Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Canlıların Temel Bileşenleri
Hücre zarının akışkanlığının korunmasında ve enerji üretiminde önemli rol oynayan yağ asitlerinin kimyasal ve fiziksel özellikleri moleküler düzeyde farklılıklar gösterir.
I. Yapısında karbon atomları arasında sadece tekli bağ bulunduran yağ asitlerinin hidrojen doygunluğu maksimum düzeydedir.
II. Karbon zincirinde en az bir ikili bağ içeren lipit monomerleri oda koşullarında genellikle sıvı halde bulunur.
III. Canlılar, ihtiyaç duydukları tüm karbon zincirli yağ asidi çeşitlerini hücresel solunum ara ürünlerinden sentezleyebilir.
Lipit metabolizması ve yağ asitleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
C
I ve III
A
Yalnız I
B
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Doymuş yağ asitleri tekli bağ içerir ve oda koşullarında katıdır; esansiyel yağ asitleri vücutta sentezlenemez.
I. öncül doğrudur, doymuş yağ asitlerinde karbonlar arası tüm bağlar tekli olup hidrojene doymuştur.
II. öncül doğrudur, doymamış yağ asitleri ikili bağ içerdiği için oda sıcaklığında sıvıdır.
III. öncül yanlıştır, insan ve diğer memeliler bazı temel (esansiyel) yağ asitlerini dışarıdan hazır almak zorundadır, her çeşit sentezlenemez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Esansiyel yağ asitlerinin sentezlenebileceği yanılgısı.]Tüm organik monomerlerin vücutta üretilebileceği genellemesine düşülmüştür.
A Seçeneği:[Yalnızca birinci öncülün doğruluğuna odaklanılmıştır.]Doymuş yağların tekli bağ içerdiği bilinmekte ancak doymamışların fiziksel hali gözden kaçırılmaktadır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II numaralı ifadelerin bilimsel doğruluğu eksiksiz tespit edilmiştir.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin doğru olduğu önyargısı.]Esansiyel kavramı göz ardı edilmiştir.
D Seçeneği:[I numaralı ifadenin eksik değerlendirilmesi.]Doymuş yağ asidi tanımı atlanmıştır.
Soru 2Canlıların Temel Bileşenleri
Nötral yağlar (trigliseritler), yapılarında yüksek miktarda hidrojen barındırmaları ve hafif olmaları nedeniyle canlılar tarafından farklı fizyolojik adaptasyonlar için depolanır.
Biyolojik sistemlerde gözlenen trigliserit depolama amaçları dikkate alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) İnsanda fazla alınan karbonhidratların adipoz dokuda ve karaciğerde trigliserit olarak depolanması
B) Kutup ikliminde yaşayan memelilerin su kaybını önlemek ve ısı yalıtımı sağlamak amacıyla deri altında yağ biriktirmesi
C) Göçmen kuşların uzun süreli uçuşlarda hem hafiflik sağlamak hem de metabolik su gereksinimi karşılamak için yağ kullanması
D) Kış uykusuna yatan memelilerin metabolik enerji rezervi oluşturmak üzere dokularında trigliserit depolaması
E) Develerin hörgüçlerinde yoğun olarak su depolayarak kurak ortam şartlarına uyum sağlaması
B
B şıkkı
D
D şıkkı
E
E şıkkı
A
A şıkkı
C
C şıkkı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Develerin hörgüçlerinde su değil, yağ (trigliserit) depolanır; bu yağın solunumla yıkımından metabolik su elde edilir.
Develer hörgüçlerinde doğrudan sıvı su biriktirmez, yüksek kalorili yağ (trigliserit) depolar.
Yağların solunumda yıkılması (oksidasyonu) sonucunda bol miktarda metabolik su açığa çıkar.
Bu nedenle E seçeneğindeki 'su depolayarak' ifadesi biyolojik olarak yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Göçmen kuşların metabolik su ihtiyacı.]Yağ solunumunda su açığa çıktığı bilinmektedir.
B Seçeneği:[Kutup hayvanlarında ısı yalıtımı.]Yağların yalıtkanlık özelliği bilinmektedir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış ifade)]Develerin hörgücünde doğrudan sıvı su depolandığı yanılgısı tespit edilmiştir.
