Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Hücre Zarının Yapısı ve Özellikleri
Hücre zarının dış yüzeyine tutunmuş olan karmaşık karbonhidrat türevleri, hücrelerin birbirini tanımasında ve sinyal iletiminde kritik bir rol üstlenir.
I. Hücrelerin dış ortamdan gelen kimyasal sinyalleri algılayarak ortak bir yanıt oluşturmasını sağlar.
II. Başlıca üretimleri ve karbonhidrat eklenme süreçleri endoplazmik retikulum ve golgi kompleksinde ortaklaşa gerçekleşir.
III. Hormonlar veya nörotransmitterler için özgül reseptör görevi görerek moleküler tanımayı gerçekleştirir.
IV. Genetik olarak aynı türe ait sağlıklı bireylerin tüm somatik hücrelerinde niceliksel olarak eşittir.
Bu moleküllerin yapısal ve işlevsel özellikleri dikkate alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
C
I, II ve III
B
III ve IV
E
II, III ve IV
D
I, III ve IV
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Glikolipit ve glikoproteinler hücre zarının dış yüzeyinde yer alır, haberleşme ve reseptör görevini üstlenir, Golgi'de sentezlenir ancak dokuya göre sayıları değişir.
1. Öncül doğrudur çünkü glikokaliks tabakası hücreler arası iletişimi sağlar.
2. Öncül doğrudur çünkü glikolizasyon (karbonhidrat ekleme) Golgi ve ER ortak çalışmasıdır.
3. Öncül doğrudur çünkü yüzey proteinleri veya lipidleri reseptör işlevi görür.
4. Öncül yanlıştır çünkü farklı doku hücrelerinin (örneğin sinir ve karaciğer) zar yüzeyindeki glikoprotein sayı ve çeşitleri farklıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]III numaralı öncülün reseptör işlevini gözden kaçıran adaylar bu şıkkı seçebilir.
E Seçeneği:[Hatalı genelleme]IV. öncülü doğru kabul eden adayların seçimidir.
D Seçeneği:[Çelişkili öncül kombinasyonu]IV. öncülün hatalı olduğunu fark edemeyen adaylar bu şıkka yönelir.
B Seçeneği:[Yanlış genelleme]IV. öncülün doğruluğuna inanan adayların düştüğü tuzaktır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I, II ve III numaralı öncüllerin doğruluğunu tam olarak kavrayan adaylar bu seçeneğe ulaşır.
Soru 2Hücre Organelleri
Mitokondri, ökaryot hücrelerde aerobik solunum ile ATP üretiminin merkezidir. Bu organelin iç zar yapısı düz olmayıp kıvrımlı bir karakter sergiler.
I. Elektron taşıma sistemi (ETS) elemanlarının yerleşebileceği yüzey alanını artırmak,
II. Birim zamanda üretilen net ATP miktarını maksimize etmek,
III. Oksijenli solunum reaksiyon hızını yavaşlatarak hücrenin enerji tasarrufu yapmasını sağlamak
Kristaların kıvrımlı yapıya sahip olmasının temel biyolojik nedenleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer alır?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
E
I, II ve III
D
I ve II
C
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mitokondri iç zarı kıvrımları (kristalar) yüzey alanını genişleterek daha fazla ETS enzimi barındırılmasını ve dolayısıyla daha çok ATP üretilmesini sağlar.
1. Yüzey alanını genişletmek iç zar kıvrımlanmasının doğrudan fiziksel sebebidir.
2. Genişleyen yüzey sayesinde birim zamanda daha fazla ATP üretilir.
3. Kıvrımlı yapı enerji üretimini yavaşlatmaz, aksine metabolik hızı ve ATP üretim kapasitesini artırır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca I. öncülü doğru bulan ancak II. öncülün bunun doğal sonucu olduğunu göz ardı eden adaylar seçer.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II öncüllerinin bilimsel nedensellik bağını kurabilen adaylar bu şıkkı işaretler.
