Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Hücre Zarından Madde Geçişleri
Canlı hücrelerin dış ortamla madde alışverişinde kullandığı pasif taşıma mekanizmalarından basit difüzyon ve kolaylaştırılmış difüzyon süreçleri, moleküllerin kimyasal yapısına ve zar üzerindeki yapıların kullanımına bağlı olarak farklılıklar ve ortaklıklar gösterir.
I. Taşınan moleküllerin hücre zarlı yapısından geçebilecek büyüklükte olması
II. Maddelerin yoğunluk farkına bağlı olarak çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru geçmesi
III. Taşınma sürecinde özgül taşıyıcı proteinlerin ve enzim benzeri yapıların kullanılması
Yukarıda verilen özelliklerden hangileri basit difüzyon ile kolaylaştırılmış difüzyon için ortaktır?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
E
I, II ve III
D
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Basit difüzyon ve kolaylaştırılmış difüzyon, maddelerin çok yoğundan az yoğuna (enerji harcanmadan) geçişini sağlar ve her iki olayda da taşınan moleküller zarın yapısal sınırlarından geçebilecek kadar küçük monomer veya gaz yapısındadır.
Öncül I: Her iki difüzyon çeşidi de küçük moleküllerin geçişinde gerçekleşir (makromoleküller difüzyona uğramaz). Ortaktır.
Öncül II: Her iki taşıma da pasif taşıma olduğundan enerji harcanmaz ve çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru gerçekleşir. Ortaktır.
Öncül III: Kolaylaştırılmış difüzyonda taşıyıcı proteinler görev alırken, basit difüzyonda taşıyıcı protein veya özel kanal yapıları (protein bazlı özgül yapılar) doğrudan zorunlu değildir. Ortak değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[II ve III numaralı öncülleri ortak alma]Molekül büyüklüğü şartını ihmal eden adaylar bu çeldiriciye düşer.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri ortak kabul etme]Difüzyon kelimesinin genel bir kapsama sahip olduğunu düşünerek tüm maddeleri ortak sanan adayların düştüğü tuzaktır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II numaralı özelliklerin her iki difüzyon türü için de geçerli olduğunu doğru analiz eden adaylar bu seçeneği işaretler.
C Seçeneği:[III numaralı öncülü ortak kabul etme]Taşıyıcı proteinlerin basit difüzyonda da rol aldığını zanneden öğrenciler yanılgıya düşer.
A Seçeneği:[Sadece birinci öncülün ortak olduğunu düşünme]Yoğunluk farkının her iki olayda geçerli olduğunu gözden kaçıran adaylar seçebilir.
Soru 2Hücre Zarından Madde Geçişleri
Hücre içi ve dışı maddelerin dengesini korumak için hücreler bazı durumlarda maddeleri yoğunluk gradyanına ters yönlü olarak taşımak zorundadır. Bu süreç hücresel enerji metabolizmasının aktif olarak çalışmasını gerektirir.
Aktif taşıma mekanizması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
E
Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru gerçekleşir.
D
Taşıyıcı protein ve enzimler görev yapar.
C
Taşıma sırasında hücre içi ATP harcanır.
B
Sadece hücre zarından geçebilecek küçük moleküller taşınır.
A
Prokaryot canlılarda gerçekleşmez.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Prokaryot canlılarda (örneğin bakteri ve arkelerde) zar yapısı bulunur ve enerji harcanarak gerçekleşen aktif taşıma olayı prokaryotlarda da ortak olarak gerçekleşir.
A seçeneği: Prokaryotlarda zar ve enzim sistemleri bulunduğu için aktif taşıma gözlenir. Yanlıştır.
B seçeneği: Aktif taşıma ile sadece monomerler ve küçük moleküller (iyonlar vb.) taşınabilir. Doğrudur.
C seçeneği: Aktif taşıma enerji (ATP) harcanmasını zorunlu kılar. Doğrudur.
D seçeneği: Taşıyıcı proteinler ve ATPaz gibi enzimler bu süreçte görev almaktadır. Doğrudur.
E seçeneği: Madde az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru taşınır. Doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Enerji gereksinimini unutma]Aktif taşımada ATP harcandığını bilmeyen adaylar bu ifadeye yanlış diyebilir.
B Seçeneği:[Aktif taşımayı endositoz ile karıştırma]Büyük moleküllerin de aktif taşındığını düşünen adaylar bu şıkkı yanlış sanabilir.
D Seçeneği:[Enzim ve protein rolünü göz ardı etme]Sadece protein kullanıldığını zannedip enzim ifadesini yadırgayan adaylar şüphelenir.
