Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 9 Soru Cevaplandı
Soru 1Ekosistem Ekolojisi
Atmosferin doğal gaz kompozisyonunda yer alan bazı moleküller yaşamın sürdürülebilirliği için hayati önem taşırken, bazılarının oranlarındaki antropojenik değişimler ekolojik dengeleri sarsmaktadır.
Buna göre, normal şartlar altında atmosferdeki oranı artan aşağıdaki gazlardan hangisinin doğrudan bir hava kirliliğine veya toksik etkiye yol açması beklenmez?
C
Oksijen
B
Kükürtdioksit
D
Azotdioksit
E
Karbonmonoksit
A
Karbondioksit
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Oksijen, solunum ve yanma olayları için gerekli olan temel bir atmosfer gazıdır ve artışı hava kirliliği sınıfına girmez.
Hava kirletici gazlar genellikle fosil yakıtlar ve sanayi atıkları sonucu yayılan toksik veya sera etkili gazlardır.
SO2, NO2, CO ve CO2 gibi gazlar hava kirliliği ya da küresel ısınma bağlamında kirlilik unsuru olarak değerlendirilir.
Oksijen (O2) ise canlıların yaşam kaynağıdır ve atmosferdeki artışı doğrudan bir kirlilik sebebi değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sera gazı]Küresel ısınma nedeniyle kirlilik olarak algılanabilir.
B Seçeneği:[Asit yağmuru öncüsü]Doğru seçenek
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Oksijenin yaşam için gerekli olduğunu bilen aday doğru yapar.
D Seçeneği:[Toksik gaz]Hava kirletici olarak bilinir.
E Seçeneği:[Zehirli gaz]Karbonmonoksit zehirli bir gazdır.
Soru 2Çevre Sorunları
Sanayileşme ve fosil yakıt tüketiminin artmasıyla birlikte atmosfere salınan bazı gazlar, bulutlardaki su buharı ile kimyasal tepkimeye girerek zayıf asit çözeltileri oluşturur ve yeryüzüne asidik yağışlar olarak iner.
I. NO2
II. CO2
III. SO2
Yukarıda verilen gazlardan hangilerinin atmosferdeki miktarının artışı asit yağmurlarının oluşumunda doğrudan etkilidir?
B
I ve II
C
I ve III
E
I, II ve III
D
II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Azot dioksit (NO2), karbondioksit (CO2) ve kükürt dioksit (SO2) su buharı ile birleşerek sırasıyla nitrik asit, karbonik asit ve sülfürik asit oluşturur.
NO2 su ile birleşerek nitrik asidi oluşturur.
CO2 su ile birleşerek hafif asidik olan karbonik asidi oluşturur.
SO2 su ile birleşerek sülfürik asidi oluşturur.
Bu nedenle üç gaz da asit yağmurlarının oluşumunda etkilidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Sadece azotlu gazların asit yağmuru yaptığı düşünülür.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm öncüllerin asidik bileşik oluşturduğu bilinerek doğru işaretlenir.
D Seçeneği:[Azotu dışlama]$\text{NO}_2$ atlanır.
C Seçeneği:[Karbondioksiti dışlama]$\text{CO}_2$'nin sadece sera etkisine ait olduğu sanılır.
B Seçeneği:[Kükürtü unutma]$\text{SO}_2$ göz ardı edilir.
Soru 3Küresel İklim Değişikliği
Atmosferdeki sera gazı derişiminin artmasıyla birlikte yerkürenin enerji dengesi bozulmakta ve buna bağlı olarak küresel ölçekte iklim kaymaları yaşanmaktadır.
I. Deniz seviyelerinin yükselmesi
II. Yeryüzünün sıcaklık ortalamalarının artması
III. Tür çeşitliliğinin azalması
Yukarıdaki durumlardan hangileri küresel iklim değişikliğinin olası sonuçları arasında yer alır?
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Küresel ısınma kutuplardaki buzulların erimesine (deniz seviyesi artışı), sıcaklık ortalamalarının yükselmesine ve habitat kaybı nedeniyle tür çeşitliliğinin azalmasına neden olur.
Sıcaklık artışı buzulları eritir ve deniz seviyeleri yükselir (I doğru).
Küresel ısınma doğrudan ortalama sıcaklıkları artırır (II doğru).
