Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Canlıların Temel Bileşenleri
Vitaminler, heterotrof ve ototrof canlıların metabolik faaliyetlerinde düzenleyici olarak görev alan organik moleküllerdir.
I. Hücre içi solunum reaksiyonlarında substrat olarak harcanıp ATP sentezini doğrudan sağlarlar.
II. Sindirime uğramadan hücre zarından doğrudan geçebilecek kadar küçük yapılıdırlar.
III. Hücrede koenzim olarak görev yaparak spesifik biyokimyasal reaksiyonların gerçekleşmesini sağlarlar.
Vitaminler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
E
I, II ve III
D
II ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Vitaminler enerji verici olarak kullanılmaz ancak sindirilmeden hücre zarından geçebilir ve enzimlerin yapısına koenzim olarak katılır.
I. öncül yanlıştır; vitaminler hücresel solunumda enerji hammaddesi (substrat) olarak kullanılmazlar.
II. öncül doğrudur; vitaminler küçük organik moleküller oldukları için sindirime uğramadan doğrudan hücre zarından geçebilirler.
III. öncül doğrudur; bileşik enzimlerin apoazim kısmıyla birleşerek koenzim görevi üstlenirler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yalnızca I. öncülün doğru olduğu yanılgısı]Vitaminlerin metabolik düzenleyici olduğunu bilip solunumla ilişkisini karıştıranlar seçer.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme tuzağı]Tüm organik moleküllerin enerji verebileceği yanılgısına düşenler seçer.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]II ve III numaralı öncüllerin bilimsel doğruluğunu kavrayan adaylar bu seçeneği işaretler.
B Seçeneği:[III. öncülün göz ardı edilmesi]Enzimlerle olan ilişkisini tam hatırlayamayanlar bu şıkka yönelir.
C Seçeneği:[I. öncülün doğruluğuna inanma]Hücresel solunumda düzenleyici rolünü enerji üretimiyle karıştırır.
Soru 2Canlıların Temel Bileşenleri
Yağda çözünen vitamin gruplarından biri olan A vitamini, bitkisel besinlerde öncül formda bulunup memelilerin iç organlarında aktif forma dönüştürülür.
I. Vücuda alındıktan sonra karaciğer gibi organlarda aktif vitamin formuna dönüştürülür.
II. Fazla alındığında vücuttan idrarla kısa sürede atılarak toksik etki oluşturmaz.
III. Eksikliğinde karanlığa uyum süresinde aksama ve görme problemleri gözlenebilir.
A vitamini ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
C
I ve III
B
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A vitamini provitamin A şeklinde alınıp karaciğerde aktifleştirilir ve eksikliğinde gece körlüğü görülür; ancak yağda eridiği için fazlası idrarla atılamaz, depolanır ve toksik etki yapabilir.
I. öncül doğrudur; bitkisel kaynaklı provitamin A karaciğerde A vitaminine dönüştürülür.
II. öncül yanlıştır; yağda çözünen vitaminlerin fazlası karaciğerde depolanır, idrarla atılamaz ve toksisite yaratabilir.
III. öncül doğrudur; eksikliğinde gece körlüğü (retinal pigment eksikliği) ortaya çıkar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve III numaralı öncüllerin doğruluğunu tam olarak analiz eden adaylar işaretler.
A Seçeneği:[III numaralı öncülün göz ardı edilmesi]Görme ilişkisini hatırlayamayanlar sadece karaciğer dönüşümünü doğrular.
B Seçeneği:[Yağda eriyen vitaminlerin atılım mekanizmasını karıştırma]Tüm vitaminlerin idrarla atılabileceği yanılgısına düşenler bu şıkkı seçer.
D Seçeneği:[Provitamin dönüşüm basamağını atlama]Karaciğerdeki aktifleştirme sürecini unutanlar bu seçeneğe yönelir.
E Seçeneği:[II. öncülün doğruluğunu varsayma]Tüm vitaminlerin suda atıldığını sanan klasik öğrenci yanılgısı.
