TYT Biyoloji: Hücre Zarı & Hücre Zarının Yapısı ve Özellikleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Hücre Zarı

Canlı hücrelerin dış ortamla sınırını oluşturan zar sistemi, akıcı mozaik zar modeline göre organize olmuştur. Bu yapı hücresel bütünlüğün korunmasında kritik rol oynar.

I. Hücre içi sıvı ile dış ortam arasındaki madde alışverişini kontrollü şekilde düzenler.

II. Yapısında lipit, protein ve karbonhidrat türevi moleküller ortak olarak yer alır.

III. Esnek yapısı sayesinde hücreye sabit ve değişmez bir mekanik form kazandırır.

Hücre zarı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

I ve II

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Hücre zarı seçici geçirgendir ve yapısında organik (protein, lipit, karbonhidrat) ile inorganik maddeler bulunur; ancak hayvansal hücre zarları esnektir ve bitkisel hücrelerdeki gibi rijit (sabit) bir şekil vermez, şekil veren hücre çeperidir.

I. öncül doğrudur, hücre zarı seçici geçirgen yapısıyla kontrollü madde geçişi sağlar.
II. öncül doğrudur, zarda fosfolipit, glikoprotein, glikolipit gibi organik ve su/iyon gibi inorganik bileşenler bulunur.
III. öncül yanlıştır, hücre zarı akıcı ve esnektir, hücreye sabit şekil veren yapı bitki, mantar ve bakterilerde bulunan hücre duvarıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca seçici geçirgenliğe odaklanıp yapısal bileşenleri göz ardı etmek.] I. öncülün kesin doğruluğundan emin olan ancak kimyasal bileşimi hatırlayamayan adaylar seçer.

C Seçeneği: [Hücre zarını hücre duvarı ile karıştırmak.] Zarın hücreyi sınırladığı bilgisini, hücreye sabit şekil verdiği yanılgısıyla birleştiren adaylar düşer.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi.] Bilgi eksikliği nedeniyle tüm ifadeleri genel bir doğru olarak addeden adaylar seçer.

D Seçeneği: [III. öncülün doğruluğunu kabul etmek.] Zarın hücreyi kuşattığı için şekil verdiğini düşünen adaylar bu şıkka yönelir.

Soru 2 Hücre Zarı

Fosfolipit tabakasının kimyasal özellikleri ve taşıyıcı proteinlerin işleyişi, moleküllerin zardan geçiş hızını doğrudan belirler.

I. Yağda çözünen moleküller, suda çözünenlere göre fosfolipit tabakadan daha hızlı geçer.

II. Nötr moleküller, aynı büyüklükteki iyonlara kıyasla zardan daha kolay ve hızlı geçiş yapar.

III. Küçük moleküller her koşulda büyük moleküllere göre aktif taşımayla daha hızlı taşınır.

Hücre zarının madde geçirgenliği kuralları dikkate alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve III

I ve II

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Yağda çözünenler lipit tabakayı kolay deler; nötr moleküller iyonların hidrasyon kabuğuna takılmadığı için daha hızlı geçer. III. öncülde küçük moleküllerin 'her koşulda aktif taşımayla' denmesi genellemeyi ve mekanizmayı hatalı kılar (pasif taşımayla da geçebilirler).

I. öncül doğrudur, zarın yapı taşı fosfolipit olduğundan yağda çözünen maddeler hızla difüzlenir.
II. öncül doğrudur, hücre zarı elektriksel yüklü iyonların geçişini nötr moleküllere göre daha çok zorlaştırır.
III. öncül yanlıştır, küçük moleküllerin büyüklerden hızlı geçmesi kuralı doğrudur ancak 'her koşulda aktif taşıma' ifadesi bilimsel olarak yanlıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [II. öncülün iyon/nötr molekül ilişkisini göz ardı etmek.] Yalnızca yağda çözünürlük kuralını hatırlayan adaylar bu şıkka yönelir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

C Seçeneği: [III. öncüldeki kelime oyununu fark edememek.] Küçük moleküllerin hızlı geçiş kuralını III. öncüldeki hatalı taşıma mekanizmasıyla ilişkilendirenler seçer.

D Seçeneği: [III. öncülün doğruluğuna inanmak.] Küçük moleküllerin hızlı geçtiği bilgisini mutlak kabul edenler düşer.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etmek.] Genel geçer ifadeleri doğru zanneden adayların düştüğü tuzaktır.

Soru 3 Hücre Zarı

Hücre zarından madde geçişlerinde moleküllerin kimyasal özellikleri, yapısal formülleri ve fiziksel halleri geçiş hızını ve biçimini tayin eder.

I. $C_5H_{10}O_5$ formüllü riboz şekeri, $C_5H_{10}O_4$ formüllü deoksiriboz şekerine göre zardan daha yavaş geçer (veya moleküler özellik kıyaslaması).

II. $O_2$ gazı, $CO_2$ gazına kıyasla fosfolipit tabakadan daha yüksek hızla difüzyona uğrar.

III. Suda çözünen B vitamini, yağda çözünen E vitaminine göre hücre zarbitçilerinden daha kolay geçer.

Hücre zarmdan madde geçiş ilkeleri göz önüne alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I, II ve III

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Osmoz

Su moleküllerinin seçici geçirgen bir zardan yüksek su potansiyeline (az yoğun ortam) sahip yerden düşük su potansiyeline (çok yoğun ortam) doğru hareketine osmoz denir.

I. Suyun seçici geçirgen zardan ozmotik basınç farkına bağlı olarak gerçekleşen net geçişidir.

II. Madde taşınmasında her zaman hipotonik ortamdan hipertonik ortama doğru su geçişiyle sağlanır.

III. Gerçekleşmesi için hücrenin canlı olması zorunludur, cansız zarlarda osmoz gözlenemez.

Osmoz olayı ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Osmoz

Ortasında seçici geçirgen bağırsak zarı bulunan U-borusuna başlangıçta eşit seviyede çözeltiler konuluyor. Bir süre sonra B kolundaki sıvı seviyesinin yükseldiği (A kolunda azaldığı) gözleniyor.

I. B kolunda bağırsak zarından geçemeyecek büyüklükte (örneğin nişasta veya protein gibi) çözünmüş moleküller bulunabilir.

II. Başlangıçta A kolunun ozmotik basıncı, B kolunun ozmotik basıncına göre daha yüksektir.

III. A kolundan B koluna su geçişi (osmoz) gerçekleşmiştir.

U-borusu deneyinin bu gözlem sonuçlarına göre, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

I ve II

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Biyoloji: Hücre Zarı & Hücre Zarının Yapısı ve Özellikleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Hücre zarı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Hücre zarının madde geçirgenliği kuralları dikkate alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Hücre zarmdan madde geçiş ilkeleri göz önüne alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Osmoz olayı ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?

U-borusu deneyinin bu gözlem sonuçlarına göre, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)