D Seçeneği:[Kış uykusu enerji deposu.]Trigliseritlerin yüksek enerji vermesi bilgisi doğrudur.
Soru 3Canlıların Temel Bileşenleri
Halkasal karbon iskeletine sahip lipid türevi olan steroitler, hücre zarının yapısından eşeysel hormonların üretimine kadar pek çok hayati süreçte rol alır.
I. Steroitler sadece hayvanlar alemine özgü bileşikler olup bitkisel hücrelerde kesinlikle sentezlenmez.
II. Östrojen, testosteron ve kortizol gibi bazı hayati hormonların yapısına katılarak metabolik düzenleme yaparlar.
III. Kolesterol, hayvan hücre zarının akışkanlığını düzenlerken aynı zamanda esneklik ve dayanıklılık kazandırır.
Steroitlerle ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Steroitler sadece hayvanlara özgü değildir; bitkilerde de steroit türevleri (örneğin fitosterol, bazı vitamin ve hormon öncülleri) bulunur.
I. öncül yanlıştır, steroitler sadece hayvanlara ait değildir, bitkilerde de (örn. kolesterol benzeri fitosteroller) bulunur.
II. öncül doğrudur, eşeysel hormonlar ve kortizol steroit yapıdadır.
III. öncül doğrudur, kolesterol hücre zarında bulunarak sıcaklığa bağlı akışkanlık değişimlerini dengeler ve dayanak sağlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek]II ve III numaralı öncüllerin bilimsel doğruluğu tam olarak tespit edilmiştir.
E Seçeneği:[Tüm ifadelerin doğru olduğu yanılgısı.]Sadece hayvansal ifadesinin mutlaklığı fark edilememiştir.
B Seçeneği:[I numaralı yanlışı doğru kabul etme tuzağı.]Hormon yapısına katıldığı bilinmekte ancak bitki istisnası atlanmaktadır.
A Seçeneği:[Yalnızca birinci öncülün doğruluğu varsayımı.]Steroitlerin hayvansal hormonlarla ilişkisi kurulmuş ancak bitkisel steroitler gözden kaçmıştır.
C Seçeneği:[I ve III numaralı öncüllerin kombinasyonu.]Hormon ilişkisi ihmal edilmiştir.
Soru 4Canlıların Temel Bileşenleri
Lipidler; trigliseritler, fosfolipitler ve steroitler olmak üzere temel sınıflara ayrılır. Her grubun kendine has yapısal özellikleri bulunmaktadır.
I. Özel karbon iskeletine sahip hormonların yapısını oluşturma
II. Yapılarında karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O) atomlarını bulundurma
III. Hücre zarının temel çift katlı yapı bileşeni olarak katılma
Steroitlere ait yukarıdaki özelliklerden hangileri trigliserit ve fosfolipit gibi diğer temel yağ çeşitlerinde görülmez?
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hormon yapısına katılma steroitlere özgüdür; C, H, O içerme tüm yağlarda ortaktır; hücre zarının temel yapısı fosfolipittir.
I. hormon yapısını oluşturma (östrojen, testosteron vb.) steroitlere özgüdür, trigliserit veya fosfolipitlerde hormonal işlev yoktur.
II. C, H, O içerme tüm lipid çeşitlerinin ortak özelliğidir, steroitlere özgü değildir.
III. Hücre zarının çift katlı temel yapısını fosfolipitler oluşturur (kolesterol sadece katkı sağlar), dolayısıyla bu özellik diğer yağlarda da vardır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[I ve II nolu öncüllerin steroitlere has olduğu düşüncesi.]Element içeriklerinin ortak olduğu gözden kaçmıştır.
B Seçeneği:[C, H, O elementlerinin steroitlere has olduğu yanılgısı.]Temel organik bileşik elementlerinin tüm yağlarda ortak olduğu unutulmuştur.
D Seçeneği:[Zar yapısına katılmanın steroitlere özel olduğu sanılması.]Fosfolipitlerin zar yapısındaki temel rolü karıştırılmıştır.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin steroitlere özel olduğu önyargısı.]Ortak özellikler ile ayırt edici özellikler karıştırılmıştır.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Yalnızca I numaralı özelliğin steroitlere özgü olduğu doğru tespit edilmiştir.