E Seçeneği:[Tümünü doğru sanma]III. öncüldeki 'yavaşlatmak' ifadesini fark edemeyen adayların düştüğü tuzaktır.
B Seçeneği:[Eksik bağ kurma]Sebebi değil sadece sonucu düşünen adayların eğilimidir.
C Seçeneği:[Zıt kavram yanılgısı]Yavaşlatmak kelimesini yanlış yorumlayan adaylar seçebilir.
Soru 3Canlıların Ortak Özellikleri ve Hücre Tipleri
Canlılar dünyası hücresel organizasyon bakımından temel olarak prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bu sınıflandırma yapılırken hücrenin zarla çevrili iç yapılarının varlığı kritik bir ölçüt olarak alınır.
Buna göre, aşağıda verilen yapı veya olaylardan hangisinin varlığı ya da yokluğu canlıların prokaryot veya ökaryot şeklinde sınıflandırılmasında doğrudan temel ölçüt olarak kullanılır?
D
Hücre içi hidroliz olayları için enzim üretme
E
Kalıtım birimi olan nükleik asit (DNA) taşıma
B
Protein sentezinden sorumlu ribozom organeline sahip olma
A
Glikojen veya nişasta gibi karbonhidratPOLimeri depolama
C
Genetik materyali sitoplazmadan ayıran zar sistemlerinin bulunması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Prokaryot ve ökaryot hücreleri ayıran en temel fark, zarlı organellerin ve çekirdek zarının bulunup bulunmamasıdır.
1. Ribozom, DNA, enzim üretimi ve glikojen depolama her iki hücre tipinde de ortak olarak görülebilir.
2. Çekirdek zarı ve zarlı organeller (mitokondri, endoplazmik retikulum vb.) yalnızca ökaryot hücrelerde bulunur.
3. Bu nedenle zar sistemlerinin varlığı temel sınıflandırma ölçütüdür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Ökaryotlarda çekirdek zarı ve zarlı organel varken prokaryotlarda olmadığını bilen adaylar bu şıkkı işaretler.
A Seçeneği:[Ortak özellik yanılgısı]Bazı prokaryot ve ökaryotların yedek besin depo etmesini ayırt edici sanan adaylar seçer.
D Seçeneği:[Ortak metabolik faaliyet]Sindirim enzimlerinin sadece gelişmiş hücrelerde olduğunu sanan adaylar seçebilir.
E Seçeneği:[Ortak molekül yanılgısı]DNA'nın sadece ökaryotlarda olduğunu düşünen adayların tercihidir.
B Seçeneği:[Ortak yapı tuzağı]Ribozomun tüm canlılarda ortak olduğunu unutan adayların düştüğü tuzaktır.
Soru 4Hücre Organelleri ve Makromoleküller
Ribozom, nükleoprotein yapıya sahip, zarsız bir organeldir ve yapısında temel olarak iki farklı biyopolimer sınıfı yer alır.
I. amino asit,
II. ribonükleotit,
III. timin
Hücre sitoplazmasında bulunan serbest bir ribozomun, ortamdaki hidrolitik enzimler aracılığıyla tamamen yapı taşlarına ayrılması durumunda, yukarıdaki moleküllerden hangilerinin miktarında artış gözlenir?
C
I ve II
E
I, II ve III
D
I ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ribozom protein ve rRNA'dan oluşur. Hidrolizi ile amino asitler ve ribonükleotitler oluşur. Yapısında timin nükleotidi bulunmaz (rRNA'da urasil vardır).
1. Ribozomun yapısında ribozomal protein bulunur; hidrolizi amino asit miktarını artırır.
3. Timin nükleotidi sadece DNA'da bulunur; rRNA yapısında timin yerine urasil yer alır, bu yüzden timin miktarı artmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bileşen analizi]Ribozomun sadece proteinden oluştuğunu düşünen adayların düştüğü tuzaktır.
E Seçeneği:[Genelleme hatası]Tüm öncüllerin artacağını düşünen adayların seçimidir.
