TYT Biyoloji: Kalıtım & Eşeye Bağlı Kalıtım (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kalıtım

Sağlıklı bir babaya ve X kromozomuna bağlı çekinik bir özelliği fenotipinde gösteren erkek çocuklara sahip bir ailenin ebeveyn genotipleri incelenmektedir.

I. $X^R X^R$

II. $X^R X^r$

III. $X^r X^r$

Bu bilgilere göre, annenin genotipi yukarıdakilerden hangileri olabilir?

D

I ve II

E

II ve III

B

Yalnız II

C

Yalnız III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Erkek çocukların tamamı ilgili özelliği gösterdiğinden anne kesinlikle ilgili çekinik aleli taşımalıdır. Sağlıklı baba ise

X^R Y

genotipindedir.

Erkek çocukların genotipi $X^r Y$ 'dir. Erkek çocuk X kromozomunu annesinden alır, demek ki anne $X^r$ aleline sahiptir.
Babanın sağlıklı olması ( $X^R Y$ ) annenin fenotipini doğrudan etkilemez ancak anne homozigot baskın ( $X^R X^R$ ) olsaydı erkek çocuklar sağlıklı olurdu.
Bu durumda annenin genotipi taşıyıcı ( $X^R X^r$ ) ya da homozigot çekinik ( $X^r X^r$ ) olmalıdır. Ancak anne $X^r X^r$ olsaydı babanın da sağlıklı olması mümkün olmazdı çünkü baba $X^R Y$ genotipinde verilmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

C Seçeneği: [Homozigot çekinik anne] Tüm çocukların hasta olacağı varsayımıyla babanın durumu göz ardı edilir.

D Seçeneği: [I ve II] Genotip olasılıkları karıştırılmıştır.

E Seçeneği: [II ve III] Babanın genotipi atlanmıştır.

A Seçeneği: [Homozigot baskın anne] Babanın sağlıklı olmasından yola çıkarak annenin de tamamen sağlıklı olduğunu düşünmek.

Soru 2 Kalıtım

Genetik bir özellik olan renk körlüğünün kalıtım mekanizması incelenirken bazı çaprazlama sonuçları üzerinde tartışılmaktadır.

I. Renk körü bir kadının erkek çocukları kesinlikle renk körüdür.

II. Renk körü bir babanın kız çocukları kesinlikle renk körüdür.

III. Renk körü bir kız çocuğunun babası kesinlikle renk körüdür.

Yargılarından hangileri doğrudur?

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

C

I ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Renk körü kadın

X^r X^r

genotipindedir ve erkek çocuklarına tek X kromozomunu (

X^r

) vereceği için erkek çocukları kesinlikle renk körüdür. Renk körü kız çocuğu (

X^r X^r

) ise babasından mutlaka

X^r

almalıdır.

I. öncül doğrudur çünkü anne tüm erkek çocuklarına X kromozomunu aktarır.
II. öncül yanlıştır çünkü renk körü baba kız çocuklarına $X^r$ aktarır ancak annenin genotip durumuna göre kızlar taşıyıcı olabilir.
III. öncül doğrudur çünkü kız çocuğu iki X kromozomundan birini babasından alır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Çaprazlama yanılgısı] Babadan kızına geçen X kromozomunun her zaman fenotip yansıyacağı yanılgısı.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme] Bütün maddelerin mantıklı gelmesi.

D Seçeneği: [Genelleme hatası] II. öncülün doğruluğu zannedilmesi.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca ilk öncülün doğruluğundan emin olunması.

Soru 3 Kalıtım

Taşıyıcı bir anne ile renk körü bir babanın evliliğinden dünyaya gelen çocukların genotip çeşitleri incelenmektedir.

Annesi taşıyıcı, babası renk körü olan bir ailenin aşağıda genotipi verilen çocuklardan hangisi olamaz?

E

X^R X^r

D

X^r Y

C

X^r X^r

B

X^R Y

A

X^R X^R

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Anne:

X^R X^r

, Baba:

X^r Y

. Bu çaprazlamada kız çocukları

X^R X^r

veya

X^r X^r

, erkek çocuklar ise

X^R Y

veya

X^r Y

olabilir.

X^R X^R

oluşamaz çünkü babadan mutlaka

X^r

gelecektir.

Annenin gametleri: $X^R, X^r$
Babanın gametleri: $X^r, Y$
Olası genotipler: $X^R X^r, X^r X^r, X^R Y, X^r Y$ . Homozigot baskın dişi ( $X^R X^R$ ) oluşmaz.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

D Seçeneği: [Olası erkek çocuk] Anneden $X^r$, babadan $Y$ alarak oluşabilir.

E Seçeneği: [Olası kız çocuk] Anneden $X^R$, babadan $X^r$ alarak oluşabilir.

B Seçeneği: [Olası erkek çocuk] Anneden $X^R$, babadan $Y$ alarak oluşabilir.

C Seçeneği: [Olası kız çocuk] Anneden ve babadan $X^r$ alarak oluşabilir.

Soru 4 Mutasyon ve Modifikasyon

Genetik materyalde meydana gelen ani değişimler canlılar üzerinde farklı sonuçlar doğurabilmektedir.

I. Üreme ve üreme ana hücrelerinde gerçekleşecek mutasyonlar kalıtsal olabilir.

I. Otozomal kromozomlardaki mutasyonlar kalıtsal olamaz.

III. Mutasyon sonucunda bir DNA'nın nükleotit dizilişi değişebilir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

D

II ve III

E

I, II ve III

C

I ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Kalıtım ve Evrim

Biyoloji dersinde kalıtsal çeşitlilik ve çevresel değişimler işlenirken bazı temel kavramlar tahtaya yazılmıştır.

Radyasyon, X ışını gibi faktörlerle canlının genetik materyalindeki bozulmalara ......I...... denir.

Aynı tür bireylerin birbirleri arasındaki farklılıklara ......II...... denir.

Genlerin işleyişlerinde ortaya çıkan kalıtsal olmayan değişikliklere ise ......III...... adı verilir.

Yukarıdaki numaralı boşluklara gelmesi gereken terimler hangisinde doğru verilmiştir?

D

Modifikasyon - Varyasyon - Mutasyon

E

Modifikasyon - Mutasyon - Varyasyon

B

Mutasyon - Modifikasyon - Varyasyon

C

Varyasyon - Mutasyon - Modifikasyon

A

Mutasyon - Varyasyon - Modifikasyon

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Mutasyonlar

Çevresel faktörlerin etkisiyle insan vücudundaki somatik hücrelerde meydana gelen mutasyonlar çeşitli sonuçlar doğurabilmektedir.

I. Vücut hücrelerindeki kromozom sayısında değişikliğe neden olabilir.

II. Hayati fonksiyonları etkileyip, ölümcül olabilir.

III. Kalıtsal olup nesilden nesile aktarılabilir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

C

I ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Biyoloji: Kalıtım & Eşeye Bağlı Kalıtım (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bilgilere göre, annenin genotipi yukarıdakilerden hangileri olabilir?

Yargılarından hangileri doğrudur?

Annesi taşıyıcı, babası renk körü olan bir ailenin aşağıda genotipi verilen çocuklardan hangisi olamaz?

İfadelerinden hangileri doğrudur?

Yukarıdaki numaralı boşluklara gelmesi gereken terimler hangisinde doğru verilmiştir?

İfadelerinden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)