Bitkisel bir hücrede gerçekleşen bazı metabolik faaliyetler hücre içi madde derişimini doğrudan etkileyerek osmotik değerlerde değişimlere yol açabilir.
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Emme kuvvetinin artması için hücre içi osmotik basıncın (çözünen madde derişiminin) artması gerekir. Lizozom organeli, içerdiği hidrolitik enzimler yardımıyla hücre içi polimerleri (örneğin protein, nişasta vb.) monomerlerine (amino asit, glikoz vb.) parçalar. Bu durum hücre içindeki serbest monomer miktarını ve dolayısıyla osmotik basıncı artırarak emme kuvvetini yükseltir.
- Emme kuvvetinin artması, hücre içi ozmotik basıncın artmasıyla doğrudan ilişkilidir.
- Ozmotik basınç, çözünmüş madde miktarının artışıyla doğru orantılıdır.
- Lizozom faaliyeti hidroliz (sindirim) yapmaktır; polimerleri monomerlere dönüştürerek ortamdaki osmotik aktif tanecik sayısını artırır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Endoplazmik retikulumun salgı ve taşıma yapmasıyla osmotik basıncı doğrudan artıracağı yanılgısı.]
ER'nin genel madde üretimiyle karıştırılması.
D Seçeneği:
[Ribozomun protein sentezlemesi (dehidrasyon) ile serbest monomerleri bağladığını göz ardı etmek.]
Protein sentezinin osmotik basıncı artıracağı yanılgısı.
E Seçeneği:
[Golgi aygıtının salgılama yapması ile karıştırılması.]
Genel organel aktivitesi ile osmotik değişimin ilişkilendirilmesi.
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Lizozomun hidroliz ile monomer sayısını artırıp osmotik basıncı yükselttiğini kavrama.
C Seçeneği:
[Mitokondrinin su açığa çıkarması nedeniyle osmotik basıncı düşüreceğini fark edememek.]
Mitokondri faaliyetinin doğrudan osmotik basıncı artıracağı düşüncesi.