Ekosistem bozulmaları ve kuraklık tür çeşitliliğini azaltır (III doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tek yönlü düşünme]Sadece deniz seviyesi ilişkilendirilir.
C Seçeneği:[Sıcaklığı unutma]Sıcaklık artışı gözden kaçar.
B Seçeneği:[Biyolojiyi göz ardı etme]Tür çeşitliliği atlanır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm maddelerin iklim değişikliği sonucu olduğu görülür.
D Seçeneği:[Deniz seviyesini dışlama]Buzulların erimesi unutulur.
Soru 4Çevre Sorunları
Endüstriyel faaliyetler ve egzoz gazları sonucunda oluşan asit yağmurları, ekosistemler üzerinde geniş çaplı yıkıcı etkilere sahip çevre problemlerinden biridir.
I. Sadece fotootrof canlılara zarar verir.
II. Atmosferde artan azotlu ve kükürtlü bileşiklerden kaynaklanır.
III. Tarihi eserlere ve binalara zarar verebilir.
Asit yağmurlarının sebep ve sonuçları ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
A
Yalnız I
C
I ve III
B
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Asit yağmurları sadece bitkilere değil, sucul ekosistemlere, toprağa, hayvanlara ve mermer gibi yapı malzemelerine (tarihi eserler) zarar verir.
I. Öncül yanlıştır çünkü asit yağmurları heterotrof canlılara, sucul organizmalara ve yapı taşlarına da zarar verir ('sadece' kelimesi çeldiricidir).
II. Öncül doğrudur; azot ve kükürt oksitler ana kaynaktır.
III. Öncül doğrudur; mermer ve metal yapılar asitle reaksiyona girerek aşınır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Genelleme tuzağı]Tüm maddelerin doğru olduğu sanılır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]II ve III. öncüllerin doğruluğu tespit edilir.
B Seçeneği:[Tarihi eserleri unutma]I. öncül hatalı kurulup II kabul edilir.
C Seçeneği:['Sadece' kelimesini gözden kaçırma]I. öncülün kısıtlayıcılığı fark edilmez.
A Seçeneği:[Mutlaklık hatası]Bitkilerin sararıp öldüğü bilinerek yanlışa düşülür.
Soru 5Su Kirliliği
Yeryüzündeki su kaynakları; evsel, endüstriyel, tarımsal ve enerji üretimine dayalı insan faaliyetleri sonucunda hızla kirlenmekte ve kullanılmaz hale gelmektedir.
I. konutlardan karışan atıklar,
II. deniz taşıtlarından karışan kimyasallar,
III. nükleer enerji kaynaklarından gönderilen maddeler
Su kirliliğine yukarıdaki durumlardan hangileri neden olabilir?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Konsel atıklar (kanalizasyon), deniz taşıtlarının sintine ve yakıt atıkları ile nükleer atıklar su kirliliğinin temel nedenleridir.
Konutlardan gelen evsel atıklar (deterjan vb.) suları kirletir (I doğru).
Deniz taşıtlarından sızan petrol ve kimyasallar su kirliliği yaratır (II doğru).
Nükleer atıklar radyoaktif su kirliliğine yol açar (III doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece evsel atıklar düşünülür.
D Seçeneği:[Konut atıklarını dışlama]Evsel atıklar göz ardı edilir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm faktörlerin su kirliliğine yol açtığı bilinir.
C Seçeneği:[Nükleer odaklı yanılgı]Sadece nükleer tehlike dikkate alınır.
B Seçeneği:[Tek yönlü bakış]Sadece gemi atıkları seçilir.
Soru 6Ötrofikasyon
Tatlı su ekosistemlerinde azotlu ve fosforlu gübre kalıntılarının ya da evsel atıkların su kaynaklarına karışması, sucul canlılıkta köklü değişimlere yol açan bir süreci tetikler.
I. Azotlu ve fosforlu bileşiklerin artışından kaynaklanır.
II. Tür çeşitliliğinin artmasına neden olur.
III. Suyun dip kısımlarında oksijenin artışına neden olur.
Ötrofikasyon ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?
D
II ve III
E
I, II ve III
C
I ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ötrofikasyon, azot ve fosfor artışıyla alg patlamasına yol açar; ancak dipteki oksijen azalır ve zamanla tür çeşitliliği düşer.