E Seçeneği:[Yoğunluk yönünü karıştırma]Aktif taşımayı pasif taşıma yönüyle karıştırabilecek adaylar bu ifadeyi sorgular.
A Seçeneği:[Doğru seçenek (yanlış ifade)]Prokaryotların zarsız organelleri olduğunu bilip zar özelliklerini kartıran adaylar bu ifadenin doğru olduğunu zannederek düşer.
Soru 3Hücre Zarından Madde Geçişleri
Toprakta minerallerin derişimi bazen bitki kök hücrelerinin içindeki derişimden çok daha düşüktür. Buna rağmen bitkiler, hayatsal faaliyetlerini sürdürmek için bu elementleri kök hücreleri vasıtasıyla bünyelerine seçici bir şekilde dahil ederler.
I. oksijen
II. su
III. mineral
Bir bitkinin köküne ait hücre dış ortamdan yukarıdaki moleküllerden hangilerini aktif taşıma ile hücre içine alabilir?
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
C
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Oksijen difüzyonla, su ozmozla (pasif taşıma) alınır. Mineraller ise toprakta az, hücrede çok bulunabildiği durumlarda ya da seçici emilimle aktif taşıma ile alınabilir.
Öncül I: Oksijen gaz halinde hücre zarından basit difüzyonla geçer, aktif taşıma yapılmaz.
Öncül II: Su molekülleri her zaman ozmoz (su difüzyonu) ile pasif olarak taşınır, aktif taşıma ile su alınmaz.
Öncül III: Mineraller toprakta az bulunduğunda bitki kökleri tarafından enerji harcanarak (aktif taşıma ile) alınabilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Suyun kökler tarafından aktif alındığı yanılgısı]Köklerin suyu çekmek için enerji harcadığını zanneden adaylar bu şıkkı seçer.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Minerallerin aktif taşıma ile alınabildiğini bilen adaylar doğru sonuca ulaşır.
E Seçeneği:[Tüm maddelerin kökler tarafından aktif taşındığını sanma]Bitki kökü besin alıyor diyerek her şeyi aktif taşıma zanneden adaylar seçer.
D Seçeneği:[Su ve minerali birlikte aktif taşıma grubuna alma]Suyun taşınmasını aktif taşıma sananların düştüğü yaygın tuzaktır.
A Seçeneği:[Oksijeni aktif taşıma sanma]Gaz alışverişinin enerji gerektirdiğini düşünen adaylar düşer.
Soru 4Hücre Zarından Madde Geçişleri
Hücre zarından madde geçiş mekanizmaları molekül büyüklüğüne ve enerji gereksinimlerine göre sınıflandırılır. Bu sınıflamalardan bazıları hücresel enerji harcanmasını ortak özellik olarak paylaşır.
I. ATP harcanarak gerçekleştirilme
II. Büyük moleküllerin hücre içine taşınmasını sağlama
III. Moleküllerin sadece hücre içine doğru taşınması
Endositoza ait yukarıdaki özelliklerden hangileri aktif taşıma için de geçerlidir?
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Endositoz ve aktif taşımada ortak olan tek özellik enerji (ATP) harcanarak gerçekleşmesidir. Büyük moleküller endositozla taşınırken aktif taşımayla sadece küçük moleküller taşınır. Her ikisi de sadece hücre içine doğru değil, aktif taşıma çift yönlü olabilir.
Öncül I: Hem endositoz hem de aktif taşıma enerji (ATP) harcanarak gerçekleşen olaylardır. Geçerlidir.
Öncül II: Endositoz büyük molekülleri alır, ancak aktif taşıma sadece küçük moleküller için geçerlidir. Geçerli değildir.
Öncül III: Endositoz sadece hücre içine doğrudur ancak aktif taşıma hem hücre içine hem de hücre dışına doğru (çift yönlü) gerçekleşebilir. Geçerli değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Yön özelliğini ortak kabul etme]Aktif taşımanın da sadece içeriye doğru olduğunu zanneden adaylar seçer.
B Seçeneği:[Büyük molekül taşınmasını ortak sanma]Aktif taşımada da büyük maddelerin taşınabildiğini düşünen adayların düştüğü tuzaktır.
E Seçeneği:[Tüm özellikleri ortak sanma]Enerji gerektiren tüm olayların kurallarının aynı olduğunu düşünen adayların hatasıdır.
