TYT Biyoloji: Kalıtım & Çok Allellilik (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kalıtım

Genetik bilimi dersinde öğrenciler, insanlarda görülen kalıtsal karakterlerin popülasyondaki olası kombinasyonlarını incelemektedir. AB0 sistemi 3 allele (

A, B, 0

), Rh sistemi 2 allele (

R, r

) ve MN sistemi 2 allele (

M, N

) sahip olup eşbaskınlık durumları da içermektedir.

Buna göre, bu üç karakteri birlikte inceleyen diploit bir bireyde oluşabilecek en fazla genotip ve fenotip çeşitliliği sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

D

Genotip: 36, Fenotip: 8

E

Genotip: 54, Fenotip: 36

B

Genotip: 54, Fenotip: 24

A

Genotip: 36, Fenotip: 16

C

Genotip: 24, Fenotip: 24

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Kalıtım

Bir biyoloji laboratuvarında öğrencilerden anne ve baba fenotipleri bilinen bir ailenin çocuklarının olası kan gruplarını tahmin etmeleri istenmiştir. Annenin fenotipi A, babanın fenotipi ise 0 kan grubudur.

Buna göre, bu ailenin dünyaya gelecek üç çocuğunun fenotipleri aşağıdakilerden hangisindeki gibi olabilir?

C

Selimcan: AB, Efe: A, Ahmet: 0

A

Selimcan: 0, Efe: A, Ahmet: 0

B

Selimcan: 0, Efe: B, Ahmet: A

E

Selimcan: 0, Efe: A, Ahmet: B

D

Selimcan: B, Efe: A, Ahmet: 0

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Anne heterozigot

A0

(veya homozigot

AA

), baba ise

00

genotipindedir.

Baba sadece $0$ allelini verebilir.
Çocuklar ya A ( $A0$ ) ya da 0 ( $00$ ) fenotipinde olabilir.
B veya AB kan gruplu bir çocuk bu aileden olamaz.
A seçeneğinde tüm çocuklar A veya 0 kan grubundadır ve bu durum olasıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [AB grubu çeldiricisi] Anneden B geleceği varsayılmış.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru olasılık analizi.

B Seçeneği: [B grubu çeldiricisi] Babasında olmayan B grubu eklenmiş.

E Seçeneği: [B grubu çeldiricisi] Ahmet'in B olması imkansızdır.

D Seçeneği: [B grubu çeldiricisi] Selimcan B olamaz.

Soru 3 İnsan Fizyolojisi

Sağlık merkezine kan bağışı için gelen bir bireyin yapılan tarama testlerinde alyuvar zarında belirli bir glikoprotein molekülüne rastlanmış, ancak diğer bir glikoprotein molekülünün bulunmadığı tespit edilmiştir.

Alyuvar zarında A antijeni bulunurken B antijeni bulunmayan bu kişinin kan plazmasında anti-B antikoru taşıma ihtimali yüzde kaçtır?

C

%50

A

%100

D

%25

E

%0

B

%75

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Kalıtım

Geniş bir ailenin çocuklarının kan grupları sırasıyla şu şekildedir: 1. çocuk A0Rh+, 2. çocuk B0Rh-, 3. çocuk ABRh-, 4. çocuk B0Rh+, 5. çocuk 0Rh-, 6. çocuk A0Rh+.

Buna göre, genotipleri başlangıçta bilinmeyen anne ve babanın genotipleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

C

Anne: ABRr, Baba: ABrr

D

Anne: B0Rr, Baba: A0Rr

E

Anne: BBRh, Baba: AARh

B

Anne: ABRr, Baba: B0rr

A

Anne: A0Rr, Baba: B0RR

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çocuklarda AB ve 0 fenotiplerinin bulunması anne ve babanın hem A hem B hem de 0 genine sahip olmasını gerektirir.

Çocuklar arasında 0Rh- ( $00rr$ ) ve ABRh- bulunmaktadır.
00 çocuk olabildiğine göre hem anne hem baba 0 allelini taşımalıdır.
AB çocuk olabildiğine göre biri A diğeri B allelini vermelidir. Demek ki anne B0, baba A0 (veya tam tersi) olmalıdır.
Rh- çocuk ( $rr$ ) olduğuna göre hem anne hem baba $r$ alleli taşımalıdır ( $Rr imes Rr$ ).
Bu durumda anne $B0Rr$ , baba $A0Rr$ olmalıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [İki AB ebeveyn] 00 çocuk doğuramazlar.

B Seçeneği: [Annenin AB olması] AB anne 0 çocuk doğuramaz.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm çocukların fenotiplerini sağlayan tek kombinasyon.

E Seçeneği: [Eksik genotip gösterimi] Eksik semboller.

A Seçeneği: [Eksik allel] Babanın 0 taşımadığı varsayılmış.

Soru 5 İnsan Fizyolojisi

Kan grupları fizyolojisi incelenirken antijen ve antikor alışverişleri laboratuvar ortamında simüle edilmektedir.

I. B kan gruplu bireyden kan alma

II. B antijeni bulundurma

III. A ve B antijeni bulundurma

IV. 0 kan gruplu bir bireye kan verebilme

Yukarıda verilen açıklamalardan hangileri tek başına bir kişinin kan grubunun AB olduğunu kanıtlar?

