Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Ekosistem Ekolojisi
Karasal ve sucul ekosistemlerde enerji akışının başlangıcını oluşturan trofik düzey, inorganik maddelerden organik madde sentezleyebilen ototrof organizmalar tarafından temsil edilir.
Aşağıdaki canlılardan hangisi bir ekosistemdeki besin zincirinin ilk sırasında yer alamaz?
D
Şapkalı mantar
E
Fitoplankton
B
Siyanobakteri
C
Eğrelti otu
A
Pirinç
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Şapkalı mantarlar heterotrof (saprofit veya parazit) beslenirler, bu nedenle besin zincirinin ilk sırasında yer alamazlar.
Besin zincirinin ilk basamağı üreticilerden (ototroflardan) oluşur.
Pirinç, eğrelti otu ve siyanobakteri fotosentez yapabilen üreticilerdir.
Fitoplanktonlar sucul ekosistemlerdeki başlıca üreticilerdir.
Şapkalı mantarlar ise mantarlar alemine ait olup heterotrof beslenirler ve çürükçül (saprofit) olarak madde döngüsünde görev alırlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Bitki olduğu için üretici olduğunu bilir.]Doğru bilgidir, pirinç ilk sırada yer alabilir.
D Seçeneği:[Mantarların toprakta yetişmesinden dolayı bitki zannedilmesi.]Şapkalı mantarların heterotrof olduğu bilinerek doğru seçenek işaretlenir.
E Seçeneği:[Mikroskobik canlıların üretici olamayacağı yanılgısı.]Fitoplanktonların sucul ekosistemdeki üretici rolü unutulabilir.
C Seçeneği:[Eğrelti otunun tohumsuz bitki olması karıştırılabilir.]Tohumsuz da olsa bitkidir ve fotosentez yapar.
B Seçeneği:[Bakteri adından ötürü heterotrof sanılabilir.]Siyanobakterilerin fotosentetik üretici olduğu gözden kaçabilir.
Soru 2Ekosistem Ekolojisi
Ekosistemlerde üreticilerle doğrudan beslenen canlılar bir üst trofik düzeyi oluşturur ve trofik ağın dinamiklerinde kilit rol oynar.
I. fotoototrof
II. kemoototrof
III. herbivor
IV. karnivor
Bir besin zincirindeki birinci tüketici canlıların, yukarıdaki beslenme şekillerinden hangilerini göstermesi beklenir?
E
I, III ve IV
D
III ve IV
B
Yalnız III
C
I ve II
A
Yalnız II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Birinci tüketiciler üreticileri doğrudan yiyerek beslenen otçul (herbivor) canlılardır.
Birinci tüketici, üreticinin hemen üzerindeki trofik düzeydir (2. trofik düzey).
Bu canlılar kendi besinlerini üretemez (ototrof olamazlar), hazır alırlar.
Üreticileri yedikleri için otçul (herbivor) beslenme gösterirler.
Etçil (karnivor) beslenme ikinci ve daha üst tüketiciler için geçerlidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Ototrof tüm terimlerin kabul edilmesi.]Tüketici kavramı ile ototrof kavramı karıştırılmış.
B Seçeneği:[Yalnızca otçulluk ilişkisinin kurulması.]Doğru mantık yürütme.
D Seçeneği:[Karnivorların da birinci tüketici olabileceği yanılgısı.]Etçillerin besin zincirindeki yeri karıştırılmış.
E Seçeneği:[Tüm trofik düzeylerin karıştırılması.]Rastgele seçim.
A Seçeneği:[Kemoototrof kavramının tüketici sanılması.]Kandırıcı terim kombinasyonu.
Soru 3Ekosistem Ekolojisi
Canlılar arasındaki besin ilişkilerini gösteren ekolojik piramitlerde, tabandan tavana doğru ilerledikçe enerji akışı ve ekolojik parametreler belirli kurallara göre değişir.
I. birey sayısı
II. biyokütle
III. dokularda biriken zehirli madde miktarı
Besin piramidinde alt trofik düzeyden üst trofik düzeye geçerken, yukarıdaki niceliklerden hangilerinin artması beklenir?
A
Yalnız I
E
II ve III
D
I ve II
B
Yalnız II
C
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Üste doğru birey sayısı ve biyokütle azalır; ancak biyolojik birikim (zehirli madde miktarı) artar.
Birey sayısı üst basamaklara doğru genellikle azalır.
Toplam biyokütle üreticilerden son tüketicilere doğru azalır.