I. Öncül doğrudur; azot ve fosfor artışı tetikleyicidir.
II. Öncül yanlıştır; algler çoğalır ancak genel tür çeşitliliği (özellikle balıklar) oksijen yetersizliğinden azalır.
III. Öncül yanlıştır; ölen algleri ayrıştıran bakteriler oksijen tüketir, bu nedenle dipte oksijen azalır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Yalnızca I. öncülün doğru olduğu tespit edilir.
B Seçeneği:[Tür çeşitliliği yanılgısı]Alglerin artışı tür çeşitliliğinin artması sanılır.
C Seçeneği:[Oksijen artışı çeldiricisi]Fotosentezle oksijenin arttığı düşünülür.
E Seçeneği:[Tümünü kabul etme]Ötrofikasyonun olumlu bir zenginleşme olduğu sanılır.
D Seçeneği:[Çift yönlü hata]II ve III. öncüllerin doğru olduğu sanılır.
Soru 7Ötrofikasyon
Bir gölde evsel ve tarımsal atıkların birikmesiyle başlayan aşırı besin zenginleşmesi (ötrofikasyon), gölün ekolojik dengesini tersine çevirerek zamanla gölün kurumasına kadar giden bir süreci başlatır.
Besin zenginliği alg patlamasına neden olur (D gözlenir).
Oksijen azaldığı için toleranslı türler kalır (E gözlenir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek (Beklenmeyen durum)]Azot ve fosforun tükendiği düşünülür.
B Seçeneği:[Organik çökelti]Ölen canlılar dibe çöker.
C Seçeneği:[Oksijen tükenmesi]Bakteriler oksijen tüketir.
E Seçeneği:[Dayanıklı türler]Oksijensiz kalan suda bazı türler hayatta kalır.
D Seçeneği:[Alg patlaması]Besinlerle algler çoğalır.
Soru 8Ötrofikasyon
Ötrofik su ekosistemlerinde su kalitesinin bozulmasıyla birlikte fiziksel ve kimyasal parametrelerde belirgin değişimler gözlemlenir.
I. Su yüzeyinde yeşil bir tabaka oluşumu ile gerçekleşir.
II. Suda kokuşma artar.
III. Organik atıklarda azalma gerçekleşir.
Ötrofikasyon ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
E
I, II ve III
D
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ötrofikasyonda algler yüzeyi kaplar (yeşil tabaka), anaerobik ayrışma kokuya neden olur; ancak organik atıklar azalmaz, aksine artar.
I. Öncül doğrudur; alg patlaması su yüzeyini yeşil renge boyar.
II. Öncül doğrudur; oksijensiz solunum yapan bakteriler kötü kokulu gazlar üretir.
III. Öncül yanlıştır; organik atıklar (ölen algler ve artan atıklar) azalmaz, birikerek artar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece yeşil tabaka dikkate alınır.
E Seçeneği:[Tümünü kabul etme]Atıkların yok olduğu sanılır.
D Seçeneği:[Atık artışını atlama]III. öncül doğru kabul edilir.
C Seçeneği:[Organik atık yanılgısı]Temizlendiği düşünülür.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II. öncüllerin doğruluğu saptanır.
Soru 9Çevre Sorunları
Ekosistemde gerçekleşen bazı olaylar ekolojik döngüleri desteklerken, bazı insan faaliyetleri ise hava ve su kaynaklarını doğrudan tehdit eden kirliliklere yol açar.
Ekosistemde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi hava veya su kirliliğine neden olmaz?
E
Atmosferdeki karbondioksitin aşırı artması
D
Bitkilerin fotosentez yapması
B
Fabrika atıklarının yer altı sularına karışması
C
Tarımsal faaliyetlerde çok fazla kimyasal ilaç kullanılması
A
Fosil yakıt tüketiminin artması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bitkilerin fotosentez yapması atmosferdeki karbondioksiti azaltıp oksijen üreterek ekosisteme katkı sağlar, kirliliğe neden olmaz.
Fosil yakıt tüketimi hava kirliliğine neden olur (A elenir).
Fabrika atıkları yer altı sularını kirletir (B elenir).
Kimyasal ilaçlar su ve toprak kirliliği yapar (C elenir).