TYT Biyoloji: Hücre Bölünmeleri & Hücre Bölünmesinin Nedenleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Hücre Bölünmeleri

Tek hücreli ya da çok hücreli bir organizmanın belirli bir yaşam evresinde, hücre içi ve dışı madde alışverişinin aksaması ve kontrol mekanizmalarının sinyal üretmesiyle birlikte hücre döngüsü tetiklenir.

I. Hücre zarının madde alışverişinde yetersiz kalmasıyla sonuçlanan oran değişimi

II. Yönetici molekülün hücredeki artan metabolik yükü kontrol etmekte zorlanması

III. Organellerin kendi kendilerine eşlenerek hücreyi ortadan ikiye bölmesi

Buna göre, yukarıdakilerden hangileri bir hücrenin bölünme kararı almasında rol oynayan temel faktörler arasında yer alır?

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Hücre bölünmesinin ana nedenleri hacim/yüzey oranının artması (madde alışverişi zorlaşması) ve sitoplazma/çekirdek oranının artmasıdır (çekirdeğin yönetmekte zorlanması).

Hücre büyüdükçe yüzey $r^2$ ile hacim ise $r^3$ oranında artar, bu da yüzey/hacim oranını düşürür (hacim/yüzey oranını artırır).
Sitoplazma hacmi artarken çekirdek sabit kalır, bu durum sitoplazma/çekirdek oranını bozarak çekirdeğin bölünme emri vermesine yol açar.
Organellerin kendi kendine bölünmesi diye bir kural yoktur, yönetim çekirdeğe aittir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Organellerin bağımsız bölündüğünü sanmak] III. öncülün hatalı olduğu gözden kaçmış.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi] Hepsini doğru zannetme.

B Seçeneği: [Yalnızca çekirdek etkisini baz almak] I. öncülün fiziksel kuralı atlanmıştır.

A Seçeneği: [Yalnızca yüzey oranını düşünmek] III. öncülün yanlış olduğu bilinmesine rağmen II. öncül gözden kaçmıştır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II. öncüllerin doğru analizi.

Soru 2 Mitoz Bölünme

Laboratuvar ortamında uygun besiyerinde tutulan

2n = 20

kromozomlu bir kök hücre, dışarıdan herhangi bir mutasyon ya da ekstraselüler baskı olmaksızın art arda 3 mitoz bölünme geçiriyor.

K -> Oluşan toplam hücre sayısı

L -> Son aşamada oluşan her bir hücredeki kromozom sayısı

Buna göre K ve L değerleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

E

K = 16, L = 20

D

K = 16, L = 10

B

K = 6, L = 20

A

K = 8, L = 10

C

K = 8, L = 20

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Mitoz bölünmede hücre sayısı

2^n

formülüyle, kromozom sayısı ise sabit kalarak hesaplanır.

Geçirilen mitoz sayısı $n = 3$ olsun. Oluşan hücre sayısı $2^3 = 8$ (K = 8).
Mitoz bölünme geçiren hücrelerin kromozom sayısı sabit kalır ( $2n = 20$ ). Bu nedenle oluşan her bir hücrenin kromozom sayısı 20'dir (L = 20).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Bölünme sayısını yanlış üsse koyma] Hücre sayısı 16 alınmıştır.

E Seçeneği: [Hücre sayısını yanlış hesaplama] Matematiksel hata.

B Seçeneği: [Hücre sayısını $2 \times n$ olarak hesaplama] $2+2+2=6$ gibi doğrusal bir mantık kurulmuştur.

A Seçeneği: [Kromozom sayısını yarıya indirme tuzağı] Mayoz ile mitoz karıştırılarak kromozom sayısı 10 alınmıştır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] K = 8 ve L = 20 değerlerinin doğru hesaplanması.

Soru 3 Üreme Çeşitleri

Canlıların soy devamını sağlarken çeşitlilik oluşturmadan temel kalıtsal özellikleri koruyarak çoğaldığı üreme yöntemleri doğada yaygın olarak görülür.

Buna göre, aşağıda verilen üreme biçimlerinden hangisi eşeysiz üreme çeşitlerinden biri değildir?