D Seçeneği:[II ve III numaralı öncülleri doğru kabul etme]Aktif taşıma kavramını endositozla tam özdeşleştiren adaylar bu şıkkı seçer.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Sadece enerji harcanması özelliğinin aktif taşımada da ortak olduğunu kavrayan adaylar işaretler.
Soru 5Hücre Zarından Madde Geçişleri
Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük katı moleküllerin yalancı ayaklar kullanılarak hücre içine alınması olayına fagositoz denir. Fagositoz, hücre yüzeyinde geçici cep oluşturulmasıyla gerçekleşir.
I. Bağışıklıkta görev alan akyuvar hücrelerinde
II. Proteinlerin kimyasal sindirimini yapan mide hücrelerinde
III. Oksijen ve karbondioksit taşımada görev alan alyuvar hücrelerinde
Buna göre insan vücudunda yukarıdakilerden hangilerinde fagositoz olayı görülür?
E
I, II ve III
D
II ve III
C
I ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Fagositoz yalancı ayak oluşturabilen esnek hücre zarına sahip hücrelerde görülür. İnsan vücudunda bağışıklıkta görevli akyuvarlar (fagositik hücreler, örn. makrofajlar) fagositoz yapar. Mide hücreleri sindirim enzimi salgılar (egzositoz), alyuvarlar ise fagositoz yapmaz.
Öncül I: Akyuvarlar (makrofajlar ve nötrofiller) mikroorganizmaları fagositozla yok eder. Görüntülenir.
Öncül II: Mide hücreleri hidroklorik asit ve pepsinojen salgılar (egzositoz), fagositoz yapmaz.
Öncül III: Alyuvarlar (eritrositler) oksijen ve karbondioksit taşır, fagositoz yapma yetenekleri yoktur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Akyuvarların mikropları fagositozla yuttuğunu bilen adaylar doğru cevaba ulaşır.
E Seçeneği:[Tüm hücrelerin fagositoz yaptığını zannetme]Biyolojik taşıma çeşitlerini kartıran adayların hatasıdır.
D Seçeneği:[II ve III numaralı hücreleri doğru kabul etme]Vücut içi aktif hücrelerin hepsinin fagositoz yapabileceğini varsayan adaylar seçer.
C Seçeneği:[Alyuvarların madde taşıdığı için fagositoz yaptığını düşünme]Kan hücrelerinin genel olarak her madde alışverişini bu yolla yaptığını sananlar düşer.
B Seçeneği:[Mide hücrelerini sindirim yapıyor diye fagositoz yapıyor sanma]Sindirim kelimesini fagositozla ilişkilendiren adaylar düşer.
Soru 6Hücre Zarından Madde Geçişleri
Hücre zarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin koful yardımıyla hücre dışına atılmasına egzositoz denir. Bu süreç hücre içi metabolik olaylarla doğrudan ilişkilidir.
I. Hücre zarının yüzey alanında artışa neden olur.
II. Enerji (ATP) harcanır.
III. Moleküller sadece az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama doğru taşınır.
Egzositoz olayı ile ilgili, ifadelerinden hangileri doğrudur?
D
I ve III
E
I, II ve III
C
I ve II
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Egzositoz sırasında koful zarı hücre zarı ile birleştiği için hücre zarının yüzey alanı artar. Olay sırasında ATP harcanır. Ancak maddelerin taşınması yoğunluk farkına bağlı değildir (büyük maddelerin atılmasıdır, aktif bir süreçtir).
Öncül I: Koful zarı hücre zarına katıldığı için hücre zarı yüzeyi büyür (artar). Doğrudur.
Öncül II: Egzositoz olayında koful hareketi ve ATP tüketimi gerçekleşir. Doğrudur.
Öncül III: Egzositozda moleküller yoğunluk farkına göre değil, kofulun dışarı atılması mantığıyla taşınır (derişim kuralı pasif taşımalar için geçerlidir). Yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[ATP harcandığını unutma]Sadece zar yüzeyinin arttığını hatırlayıp enerji harcanmasını göz ardı eden adaylar düşer.
D Seçeneği:[Yoğunluk kuralını egzositoza uygulama]Madde taşınmasında yoğunluk kuralını her taşımaya genelleyen adaylar düşer.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme]Yoğunluk ifadesini okumadan tüm maddelerin doğru olduğunu düşünen adayların hatasıdır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Zar yüzeyinin arttığını ve ATP harcandığını doğru bilen adaylar işaretler.
B Seçeneği:[Zar yüzeyindeki değişimi kaçırma]Zar yüzeyinin azaldığını zanneden adaylar bu şıkkı seçebilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.