Biyolojik birikim (biyomagnifikasyon) üst trofik düzeylere çıkıldıkça artar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Sadece biyolojik birikimin arttığının bilinmesi.]Doğru analiz.
B Seçeneği:[Biyokütlenin üste doğru birikeceği düşüncesi.]Enerji azalışı kütle azalışıyla bağdaştırılamamış.
E Seçeneği:[Biyokütle artışı çelişkisi.]Zehirli madde ile biyokütle kavramları karıştırılmış.
D Seçeneği:[Birey ve biyokütlenin artacağı varsayımı.]Piramit mantığı ters kurulmuş.
A Seçeneği:[Birey sayısının üste doğru arttığı yanılgısı.]Ters orantı kuralı karıştırılmış.
Soru 4Ekosistem Ekolojisi
Ekolojik piramitlerin en üst basamağını işgal eden tepe tüketiciler, enerji piramidinin en dar kısmında bulunur ve ekosistem dengesinde düzenleyici etkiye sahiptir.
I. Vücut büyüklüğü piramitteki diğer alt basamak canlılarına göre genellikle daha fazladır.
II. Dokularında biriken biyolojik birikim (zehirli madde miktarı) en fazladır.
III. Omnivor (hem etçil hem otçul) olarak beslenebilirler.
Besin piramidinin en üstünde bulunan bir canlı ile ilgili olarak, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
E
I, II ve III
D
II ve III
B
I ve II
C
I ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tepe tüketiciler genellikle büyük vücutlu olur, en yüksek biyolojik birikime sahiptir ve hem et hem ot (omnivor) beslenebilirler.
Tepe tüketiciler (örneğin kurt, ayı, kartal) genellikle alt basamaklardaki avlarından daha büyük vücutludur.
Besin zincirinin en tepesinde oldukları için biyolojik birikim (biyomagnifikasyon) en üst düzeydedir.
Ayı gibi birçok tepe tüketici omnivor (hem etçil hem otçul) beslenme karakterine sahip olabilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Vücut büyüklüğünün her zaman küçük olacağı önyargısı.]I nolu öncül yanlış kabul edilmiş.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin bilimsel olarak geçerli olması.]Doğru sentez.
C Seçeneği:[Zehirli madde birikiminin tepe noktada az olacağı yanılgısı.]II nolu öncül atlanmış.
B Seçeneği:[Omnivor beslenmenin üst düzeyde imkansız olduğu düşüncesi.]III nolu öncülün yanlış olduğu sanılmış.
A Seçeneği:[Sadece I numaranın doğru olduğunun sanılması.]Zehir birikimi ve omnivorluk göz ardı edilmiş.
Soru 5Ekosistem Ekolojisi
Canlı topluluklarının sürdürülebilirliği, trofik düzeyler arası enerji aktarım verimliliğine ve biyotik bileşenler arasındaki besin ilişkilerine bağlıdır.
I. Saprofit canlıların sayısındaki azalma piramitteki canlıların tamamında azalmaya neden olabilir.
II. Üretici canlılar piramidin tüm trofik düzeylerinde yer alabilir.
III. Bir trofik düzeydeki enerjinin yaklaşık %10'u üst trofik düzeye aktarılır.
Besin piramitleri ile ilgili olarak, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
C
I ve III
B
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Saprofitler madde döngüsü için şarttır; enerji aktarımı ise %10 kuralıyla gerçekleşir. Üreticiler sadece ilk trofik düzeydedir.
Saprofitler inorganik madde açığa çıkararak üreticileri besler; azalırsa tüm zincir çöker (I doğrudur).
Üreticiler yalnızca birinci trofik düzeyde bulunur, tüm düzeylerde yer alamaz (II yanlıştır).
Enerji piramidinde her basamakta %90 kayıp olur, %10 üste aktarılır (III doğrudur).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yüzde 10 kuralının göz ardı edilmesi.]III öncülü değerlendirilememiş.
E Seçeneği:[Tüm maddelerin doğru olduğu zannı.]II nolu öncülün tuzağına düşülmüş.
D Seçeneği:[Üreticilerin her trofik düzeyde yer aldığı yanılgısı.]II nolu hatalı öncül doğru kabul edilmiş.
C Seçeneği:[I ve III nolu öncüllerin doğru analizi.]Doğru mantık.
B Seçeneği:[Üreticilerin her düzeyde olabileceği yanılgısı.]II öncülü yanlış kurulmuş.
Soru 6Ekosistem Ekolojisi
Bir besin piramidinde üreticilerden tepe tüketiciye doğru ilerledikçe kullanılabilir toplam enerjide ciddi oranlarda azalış gözlenir.