B

I ve II

E

II, III ve IV

D

I, II ve III

A

Yalnız III

C

II ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 İnsan Fizyolojisi

Rhesus macasus maymununun kanı alınarak tavşana enjekte edilmiş, bir süre sonra tavşanın kanında Rh antijenlerine karşı Rh antikoru üretilmiştir.

I. İnsan kanına damlatıldığında çökelme olursa Rhesus maymunu ve kişinin aynı çeşit antijen taşıdığını gösterir.

II. İnsan kanına damlatıldığında çökelme yok ise insanın alyuvarında Rh antijeni yoktur.

III. Rh antijeni bulundurmayan bir insan ile tavşanda ortak antikor bulunabilir.

Tavşandan alınan kan serumu ile ilgili olarak yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

E

I, II ve III

D

I ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çökelme olması antijen ortaklığını, olmaması antijen yokluğunu kanıtlar.

I. Çökelme varsa tavşandaki antikor insan kanındaki antijenle reaksiyona girmiştir, bu da ortak antijen demektir.
II. Çökelme yoksa antijen yoktur ( $Rh^{-}$ ).
III. Tavşana maymun kanı verilerek antikor üretilmiştir; Rh antijeni bulundurmayan insanda normalde anti-Rh antikoru doğuştan bulunmaz (ancak bağışıklıkla sonradan oluşabilir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] II. öncül göz ardı edilmiş.

D Seçeneği: [III. öncül yanılgısı] Doğuştan anti-Rh olmadığını karıştırmak.

E Seçeneği: [Tümünü kabul etme] III. öncülün istisnası atlanmış.

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] I. öncül göz ardı edilmiş.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II bilimsel olarak doğrudur.

Soru 7 İnsan Fizyolojisi

Kan nakli uygulamalarında donör ve alıcı arasındaki uyum hayatı önem taşır.

I. A kan gruplu birine kan verirse çökelme olur.

II. B kan gruplu bir bireyden kan alabilir.

III. 0 kan gruplu birine kan verir.

Kan grubu B olan bir kişi için yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

D

I ve II

E

I, II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

C

Yalnız III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 8 Kalıtım

Aşağıda bazı çiftlere ait kan grubu genotipleri verilmiştir: 1. çift:

A0Rr imes B0Rr

, 2. çift:

B0Rr imes ABrr

, 3. çift:

00RR imes A0Rr

. Ayrıca her bir çifte ait dünyaya gelen çocukların fenotipleri şöyledir: K çocuğu:

0Rh^-

, L çocuğu:

0Rh^+

, M çocuğu:

B0Rh^+

.

Her çifte ait bir çocuk fenotipi verildiğine göre, aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

C

1. çift: K, 2. çift: M, 3. çift: L

A

1. çift: K, 2. çift: L, 3. çift: M

E

1. çift: L, 2. çift: K, 3. çift: M

D

1. çift: M, 2. çift: L, 3. çift: K

B

1. çift: L, 2. çift: M, 3. çift: K

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Her çiftin verebileceği fenotip olasılıkları çocuklarla eşleştirilir.

1. çift ( $A0Rr imes B0Rr$ ): $0Rh^-$ çocuğu ( $00rr$ ) doğurabilir (K çocuğu).
2. çift ( $B0Rr imes ABrr$ ): $B0Rh^+$ çocuğu doğurabilir (M çocuğu, çünkü $B$ ve $Rh^+$ gelebilir).
3. çift ( $00RR imes A0Rr$ ): $0Rh^+$ çocuğu doğurabilir (L çocuğu, çünkü $00$ ve $Rh^+$ kesin gelir).
Bu durumda 1. çift -> K, 2. çift -> M, 3. çift -> L eşleşmesi sağlanır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Mantıksal eşleştirme.

B Seçeneği: [Çaprazlama hatası] Yanlış eşleştirme yapılmış.

D Seçeneği: [Ters eşleştirme] 1. çift M olamaz.

E Seçeneği: [Karışık eşleştirme] Yanlış kombinasyon.

A Seçeneği: [Sıralama hatası] Rastgele eşleştirme.

TYT Biyoloji: Kalıtım & Çok Allellilik (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, bu üç karakteri birlikte inceleyen diploit bir bireyde oluşabilecek en fazla genotip ve fenotip çeşitliliği sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre, bu ailenin dünyaya gelecek üç çocuğunun fenotipleri aşağıdakilerden hangisindeki gibi olabilir?

Alyuvar zarında A antijeni bulunurken B antijeni bulunmayan bu kişinin kan plazmasında anti-B antikoru taşıma ihtimali yüzde kaçtır?

Buna göre, genotipleri başlangıçta bilinmeyen anne ve babanın genotipleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Yukarıda verilen açıklamalardan hangileri tek başına bir kişinin kan grubunun AB olduğunu kanıtlar?

Tavşandan alınan kan serumu ile ilgili olarak yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Kan grubu B olan bir kişi için yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Her çifte ait bir çocuk fenotipi verildiğine göre, aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)