Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 4 Soru Cevaplandı
Soru 1Enzimler
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bir deneyde, amilaz enzimi içeren bir çözelti önce -20 °C'ye kadar dondurulmuş, ardından oda sıcaklığına getirilerek nişasta çözeltisi eklenmiş ve enzimlerin aktivitesini sürdürdüğü gözlenmiştir. Aynı enzim çözeltisi +85 °C'ye kadar ısıtılıp tekrar oda sıcaklığına soğutulduktan sonra ortama nişasta eklendiğinde ise herhangi bir hidroliz tepkimesinin gerçekleşmediği tespit edilmiştir.
Bu deney sonuçlarına dayanarak, enzimlerin yüksek sıcaklıkta bir daha çalışamaz hâle gelmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilgilidir?
A
Protein yapılı olmaları ve yüksek sıcaklıkta üç boyutlu yapılarını kaybetmeleri
B
Tepkimelerden değişmeden çıkarak defalarca kullanılabilmeleri
Yapılarında yardımcı kısım olarak koenzim veya kofaktör bulundurmaları
D
Etki ettikleri substratlara özgü anahtar-kilit uyumu göstermeleri
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enzimlerin yüksek sıcaklıkta kalıcı olarak bozulması (denatürasyon), onların yapısını oluşturan proteinlerin üç boyutlu uzaysal konformasyonunun yüksek ısı nedeniyle bozulmasından kaynaklanır.
Düşük sıcaklıklarda (-20 °C) enzimlerin kinetik enerjisi düşer ve çalışamazlar ancak yapıları (protein bağları) bozulmaz, sıcaklık normale döndüğünde tekrar çalışabilirler.
Yüksek sıcaklıklarda (+85 °C) ise proteinlerin yapısındaki zayıf hidrojen bağları kopar ve üç boyutlu yapıları kalıcı olarak bozulur (denatürasyon).
Yapısı bozulan enzim substratını tanıyamaz ve tepkimeyi gerçekleştiremez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Bileşik enzim yapısı]Yardımcı kısım ifadeleri çeldirici olabilir.
D Seçeneği:[Özgüllük tuzağı]Anahtar-kilit uyumu kavramı çekici gelebilir.
C Seçeneği:[Fonksiyon karıştırması]Aktivasyon enerjisi kavramı enzimlerle sıkça karıştırılır.
B Seçeneği:[Genel özellik karıştırması]Öğrenci enzimlerin genel bir özelliğini okuyup doğru sanabilir.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 2Enzimler
Enzimlerin katalizlediği biyokimyasal reaksiyonların hızı çevresel faktörlerden doğrudan etkilenir. Bu faktörlerden biri de ortamın asitlik veya bazlık derecesini belirleyen pH değeridir.
I. Hücre içindeki her bir enzimin maksimum etkinlik gösterdiği optimum bir pH değeri bulunur.
II. Ortam pH'sının optimum değerden çok uzaklaşması, enzimin yapısal bütünlüğünü bozarak denatürasyonuna yol açabilir.
III. Canlı organizmalardaki tüm enzimler, ortak olarak en iyi nötr pH (pH = 7) koşullarında çalışır.
pH faktörü ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
D
II ve III
E
I, II ve III
C
I ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Her enzimin kendine özgü optimum pH'sı vardır (örn: midede pepsin pH 2, bağırsakta tripsin pH 8.5). Aşırı pH değişimleri proteini denatüre eder. Ancak tüm enzimler nötr ortamda çalışmaz.
Öncül I doğrudur; her enzimin en iyi çalıştığı optimum pH derecesi vardır.
Öncül II doğrudur; aşırı asidik veya bazik ortamlar proteinlerin iyon yükünü değiştirerek denatürasyona neden olur.
C Seçeneği:[Yanlış genelleme]III. öncülün doğruluğuna inanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[III. öncül hatası]III. öncülün doğru olduğunu sanmıştır.