C

Tomurcuklanma

B

Konjugasyon

E

Sporla üreme

D

Vejetatif üreme

A

İkiye bölünme

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Mitoz Bölünme

Bir hücre döngüsünün mitoz evresinde gerçekleşen olaylar sırasında yapısal birimlerin sayıları evreden evreye değişiklik gösterir.

Mitoz bölünmenin metafaz evresinde toplam 46 kromatit sayıldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, bu hücrenin anafaz evresinde sayılan sentromer sayısı kaçtır?

B

23

D

46

E

92

A

22

C

45

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metafazda 46 kromatit varsa, her kromozomda 2 kromatit bulunur; bu durumda kromozom (ve sentromer) sayısı 23'tür. Anafazda kardeş kromatitler ayrıldığında her biri ayrı bir kromozom sayılır ve sentromer sayısı aniden iki katına çıkarak 46 olur.

Metafaz evresinde kromatit sayısı 46 verilmişse; Kromozom sayısı = $46 / 2 = 23$ 'tür.
Metafazdaki sentromer sayısı kromozom sayısına eşittir ( $23$ ).
Anafaz evresinde kardeş kromatitler birbirinden ayrılır ve her kromatit kendi sentromerine sahip bağımsız bir kromozom olur. Bu nedenle anafazda sentromer sayısı kromatit sayısına eşit olur yani $46$ olur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yanlış bölme] Matematiksel işlem hatası yapılmıştır.

E Seçeneği: [Kromatit sayısını doğrudan sentromer zannetme] 92 kromatit varmış gibi düşünülmüştür.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Metafazda 46 kromatit = 23 kromozom (23 sentromer). Anafazda sentromerler bölündüğü için sentromer sayısı 46 olur.

B Seçeneği: [Metafazdaki sentromer sayısı] Aday anafaz ile metafazı karıştırıp 23 seçebilir ya da soru kökünü dikkatli okumayabilir. (Not: Anafazda sentromer 46 olur, soru anafazda sayılan sentromer sayısını sormaktadır. Dikkat! Metafazda 46 kromatit varsa kromozom/sentromer 23'tür. Anafazda sentromer iki katına çıkarak 46 olur. Doğru seçenek D olmalıdır.)

C Seçeneği: [Rastgele sayı] Öylesine işaretleme.

Soru 5 Mayoz Bölünme

Hücre bölünmeleri canlılar aleminde çeşitliliği sağlamak ya da kalıtsal olarak aynı kalmak üzere farklı mekanizmalarla gerçekleşir.

Aşağıdakilerden hangisi mayoz bölünmeyi mitoz bölünmeden ayıran temel özelliklerden biridir?

B

İğ ipliklerinin oluşumu

E

Kromatin ipliklerin kromozom halini alması

D

Kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi

A

Çekirdeğin kaybolması

C

Homolog kromozomların ekvatoral düzleme yerleşmesi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Hücre Döngüsü

Ökaryot hücre yapısına sahip olmalarına rağmen bitki ve hayvan hücrelerinin hücre döngüsü süreçlerinde bazı yapısal farklılıklar bulunur.

Bitki ve hayvan hücrelerinin hücre döngüsü incelendiğinde aşağıdakilerden hangisinin farklılık gösterdiği söylenebilir?

B

Çekirdek zarlarının parçalanması

D

Kardeş kromatitlerin birbirine zıt kutuplara ayrılması

E

Kromozomların ekvatoral düzlemde konumlanması

A

DNA replikasyonunun gerçekleştiği evre

C

Sitokinezin gerçekleşme şekli

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Mayoz Bölünme

Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda üreme ana hücrelerinden gametlerin oluşmasını sağlayan ve kromozom sayısını yarıya indiren özel bir bölünme türüdür.

Aşağıda verilen olaylardan hangisinin gerçekleşmesinde mayoz bölünme doğrudan rol oynar?

C

Eğrelti otunda haploit üreme ana hücresinden gamet oluşumu

A

Karaciğerin hasar gören kısmının yenilenmesi

E

Denizyıldızında kopan kolun rejenerasyonla tamamlanması

D

Kuşlarda testislerde sperm oluşumu

B

Bitkilerde meristem doku sayesinde büyümenin sağlanması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kuşlar gibi eşeyli üreyen omurgalılarda sperm gibi üreme hücreleri (gametler) mayoz bölünmeyle üretilir.