D Seçeneği:[Nükleik asit baz karışıklığı]Timin bazının tüm nükleik asitlerde bulunduğunu sanan adaylar bu şıkka yönelir.
B Seçeneği:[Eksik bileşen analizi]Sadece nükleik asit kısmını hesaba katıp protein kısmını unutan adaylar seçebilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Ribozomun protein ve rRNA'dan oluştuğunu, RNA'da timin olmadığını bilen adaylar bu şıkkı işaretler.
Soru 5Madde Taşınması
Hücre zarından geçemeyecek büyüklükteki sıvı veya çözünmüş maddelerin pinositoz yöntemiyle hücre içine alınması sırasında belirli hücresel yapılar sırasıyla işlev görür.
I. Lizozom
II. Hücre zarı
III. Besin kofulu
IV. Sindirim kofulu
Pinositozla besin alımı ve sindirimi sürecinde verilen yapırın görev alma sırası hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
A
IV – I – III – II
B
II – III – I – IV
D
I – IV – II – III
E
II – I – III – IV
C
III – IV – II – I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Pinositozda önce hücre zarı çöküntü oluşturur (II), içeri alınan sıvı besin kofulunu oluşturur (III), lizozom koful ile birleşerek sindirim kofulunu oluşturur (I ardından IV).
1. Madde hücre zarına temas eder ve zar içeri doğru cepleşerek maddeyi sarar (Hücre zarı - II).
A Seçeneği:[Sıralama hatası]Sıralamayı tersten okuyan veya olay zincirini karıştıran adayların seçimidir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Pinositoz ve sindirim kofulu oluşum basamaklarını eksiksiz kuran adaylar bu şıkkı işaretler.
E Seçeneği:[Adım kaydırma]Lizozom ile besin kofulu sırasını yer değiştiren adayların yanılgısı.
D Seçeneği:[Lizozom öncelik yanılgısı]Lizozomun olayları başlattığını düşünen adayların tercihidir.
C Seçeneği:[Başlangıç hatası]Olayın koful ile başladığını varsayan adayların düştüğü tuzaktır.
Soru 6Hücre Organelleri
Ökaryot bir hücrede, yapısal olarak kendi DNA ve RNA'sını taşıyan ve yarı otonom özellik gösteren organeller mitokondri ve kloroplasttır.
I. ATP üretme ve tüketme,
II. Dehidrasyon sentezi yapma,
III. Çift birim zara sahip olma
Bu hücresel kısımlar (organeller) için yukarıda verilen yargılardan hangileri ortak olarak söylenebilir?
C
I ve III
A
Yalnız II
B
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mitokondri ve kloroplast çift zarlıdır, kendi içlerinde ATP üretip tüketebilirler (protein sentezi vs. için) ve kendi yapıları için dehidrasyon sentezi (protein, nükleik asit sentezi) yaparlar.
1. Her iki organel de kendi metabolik faaliyetleri (örn. protein sentezi, replikasyon) için ATP üretir ve tüketir (I ortak).
2. Kendi DNA, RNA ve proteinlerini sentezlerken dehidrasyon sentezi gerçekleştirirler (II ortak).
3. Her ikisi de dış ve iç olmak üzere çift katlı zar sistemine sahiptir (III ortak).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[ATP tüketimi çelişkisi]Bu organellerin sadece ATP ürettiğini, tüketmediğini düşünen adayların yanılgısı.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Her üç öncülün de mitokondri ve kloroplast için ortak olduğunu bilen adaylar bu şıkkı işaretler.
B Seçeneği:[Zar yapısı yanılgısı]Çift zar özelliğini unutan veya emin olamayan adayların düştüğü tuzaktır.
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Yalnızca dehidrasyonu doğru kabul eden adayların seçimidir.
C Seçeneği:[Dehidrasyon göz ardı etme]Protein sentezi sırasında dehidrasyon yapıldığını düşünemeyen adaylar seçer.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.