Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 7 Soru Cevaplandı
Soru 1Hücredeki Temel Bileşenler
Canlı hücrelerin metabolik faaliyetlerini sürdürebilmesi için yapısal ve işlevsel rol üstlenen pek çok nükleotit türevi ve katalitik makromolekül bulunmaktadır.
I. Hücre içi metabolik reaksiyonlarda kimyasal bağ enerjisi sağlamak veya katalizörlük yapmak amacıyla yapısal değişime uğrayarak harcanma
II. Sadece hücre içi sentezlenip yine hücre içinde yıkılmasına rağmen, bazı özel durumlarda hücre zarı dışına salgılanarak dış ortamlarda da aktif görev alabilme
III. Yapılarında karbon, hidrojen, oksijen, azot ve fosfor gibi hem organik iskelet elementlerini hem de inorganik kökenli mineralleri veya bileşenleri barındırabilme
Buna göre, ATP, enzim, DNA ve RNA moleküllerinin tamamı için yukarıdaki özelliklerden hangileri ortak olarak kabul edilebilir?
C
I ve II
B
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen moleküllerin ortak noktası, organik yapıları yanında yapılarında fosfat gibi inorganik bileşenler de içerebilmeleridir.
ATP, nükleik asitler (DNA, RNA) ve bazı özel enzimler (yapısındaki kofaktörler veya nükleik asit yapılı bileşenler) yapılarında fosfat grubu gibi inorganik maddeler bulundurur, ayrıca tamamı organik karbon bazlı bileşiklerdir (III. öncül ortak).
DNA ve RNA hücre dışına salgılanmaz, kalıtsal moleküllerdir ve yıkılıp yeniden sentezlenmezler (hücre içinde korunurlar), bu yüzden I ve her molekül için ortak değildir.
DNA hücre dışı ortamda görev almaz, bu nedenle II ortak değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[DNA ve RNA'nın her tepkimede harcandığı yanılgısı.]ATP'nin harcandığını bildiği için tüm moleküllerin yıkılarak harcandığını düşünen adaylar seçer.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[DNA'nın hücre dışında görev alabildiği yanılgısı.]Enzimlerin hücre dışında da çalışabildiğini bilip diğer moleküllerin de aynı olduğunu genelleme hatası.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin ortak olduğunu sanmak.]Bilgileri ayırt edemeyen adayların tahmin yürütmesi.
D Seçeneği:[DNA ve RNA'nın hücre dışında çalıştığı düşüncesi.]II ve III öncüllerini doğru kabul eden adayların düştüğü tuzak.
Soru 2Canlıların Temel Bileşenleri
Hücre metabolizmasında kullanılan bazı büyük yapılı organik besinlerin sindirimi sonucunda yapı taşlarına ayrışması sağlanır.
I. Protein
II. Sükroz
III. Nişasta
Yukarıda verilen organik besinlerin tam hidrolizi sonucunda bulundurabileceği monomer çeşidi sayısı bakımından çoktan aza doğru nasıl sıralanır?
A
III - II - I
D
III - I - II
E
I - III - II
B
I - II - III
C
II - I - III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Proteinler 20 çeşit amino asitten oluşabilir; nişasta sadece glikozdan oluşur; sükroz ise glikoz ve fruktoz olmak üzere 2 çeşit monomer içerir.
Protein yapısında teorik olarak en çok 20 çeşit amino asit bulunur (I > 20 çeşit monomer).
Nişasta bitkisel bir polisakkarittir ve tek çeşit monomer olan glikozdan oluşur (III > 1 çeşit monomer).
Sükroz ise bir disakkarittir ve glikoz ile fruktoz olmak üzere 2 çeşit monomer içerir (II > 2 çeşit monomer).
Sıralama çoktan aza doğru: I (Protein) > III (Nişasta) > II (Sükroz) şeklinde olur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Nişastayı en üste koyma yanlışı.]Polisakkaritlerin yapısını karıştırarak tahmin edenler.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Disakkaritlerin en çok çeşit içerdiği varsayımı.]Yanlış mantık yürütme.
B Seçeneği:[Sükroz ile nişastanın yerini karıştırma.]Sıralamada sükrozu nişastadan büyük sananlar.
A Seçeneği:[Nişastanın çok büyük olduğu için çok çeşit monomer içerdiği yanılgısı.]Molekül büyüklüğü ile monomer çeşidi sayısını karıştıran öğrenciler.
Soru 3Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması
Bilim tarihi boyunca canlıları incelemek ve gruplandırmak için farklı yöntemler denenmiş, ilk bilimsel olmayan yaklaşımlar gözleme dayalı yapılmıştır.
