastgele birleşmesi
III. Zygote oluştuktan sonra embriyonik gelişim evresindeki hızlı mitoz bölünmeler
Yukarıda verilen faktörlerden hangileri tür içi kalıtsal varyasyonların ortaya çıkmasında doğrudan etkilidir?
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kalıtsal varyasyona neden olan temel olaylar mayoz bölünme (krossing-over, homolog kromozomların ayrılması) ve döllenmedir.
I. Mayoz bölünme, genetik çeşitliliği (varyasyonu) sağlayan en önemli olaylardan biridir.
II. Döllenme, farklı genetik yapıdaki gametlerin rastgele birleşmesiyle yavruların ana babadan farklı genotipe sahip olmasını sağlar.
III. Embriyonik gelişim evresindeki mitoz bölünmeler ise genetik olarak özdeş (kclone) hücreler oluşturur; bu nedenle kalıtsal varyasyona neden olmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Döllenmenin etkisini göz ardı etmek.]Sadece mayozun varyasyon yaptığını düşünüp döllenmeyi unutmak.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Mayoz ve döllenmenin kalıtsal varyasyon oluşturduğunu, mitozun ise oluşturmadığını doğru ayırt etmiştir.
D Seçeneği:[Mayozun rolünü unutmak.]Sadece döllenme ve gelişimi almak.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etmek.]Mitozun da çeşitlilik getirdiğini düşünmek.
C Seçeneği:[Mitozu varyasyon kaynağı sanmak.]Embriyonik gelişimdeki hücre çeşitliliğini kalıtsal çeşitlilikle karıştırmak.
Soru 4Canlıların Çeşitliliği ve Adaptasyon
Biyolojide canlıların çevreye uyum süreçleri ve kalıtsal ya da kalıtsal olmayan karakter değişimleri farklı kavramlarla ifade edilir.
I. Çok soğuk iklim koşullarında yaşayan bazı memeli türlerinin vücutlarında ısı yalıtımı sağlayacak kalın yağ dokusu geliştirmesi
II. Aynı popülasyondaki bireylerin genetik yapı farklılıklarına bağlı olarak farklı ten rengi veya göz rengi özelliklerine sahip olması
III. Düzenli ağırlık çalışması yapan bir bireyin kas kütlesinde ve protein miktarında artış gözlenmesi
Yukarıda verilen durumların 'Adaptasyon', 'Modifikasyon' ve 'Varyasyon' kavramlarıyla doğru eşleştirilmesi hangi seçenekte verilmiştir?
A
Adaptasyon: I, Modifikasyon: II, Varyasyon: III
D
Adaptasyon: III, Modifikasyon: I, Varyasyon: II
E
Adaptasyon: III, Modifikasyon: II, Varyasyon: I
B
Adaptasyon: I, Modifikasyon: III, Varyasyon: II
C
Adaptasyon: II, Modifikasyon: I, Varyasyon: III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutupyarı yağ tabakası kalıtsal uyum (adaptasyon), sporla kas artışı çevresel gen işleyiş değişimi (modifikasyon), bireyler arası farklı renkler tür içi çeşitliliktir (varyasyon).
I. Kalın yağ tabakası uzun süreli evrimsel süreçte kazanılmış bir uyumdur -> Adaptasyon.
III. Spor yapan kişide kas proteinlerinin artması çevrenin etkisiyle gen işleyişinin değişmesidir, kalıtsal değildir -> Modifikasyon.
II. Farklı göz ve saç renklerinin olması tür içindeki genetik çeşitliliktir -> Varyasyon.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Adaptasyon ile varyasyonu karıştırmak.]Kutuptaki yağ tabakasını varyasyon sanmak.
A Seçeneği:[Modifikasyon ve varyasyon yer değiştirmesi.]Kavramları karıştırmak.
E Seçeneği:[Tamamen ters eşleştirme yapmak.]Kavramlar arası bilgi karışıklığı.
D Seçeneği:[Kas artışını adaptasyon sanmak.]Bireysel uyumu adaptasyonla karıştırmak.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Adaptasyon, modifikasyon ve varyasyon örneklerini doğru eşleştirmiştir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.