Karaciğer yenilenmesi, bitki büyümesi ve rejenerasyon mitoz bölünmeyle gerçekleşir.
Kuşlarda sperm oluşumu (spermatogenez) testislerdeki $2n$ kromozomlu üreme ana hücrelerinin mayoz bölünme geçirmesiyle sağlanır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Haploit hücreden mayoz olamayacağını atlama] Haploit ($n$) hücreler mayoz geçiremez.

E Seçeneği: [Rejenerasyonu mayoz sanma] Kopan kolun tamamlanması mitozdur.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Sperm oluşumu mayozla gerçekleşir.

B Seçeneği: [Büyümeyi mayozla karıştırma] Meristem doku mitozla büyür.

A Seçeneği: [Yenilenmeyi mayozla karıştırma] Karaciğer onarımı mitozdur.

Soru 8 İnsan Üreme Sistemi ve Hücreleri

Sağlıklı erkek bir bireyin vücudundaki farklı doku ve organlara ait hücrelerin kromozom sayıları ve gonozom formülleri hücrenin tipine göre değişiklik gösterir.

I. Testis ana hücresi

II. Sperm hücresi

III. Akyuvar hücresi

Sağlıklı bir erkeğe ait karaciğer hücresindeki toplam kromozom sayısı ve kromozom formülü ile yukarıda verilen hücrelerden hangilerinin kromozom sayısı ve formülü aynı olabilir?

C

Yalnız III

A

Yalnız I

D

I ve III

E

I, II ve III

B

Yalnız II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Karaciğer hücresi vücut (somatik) hücresidir ve

44 + XY

(

2n

) formülüne sahiptir. Testis ana hücresi (

2n

) ve akyuvar hücresi (

2n

) de somatik/gonad ana hücresi olup aynı formüle sahiptir. Sperm ise

n

kromozomludur.

Karaciğer hücresi $2n = 46$ kromozomludur ve formülü $44 + XY$ 'dir.
I. Testis ana hücresi (spermatogonyum) $2n = 46$ kromozomludur ve formülü $44 + XY$ 'dir (Aynı olabilir).
II. Sperm hücresi $n = 23$ kromozomludur, formülü $22 + X$ veya $22 + Y$ 'dir (Aynı olamaz).
III. Akyuvar hücresi bir vücut hücresidir, $2n = 46$ kromozomludur ve formülü $44 + XY$ 'dir (Aynı olabilir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Akyuvarı göz ardı etme] Yalnızca testis ana hücresi düşünülmüştür.

B Seçeneği: [Spermi vücut hücresi sanma] Sperm hücresinin $n$ olduğunu unutma.

E Seçeneği: [Tüm hücreleri aynı zannetme] Sperm hücresinin haploit olduğu gözden kaçmıştır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III numaralı hücrelerin $2n$ ve aynı formüle sahip olması.

C Seçeneği: [Testis ana hücresini atlama] Yalnızca akyuvar seçilmiştir.

TYT Biyoloji: Hücre Bölünmeleri & Hücre Bölünmesinin Nedenleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, yukarıdakilerden hangileri bir hücrenin bölünme kararı almasında rol oynayan temel faktörler arasında yer alır?

Buna göre K ve L değerleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Buna göre, aşağıda verilen üreme biçimlerinden hangisi eşeysiz üreme çeşitlerinden biri değildir?

Buna göre, bu hücrenin anafaz evresinde sayılan sentromer sayısı kaçtır?

Aşağıdakilerden hangisi mayoz bölünmeyi mitoz bölünmeden ayıran temel özelliklerden biridir?

Bitki ve hayvan hücrelerinin hücre döngüsü incelendiğinde aşağıdakilerden hangisinin farklılık gösterdiği söylenebilir?

Aşağıda verilen olaylardan hangisinin gerçekleşmesinde mayoz bölünme doğrudan rol oynar?

Sağlıklı bir erkeğe ait karaciğer hücresindeki toplam kromozom sayısı ve kromozom formülü ile yukarıda verilen hücrelerden hangilerinin kromozom sayısı ve formülü aynı olabilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)