I. Günümüz bilim dünyasında geçerliliği kalmamış, ampirik (yapay) temellere dayanmıştır.
II. Sınıflandırma yapılırken canlıların iç anatomik yapıları yerine dış görünüşleri ve yaşadıkları ortamlar esas alınmıştır.
III. Akraba derecelerini belirlemede köken homolojisi (homolog organ) kriteri dikkate alınmıştır.
Aristo tarafından yapılmış olan yapay sınıflandırma ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
D
II ve III
E
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Aristo yapay sınıflandırma yapmış olup dış görünüş ve yaşam ortamını baz almıştır; homolog organları değil analog organları (görevdeş) dikkate almıştır.
Yapay sınıflandırma günümüzde geçerli değildir ve bilimsel temellerden uzaktır (I. öncül doğru).
Canlıların renk, dış görünüş ve yaşam ortamı (su, karada yaşayanlar gibi) dikkate alınmıştır (II. öncül doğru).
Homolog organ benzerliği filogenetik (doğal) sınıflandırmada kullanılır; Aristo yapay sınıflandırmada analog organları (görev benzerliği) baz almıştır (III. öncül yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece ilk öncülün doğru olduğunu düşünmek.]Dış görünüş kriterini kaçıran adaylar.
E Seçeneği:[Tüm ifadeleri doğru sanma hatası.]Bilgi eksikliği yaşayan adaylar.
D Seçeneği:[II ve III numaralı öncülleri doğru kabul etmek.]Bilimsel geçerlilik kısmını gözden kaçıranlar.
C Seçeneği:[Homolog organın yapay sınıflandırmada kullanıldığı yanılgısı.]Organ benzerliği kavramlarını karıştıranlar.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 4Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması
Aristo, milattan önce canlıları gözleme dayalı kriterlere göre sınıflandırarak ilk sistematik adımı atmıştır ancak bu sınıflandırma modern biyolojide kabul görmemektedir.
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Aristo tarafından yapılan yapay sınıflandırmada kullanılmamıştır?
D
Beslenme şekli
E
Organların görev benzerliği
B
Dış görünüş
C
DNA nükleotit dizilişi
A
Yaşam ortamı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
DNA nükleotit dizilişi modern filogenetik sınıflandırmada kullanılır; Aristo döneminde DNA bilinmiyordu.
Aristo canlıları suda yaşayanlar, karada yaşayanlar gibi yaşam ortamlarına göre sınıflandırmıştır (A kullanıldı).
Dış görünüş ve renk gibi yüzeysel özellikler kullanılmıştır (B kullanıldı).
DNA nükleotit dizilişi modern moleküler biyolojiye dayalı filogenetik sınıflandırmanın konusudur, Aristo döneminde bilinmiyordu (C kullanılmadı).
Beslenme şekli (otçul, etçul) ve organların görev benzerliği (uçan hayvanlar vb.) yapay sınıflandırmada kullanılmıştır (D ve E kullanıldı).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yaşam ortamının yapay sınıflandırmada kullanıldığını unutmak.]Soruyu dikkatli okumayan adaylar.
E Seçeneği:[Analog organların kullanılmadığını düşünmek.]Görev benzerliği ile köken benzerliğini karıştıranlar.
D Seçeneği:[Beslenme şeklinin kullanılmadığını sanmak.]Aristo'nun hayvanları beslenmelerine göre ayırdığını unutanlar.
B Seçeneği:[Dış görünüşün kullanıldığını gözden kaçırmak.]Yapay sınıflandırmanın tanımını hatırlayamayanlar.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 5Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması
Modern biyolojide canlılar arasındaki akrabalık derecelerini belirlemek amacıyla evrimsel kökenleri ve moleküler verileri esas alan doğal sınıflandırma yapılır.
I. Embriyonik gelişim evrelerindeki benzerlikler
II. Vücutların simetri tipleri ve anatomik plan benzerlikleri
III. Boşaltım ürünlerinin kimyasal yapısındaki benzerlikler
Farklı canlılara ait yukarıdaki özelliklerden hangileri filogenetik (doğal) sınıflandırma yapılırken dikkate alınır?
A
Yalnız I
E
I, II ve III
D
II ve III
C
I ve III
B
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Filogenetik sınıflandırma; embriyonik gelişim, anatomik yapı, simetri, boşaltım ürünleri ve protein/DNA benzerliği gibi pek çok bilimsel kriteri dikkate alır.
Embriyonik gelişim benzerliği akrabalık derecesini gösterir ve filogenetik sınıflandırmada temel alınır (I doğru).