Soru 5Canlıların Temel Bileşenleri
İnsan vücudunda bulunan trigliserit, fosfolipit ve steroit gibi lipid molekülleri hayatsal faaliyetlerin sürdürülmesinde çok yönlü görevler üstlenir.
I. Böbrek ve kalp gibi hayati iç organların dış darbelere karşı mekanik olarak korunması
II. Hücre zarının esnek ve seçici geçirgen çift katlı temel yapısının oluşturulması
III. Özel yapıdaki bazı düzenleyici hormonların sentezine hammadde sağlanması
İnsan vücudunda bulunan yağ çeşitlerinin genel görevleri dikkate alındığında, yukarıdakilerden hangilerini gerçekleştirebilirler?
C
I ve III
A
Yalnız I
B
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yağlar organları korur (trigliserit), hücre zarını oluşturur (fosfolipit) ve hormon yapısına katılır (steroit).
I. Adipoz doku iç organları darbelere karşı korur (Doğru).
II. Fosfolipitler hücre zarının temel iskeletini oluşturur (Doğru).
III. Steroit yapılı hormonlar (östrojen, kortizol vb.) vücutta düzenleyicidir (Doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Hücre zarı yapısının göz ardı edilmesi.]Fosfolipitlerin zardaki rolü atlanmıştır.
A Seçeneği:[Yalnızca organ koruma işlevinin dikkate alınması.]Zar ve hormon işlevleri göz ardı edilmiştir.
D Seçeneği:[Organ koruma görevini eksik bulma.]Trigliseritlerin yastıklama görevi unutulmuştur.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm ifadelerin insan vücudundaki yağların işlevleri olduğu doğru tespit edilmiştir.
B Seçeneği:[Hormon sentezinin ihmal edilmesi.]Steroit hormonların yağ türevi olduğu unutulmuştur.
Soru 6Canlıların Temel Bileşenleri
Canlıların yapısında bulunan organik moleküllerden biri olan lipidler, hidrofobik yapıda olmaları ve özel bağlar içermeleri ile karbonhidrat ve proteinlerden ayrılır.
Yağlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Steroitler monomer yapıda olduklarından hücre zarından doğrudan geçebilir ve sindirime uğramazlar.
B) Fosfolipit ve trigliserit moleküllerinin sentezinde gliserol ile yağ asitleri arasında ester bağları kurulur.
C) Polar olmayan yapıları nedeniyle suda çözünmezler ancak eter, kloroform gibi organik çözücülerde çözünürler.
D) İnsan vücudu tüm yağ asidi çeşitlerini sentezleyebildiği için dışarıdan yağ asidi alımına zorunlu değildir.
E) Bazı özel sinir hücrelerinin akson etrafında elektriksel yalıtım sağlayan miyelin kılıfın yapısında lipidler bulunabilir.
E
E şıkkı
D
D şıkkı
B
B şıkkı
A
A şıkkı
C
C şıkkı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İnsan vücudu bazı yağ asitlerini (esansiyel yağ asitleri) sentezleyemez, bu nedenle dışarıdan besinlerle almak zorundadır.
Steroitler küçük yapılıdır, sindirilmeden kana geçer (A doğru).
Trigliserit ve fosfolipit sentezinde ester bağı kurulur (B doğru).
Lipidler apolardır, suda çözünmez, organik çözücülerde çözünür (C doğru).
İnsan her yağ asidini sentezleyemez, esansiyel olanlar dışarıdan alınır (D yanlış).
Miyelin kılıf yapısında lipit (fosfolipit/serebrozit) bulunur (E doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış ifade)]Esansiyel yağ asitlerinin varlığı unutularak tüm yağ asitlerinin sentezlenebileceği sanılmıştır.
E Seçeneği:[Miyelin kılıf yapısında lipid bulunduğu bilgisi doğrudur.]Sinir yalıtımında lipidlerin rolü bilinmektedir.
B Seçeneği:[Ester bağı varlığı doğrudur.]Trigliserit ve fosfolipitlerde ester bağı kurulduğu bilinmektedir.
A Seçeneği:[Steroitlerin küçük yapılı olduğu ve sindirilmediği bilgisi doğrudur.]Steroitlerin monomerik yapısı bilinmektedir.
C Seçeneği:[Suda çözünmeme özelliği doğrudur.]Lipidlerin apolar olduğu bilgisi doğrudur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.