Soru 3Canlıların Temel Bileşenleri
İnsan sindirim kanalında yaşayan bazı mikroorganizmalar, konukçu canlı için hayati önem taşıyan bazı organik bileşiklerin sentezini gerçekleştirerek ortak yaşam sunar. Uzun süreli geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi gören bireylerde bu mikroorganizmaların popülasyonu olumsuz etkilenebilir.
Bu süreç sonucunda bireyde öncelikli olarak hangi vitaminlerin sentez ve emiliminde aksama görülmesi beklenir?
B
B ve K
D
A ve C
E
D ve K
A
A ve D
C
C ve E
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İnsan kalın bağırsağında mutualist yaşayan bakteriler B ve K vitamini sentezler. Antibiyotik kullanımı bu bakterileri öldürerek B ve K vitamini eksikliğine yol açar.
Kalın bağırsakta yaşayan yararlı bakteriler B ve K vitamini üretir.
Antibiyotikler bu bakteri florasını tahrip eder.
Sonuç olarak B ve K vitamini sentezinde eksiklik görülür.
D Seçeneği:[Rastgele eşleştirme]Bilgi eksikliğinden dolayı tahmini işaretleme.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Bağırsak florasının B ve K vitamini ürettiğini bilen adaylar işaretler.
Soru 4Canlıların Temel Bileşenleri
İnsan vücudu bazı vitaminleri doğrudan dışarıdan hazır alırken, bazılarını öncül formdan dönüştürür veya vücut içi mikrobiyota desteğiyle karşılar.
I. Kalın bağırsaktaki bazı komensal bakteriler aracılığıyla K vitamini ihtiyacı karşılanabilir.
II. C vitamini eksikliğine bağlı rahatsızlıkların önlenmesinde taze bitkisel besin tüketimi esastır.
III. Deri altındaki öncül maddeler ultraviyole ışın etkisiyle doğrudan D vitaminine dönüştürülür.
Sağlıklı bir insanın ihtiyaç duyduğu vitaminleri karşılama biçimleriyle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
E
I, II ve III
D
II ve III
B
I ve II
A
Yalnız I
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen üç ifade de vitaminlerin temin yolları bakımından tamamen doğrudur (K vitamini bağırsak bakterisi, C vitamini taze sebze-meyve, D vitamini deride UV ışınlarıyla dönüşüm).
I. öncül doğrudur; kalın bağırsaktaki bakteriler K vitamini sentezler.
II. öncül doğrudur; C vitamini taze sebze ve meyvelerde bol bulunur.
III. öncül doğrudur; provitamin D güneş ışığı yardımıyla deride aktif D vitaminine dönüşür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[II. öncülü unutma]C vitamininin besinlerle alındığını unutanlar seçer.
A Seçeneği:[Eksik analiz]Sadece bakteriyel sentezi hatırlayanlar seçer.
B Seçeneği:[III. öncülü eleme tuzağı]Güneş ışığı ile vitamin dönüşümünü göz ardı edenler seçer.
D Seçeneği:[I. öncülü yanlış kabul etme]Bakteriyel vitamin sentezine güvenmeyenler seçer.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm öncüllerin doğru olduğunu fark eden adaylar işaretler.
Soru 5Canlıların Temel Bileşenleri
18. yüzyıldan önce uzun deniz yolculuklarına çıkan denizcilerde taze sebze ve meyve tüketiminin yetersizliğine bağlı olarak diş eti kanamaları, ciltte morarmalar, halsizlik ve eklem ağrılarıyla kendini gösteren ölümcül skorbüt hastalığı yaygın olarak görülmekteydi. İskoç denizci James Lind, turunçgillerin bu rahatsızlığı engellediğini keşfetmiştir.
Metinde bahsedilen ve eksikliğinde skorbüt hastalığının ortaya çıktığı vitamin çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
B
B vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
A
A vitamini
C
C vitamini
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Skorbüt hastalığı, taze sebze ve meyvelerde (özellikle turunçgillerde) bulunan C vitamininin eksikliğinden kaynaklanır.