Vücut simetrisi (örneğin omurgalıların bilateral simterisi) doğal sınıflandırmada kullanılır (II doğru).
Boşaltım ürünleri (üre, ürik asit, amonyak) metabolik benzerlikleri ve akrabalığı yansıttığı için dikkate alınır (III doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece embriyolojinin dikkate alındığını sanmak.]Diğer kriterlerin biyokimyasal/fiziksel olduğunu gözden kaçıranlar.
D Seçeneği:[Embriyonik gelişimi dışarıda bırakmak.]Eksik bilgiye sahip olan adaylar.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Vücut simetrisini dış görünüş zannedip dışlamak.]Anatomik simetriyi yapay sınıflandırma sananlar.
B Seçeneği:[Boşaltım ürünlerinin akrabalıkla ilgisi olmadığını düşünmek.]Fizyolojik kriterleri ihmal eden adaylar.
Soru 6Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması
Biyolojik sınıflandırmada âlemden türe doğru gidildikçe ortak özellikler artar; türden âleme doğru gidildikçe ise ortak basamak kapsamı genişler.
Omurgalılar şubesinde sınıflandırılan iki canlının, aşağıdaki sınıflandırma basamaklarından hangisinde beraber bulunduğu kesindir?
B
Memeliler sınıfı
C
Piratlar takımı
D
Yunusgiller familyası
E
Vipera cinsi
A
Hayvanlar âlemi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Omurgalılar şubesi hayvanlar âleminin alt basamağıdır. Bu şubedeki tüm canlılar kesinlikle Hayvanlar Âlemi'nde yer alır.
Canlıların ait olduğu şube (Omurgalılar), Hayvanlar Âlemi'nin altındadır.
Bir üst basamaklara doğru çıkıldıkça kapsayıcılık artar; bu nedenle omurgalı olan iki canlı kesinlikle Hayvanlar Âlemi'nde ortak olarak bulunur (A kesin).
Memeliler sınıfı, takım, familya ve cins basamakları daha alt veya özel basamaklar olduğundan iki farklı omurgalı bu basamaklarda kesin olarak aynı grupta bulunmayabilir (B, C, D, E kesin değildir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Tüm omurgalıların memeli olduğu yanılgısı.]Sınıf basamağını şube basamğıyla karıştıranlar.
C Seçeneği:[Takım düzeyinde ortaklık varsayımı.]Özel basamakların kesin olduğunu sanan adaylar.
E Seçeneği:[Cins düzeyinde kesinlik arama.]Rastgele şık seçimi.
D Seçeneği:[Familya düzeyinde birliktelik ihtimali.]Yunusgillerin tüm omurgalıları kapsadığını düşünenler.
Soru 7Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması
Biyolojik sınıflandırma basamaklarının en temel birimi olan tür, benzer özellikler taşıyan ve doğada birbirleriyle verimli döller (kısır olmayan yavrular) oluşturabilen bireyler topluluğudur.
Aşağıdaki özelliklerden hangisinin bulunması iki canlının aynı tür olduğunu ispatlar?
D
Ortak genlere sahip olmaları
E
Beslenme şekillerinin aynı olması
C
Üreme şekillerinin aynı olması
B
Çiftleştiklerinde kısır olmayan yavrularının olması
A
Kromozom sayıcalarının aynı olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Biyolojik tür tanımına göre, doğal koşullarda çiftleşerek verimli (kısır olmayan) yavrular oluşturabilen canlılar aynı türdendir.
Kromozom sayısı aynı olan farklı türler (örneğin mısır ve insan) bulunabilir, bu yüzden ispat olmaz (A elendi).
Doğal koşullarda çiftleşip kısır olmayan (verimli) yavru oluşturma biyolojik türün temel tanımıdır ve kesin kanıttır (B doğru).
Üreme şekli, ortak genler ve beslenme şekli farklı türlerde de ortak olabilir, tür kanıtı değildir (C, D, E elendi).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Üreme şeklinin ortak olmasının türü kanıtlayacağı.]Genelleme yapan adaylar.
E Seçeneği:[Beslenme şeklinin tür birliğini kanıtlayacağı.]Yüzeysel düşünen adaylar.
D Seçeneği:[Ortak genlerin aynı türü vereceği yanılgısı.]İnsan ile şempanzenin çok sayıda ortak gene sahip olduğunu bilen ama aynı tür olmadığını kaçıranlar.
A Seçeneği:[Kromozom sayısının aynı olmasının türü belirlediği yanılgısı.]Moly balığı ile insanın veya patates ile soğanun kromozom sayısının aynı olabileceğini unutarak düşenler.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.