E Seçeneği:[Tümünü kabul tuzağı]Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi.
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca I. öncülün kesin doğru olduğunu düşünüp diğerlerinden emin olamamıştır.
Soru 3Enzimler
Canlı hücrelerde gerçekleşen enzim denetimli metabolik süreçlerin hızı, iç ve dış çevredeki değişimlere bağlı olarak artabilir, yavaşlayabilir veya tamamen durabilir.
Buna göre, standart bir enzim reaksiyonunun gözlendiği kapalı bir sistemde aşağıdaki durumlardan hangisinin reaksiyon hızını artırma olasılığı yoktur?
A
Ortam sıcaklığının optimum dereceye kadar yükseltilmesi
D
Reaksiyona girecek olan substrat miktarının optimum seviyeye kadar artırılması
E
Tepkimeyi hızlandıran aktivatör maddelerin ortama ilave edilmesi
B
Ortamdaki serbest enzim yüzeyinin veya miktarının artırılması
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İnhibitörler enzimlerin etkinliğini yavaşlatan veya durdıran maddelerdir; dolayısıyla reaksiyon hızını artırmaz, aksine düşürür.
Sıcaklığı optimuma getirmek hızı artırır (A seçeneği elenir).
Enzim miktarını artırmak hızı artırır (B seçeneği elenir).
İnhibitör eklemek reaksiyonu yavaşlatır veya durdurur, artırmaz (C seçeneği doğrudur).
Substrat miktarını artırmak optimuma kadar hızı artırır (D seçeneği elenir).
Aktivatör eklemek hızı artırır (E seçeneği elenir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Olumlu etki]Sıcaklığın artması hızı artırır.
E Seçeneği:[Olumlu etki]Aktivatör hızı artırır.
D Seçeneği:[Olumlu etki]Substrat artışı hızı artırır.
B Seçeneği:[Olumlu etki]Enzim artışı hızı artırır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 4Enzimler
Antik Mısır firavun mezarlarında yapılan kazılarda binlerce yıllık bal kavanozları bulunmuş ve bu balın yüzlerce yıl boyunca hiç bozulmadan, küflenmeden ve fermente olmadan günümüze kadar ulaştığı tespit edilmiştir.
Binlerce yıl boyunca balın bozulmadan kalabilmesi, enzimlerin çalışma prensipleri göz önüne alındığında balın hangi özelliğiyle doğrudan açıklanabilir?
C
Su oranının %15'in altında (çok düşük) olması nedeniyle enzimlerin su yokluğunda pasif kalması
B
Ortam sıcaklığının enzimlerin denatürasyon sınırında olması
E
Yapısında enzimlerin çalışmasını engelleyen özel inhibitörlerin bulunması
D
Substrat yüzeyinin aşırı derecede geniş olması sebebiyle reaksiyonların çok yavaş yürümesi
A
Yeterli miktarda substrat barındırmaması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enzimlerin çalışabilmesi ve hidroliz reaksiyonlarının gerçekleşebilmesi için ortamda en az %15 oranında su bulunmalıdır. Balın su oranı çok düşük olduğu için mikroorganizma enzimleri çalışamaz ve bozulma olmaz.
Bakteri ve mantarların besini bozabilmesi için sindirim (hidroliz) enzimlerini kullanması gerekir.
Hidroliz reaksiyonlarında su mutlak surette harcanır.
Balın içerisindeki su oranı %15'in altındadır; bu düşük su aktivitesi nedeniyle hiçbir enzim çalışamaz ve gıda bozulmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Yüzey alanı tuzağı]Yüzey alanı ile ilgili çeldirici.
E Seçeneği:[İnhibitör varsayımı]Özel zehirli maddeler olduğunu düşünebilirler.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Isı yanılgısı]Mezar sıcaklığının yüksek olduğunu düşünebilirler.
A Seçeneği:[Substrat yanılgısı]Balda bolca substrat (şeker) vardır, bu yüzden bu ifade yanlıştır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.