Skorbüt hastalığının taze sebze ve meyve eksikliğinden kaynaklandığı belirtilmiştir.
Turunçgiller C vitaminince zengin besinlerdir.
Dolayısıyla eksikliği hissedilen molekül C vitaminidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Skorbüt ile C vitamini ilişkisini kuran adaylar işaretler.
B Seçeneği:[Beriberi hastalığı ile karıştırma]B vitamini eksikliğinin sinir sistemini etkilediğini skorbütle bağdaştıranlar seçer.
D Seçeneği:[Raikitizm ile karıştırma]Kemik gelişim bozukluğu raşitizm ile skorbütü karıştıranlar seçer.
E Seçeneği:[Kısırlık ile karıştırma]E vitamini eksikliği ile skorbüt belirtilerini karıştıranlar seçer.
A Seçeneği:[Görme sorunları ile karıştırma]A vitamini eksikliğinin gece körlüğü yaptığını bilen ancak skorbütle karıştıranlar seçer.
Soru 6Canlıların Temel Bileşenleri
Canlıların metabolizmasında görev yapan vitaminler suda ve yağda eriyenler olmak üzere iki gruba ayrılır. Aşağıda vitaminlerin çeşitli özelliklerine ait numaralandırılmış açıklamalar verilmiştir:
• I. Yağda erir. Kemik gelişiminde etkilidir. Uzun süre yüksek dozda alındığında kanda kalsiyum düzeyi artar, böbrek taşı görülür.
• II. Yağda erir, vücuda provitamin şeklinde alınır ve karaciğerde aktifleştirilir. Eksikliğinde gece körlüğü ortaya çıkar.
• III. Yağda erir. Kanın pıhtılaşmasında etkilidir. Eksikliğinde kan geç pıhtılaşır.
• IV. Suda erir. Kalın bağırsaktaki yararlı bakteriler tarafından üretilir.
• V. Yağda erir, güçlü bir antioksidandır. Hücrelerin yaşlanmasını geciktirir. Eksikliğinde kısırlık görülür.
Buna göre numaralandırılmış açıklamalar ile vitamin türleri eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
A
I -> D Vitamini
B
II -> A Vitamini
D
IV -> C Vitamini
E
V -> E Vitamini
C
III -> K Vitamini
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kalın bağırsaktaki yararlı bakteriler tarafından üretilen ve suda eriyen vitamin K vitaminidir (B ve K). C vitamini suda erir ancak bağırsaktaki bakteriler tarafından üretilmez; taze sebze ve meyvelerden alınır.
I. açıklama D vitaminine aittir (kemik gelişimi, kalsiyum düzenlemesi).
II. açıklama A vitaminine aittir (provitamin olarak alınıp karaciğerde aktifleştirilir, gece körlüğü).
III. açıklama K vitaminine aittir (kan pıhtılaşması).
IV. açıklama kalın bağırsaktaki bakterilerce üretilen B veya K vitaminine aittir; C vitaminine ait değildir.
V. açıklama E vitaminine aittir (antioksidan, kısırlık).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru eşleştirme]A vitamininin gece körlüğü ve karaciğerde depolanma/aktifleştirilmesini bilenler elemez.
E Seçeneği:[Doğru eşleştirme]E vitamininin antioksidan ve üreme sistemi üzerindeki etkisini bilenler elemez.
D Seçeneği:[Yanlış eşleştirme (Doğru cevap)]IV numaralı açıklamanın C vitaminine değil K veya B vitaminine ait olduğunu fark edenler bu şıkkı işaretler.
A Seçeneği:[Doğru eşleştirme]D vitamininin kemik ve kalsiyum ilişkisini bilen adaylar elemez.
C Seçeneği:[Doğru eşleştirme]K vitamininin kan pıhtılaşmasındaki rolünü bilenler elemez.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.