I. ortama ısı verilmesi
II. bazı besinlerin sindirilmeden dışarı atılması
III. yağ dokuda birikim yapılması
Bir besin piramidinde birinci trofik düzeyden en üst trofik düzeye doğru enerjinin azalmasını, yukarıdaki durumlardan hangileri açıklayabilir?
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
C
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Solunumla ısı kaybı ve sindirilmeden atılan dışkı enerjisi, trofik düzeyler arası enerji kaybının temel sebeplerindendir.
Canlılar solunum faaliyetleri sonucunda enerjinin büyük kısmını ısı olarak ortama verir (I açıklar).
Alınan besinlerin bir kısmı sindirilmeden dışkı ile dışarı atılır ve üst basamağa aktarılamaz (II açıklar).
Yağ dokuda birikim yapılması enerjinin o dokuda depolandığını gösterir, enerji kaybının doğrudan sebebi değildir; aksine potansiyel enerjidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece ısı kaybının hesaba katılması.]Sindirim atıklarının rolü unutulmuş.
D Seçeneği:[Yağ dokuda birikimin enerji kaybı sayılması.]Depo besin ile enerji kaybı kavramları karıştırılmış.
E Seçeneği:[Tüm seçeneklerin etki edeceği ön yargısı.]III nolu öncülün yanlış olduğu fark edilmemiş.
B Seçeneği:[Sadece dışkılama faktörünün düşünülmesi.]Solunum ısısı göz ardı edilmiş.
C Seçeneği:[Isı ve dışkı kayıplarının doğru tespiti.]Doğru akıl yürütme.
Soru 7Ekosistem Ekolojisi
Üretici (ototrof) organizmalar fotosentez veya kemosentez yardımıyla inorganik maddelerden organik besin üretme yeteneğine sahiptir ve farklı alemlerde temsil edilirler.
Üretici canlılara aşağıda verilenlerden hangisi örnek verilemez?
A
Arke
C
Bira mayası
B
Siyanobakteri
D
Bitki
E
Öglena
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bira mayası bir mantar türüdür ve heterotrof beslenir; üretici olamaz.
Arkeler arasında kemoototrof (üretici) türler bulunur.
Siyanobakteriler fotosentez yapan ototrof prokaryotlardır.
Bira mayası mantarlar alemine ait tek hücreli bir fungus olup heterotroftur.
Bitkiler ve öglena (alg benzeri protista) fotosentetik üreticilerdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Arkelerin sadece patojen olduğu sanılabilir.]Kemoototrof arkelerin üreticiliği unutulmuş.
D Seçeneği:[Klasik bilgi]Bitkilerin üretici olduğu bilinir.
E Seçeneği:[Öglenanın kamçılı hayvan sanılması.]Kloroplast taşıdığı unutulmuş.
B Seçeneği:[Bakterilerin üretici olamayacağı yanılgısı.]Siyanobakterilerin fotosentetik olduğu gözden kaçmış.
C Seçeneği:[Bira mayasının bitki veya mikroorganizma olarak üretici sanılması.]Mantarların beslenme tipi doğru hatırlanmış.
Soru 8Ekosistem Ekolojisi
Ekolojik piramitlerde trofik düzeyler tabandan tavana doğru numaralandırılır. Birinci trofik düzey üreticileri kapsarken, sonraki basamaklar sırasıyla tüketicileri barındırır.
Aşağıda verilen canlılardan hangisi bir besin piramidinde ikinci trofik düzeyde bulunmaz?
B
Kartal
C
Koyun
D
İnek
E
Tavşan
A
Zürafa
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İkinci trofik düzey birinci tüketicileri (otçul/herbivor) içerir. Kartal ise etçil (karnivor) bir tepe tüketicidir.
Birinci trofik düzey: Üreticiler
İkinci trofik düzey: Birinci tüketiciler (Herbivorlar / Otçullar)
Zürafa, koyun, inek ve tavşan otçul olup ikinci trofik düzeydedir.
Kartal ise etçil beslenen ve üst trofik düzeylerde yer alan bir yırtıcıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Tavşanın otçul olması.]İkinci basamakta yer alır.
D Seçeneği:[İneğin otçul beslenmesi.]İkinci basamakta yer alır.
C Seçeneği:[Koyunun otçul olması.]İkinci basamakta yer alır.
B Seçeneği:[Kartalın besin zincirindeki yeri]Etçil bir kuş olduğu için ikinci trofik düzeyde olamaz.
A Seçeneği:[Zürafanın otçul olduğu bilinir.]İkinci basamakta yer alması doğrudur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.