Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Canlıların Temel Bileşenleri
İnsan vücudu metabolik faaliyetleri için bazı molekülleri sentezleyebilirken, bazılarını doğrudan dış ortamdan hazır olarak almak zorundadır. Metabolik çeşitliliğin sınırları doğrultusunda bazı organik ve inorganik yapı taşları organizma içinde üretilemez.
I. Hücre zarının yapısına katılan fosfolipitlerin yapısındaki inorganik bileşenler
II. Metabolik tepkimelerde doğrudan dönüştürülemeyen, dışarıdan alınması zorunlu monomer yapılı organik asitler
III. Genetik bilgiyi depolayan ve kalıtımı sağlayan polinükleotit zincirleri
IV. Koenzim olarak görev yapan ve vücutta üretilemeyen düzenleyici organik moleküller
Yukarıda verilen maddelerden hangileri insanlar için esansiyel (temel) nitelikte değildir?
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
C
III ve IV
B
I ve II
A
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Nükleik asitler (III) tüm canlı hücreler tarafından kendi genetik bilgileri doğrultusunda sentezlenir, dışarıdan hazır alınmaları zorunlu değildir. I, II ve IV numaralı maddeler ise insan vücudunda sentezlenemediği için esansiyeldir.
I. Madde mineralleri temsil eder ve dışarıdan alınmalıdır (esansiyel).
II. Madde esansiyel amino asitleri temsil eder ve dışarıdan alınmalıdır (esansiyel).
III. Madde nükleik asitleri temsil eder; insan hücreleri nükleik asitlerini kendi sentezler.
IV. Madde vitaminleri temsil eder ve bir kısmı dışarıdan alınmak zorundadır (esansiyel).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Vitaminlerin esansiyel olmadığını sanmak]Vitaminler konusundaki yanılgı
B Seçeneği:[Mineral ve amino asitlerin esansiyel olmadığını düşünmek]Bilgi eksikliği
E Seçeneği:[Hepsini dışarıdan almak zorundadır diye düşünmek]Ezber yaklaşım
D Seçeneği:[Nükleik asitlerin dışarıdan alındığını düşünmek]Besin monomeri ile genetik materyali karıştırmak
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 2Hücre ve Metabolizma
Canlılık ortak özelliklerinden bazıları biyolojik türün tamamı için geçerli olurken, organizmayı oluşturan her bir bireysel hücrede aynı anda gözlenmeyebilir. Bazı metabolik süreçler üst düzey organizasyon veya özelleşme gerektirir.
I. DNA'nın kendini eşlemesi (Replikasyon)
II. Ribozom organelinde polipeptit oluşturulması (Protein sentezi)
III. Oksidatif fosforilasyon ile enerji üretilmesi (ATP sentezi)
Yukarıdaki olaylardan hangileri tüm canlılar aleminde ortak olmasına rağmen, sağlıklı ve olgun tüm canlı hücrelerde mutlaka gerçekleşmez?
B
Yalnız II
C
Yalnız III
E
II ve III
D
I ve II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Replikasyon (DNA eşlenmesi) tüm canlılar için ortak bir özelliktir ancak olgun memelenin alyuvar hücreleri gibi çekirdeğini kaybetmiş hücrelerde gerçekleşmez. Protein sentezi ve ATP sentezi canlı tüm hücrelerde ortak olarak gerçekleşir.
I. Replikasyon tüm canlılarda ortaktır ancak olgun alyuvar gibi çekirdeksiz hücrelerde gerçekleşmez.
II. Protein sentezi canlı tüm hücrelerde (canlılık için) ortak ve mecburidir.
III. ATP sentezi (fosforilasyon) tüm canlı hücrelerde ortak olarak gerçekleşir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[ATP üretmeyen hücre olduğunu düşünmek]Solunum kavramı yanılgısı
B Seçeneği:[Protein sentezi her hücrede olmaz sanmak]Genelleme hatası
E Seçeneği:[Ortak olayların hücre bazında da birebir aynı olduğunu sanmak]Canlılık-hücre ayrımını kaçırmak
D Seçeneği:[Protein sentezinin her hücrede olmadığını düşünmek]Ribozom bilgisi eksikliği
Soru 3Canlıların Temel Bileşenleri
Organik yapılı düzenleyiciler sınıfında yer alan vitaminler, canlı metabolizmasında enzimleri koenzim olarak aktive eder. Küçük moleküllü yapıda olmaları nedeniyle sindirime uğramadan hücresel zaradan geçebilirler.
Vitaminler için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
C
Hücre zarından doğrudan geçebilecek kadar küçük, monomer ya da polimer hâlde bulunabilen organik moleküllerdir.
B
Yapısal birimlerinde karbon, hidrojen, oksijen atomları kesinlikle bulunur; bazı çeşitlerinde azot da yer alabilir.
D
İnsan bağırsak florasında yaşayan bazı mutualist bakteriler tarafından belirli vitamin türleri üretilebilir.
E
Solunum reaksiyonlarında enerji hammaddesi veya yapı maddesi olarak doğrudan tüketilmezler.
A
Ototrof canlılar gereksinim duydukları vitamin çeşitlerini kendi metabolik süreçleriyle sentezleyebilir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Vitaminler monomer ya da polimer halde bulunmazlar; sadece küçük yapılı organik moleküllerdir (monomer veya yapı taşı formundadırlar, polimerleşemezler). Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
A) Bitkiler (ototroflar) vitamin sentezleyebilir (Doğru).
B) Vitaminler organik yapılıdır, C, H, O ve bazıları N içerir (Doğru).
C) Vitaminler polimer formda bulunmaz, sadece küçük yapılıdır (Yanlış).
D) Kalın bağırsaktaki bakteriler B ve K vitamini üretir (Doğru).
E) Enerji verici olarak kullanılmazlar (Doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Vitaminlerin organik olmadığını düşünmek]Yapısal bilgi karışıklığı
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Vitaminlerin enerji verdiğini zannetmek]Yaygın yanılgı
D Seçeneği:[Bağırsak bakterilerinin vitamin ürettiğini unutmak]Ekoloji/fizyoloji bağlantı eksikliği
A Seçeneği:[Bitkilerin vitamin üretemediğini sanmak]Bilgi eksikliği
Soru 4Canlıların Temel Bileşenleri
Normal şartlar altında insan beyin hücreleri (nöronlar) temel enerji kaynağı olarak glikozu kullanır. Ancak karbonhidratsız beslenme durumunda veya uzun süreli açlıklarda beyin işlevlerinde aksama görülmemesi için vücut alternatif metabolik yolları devreye sokar.
I. Neuronlar, uzun süreli açlık durumunda glikoz yokluğunda keton cisimciklerini ve bazı amino asit türevlerini enerji üretmek amacıyla okside edebilir.
II. Karbonhidrat içermeyen diyetlerle beslenen bireylerde, glikoneogenez (karbonhidrat dışı kaynaklardan glikoz sentezi) mekanizması ile yağ asidi ve amino asitlerden glikoz üretilir.
III. Beyin hücreleri enerji gereksinimini sadece oksijensiz solunum (fermantasyon) yaparak karşılar.
Sadece yağlı ve proteinli besinlerle beslenmesine rağmen bir bireyde beyin faaliyetlerinde aksaklık yaşanmamasını yukarıdaki durumlardan hangileri açıklar?
C
I ve II
B
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Nöronlar açlık durumunda keton cisimcikleri gibi alternatif enerji kaynaklarını kullanabilir (I). Karaciğer başta olmak üzere vücut, glikoneogenez ile amino asit ve yağ asidinin gliserol kısmından glikoz üretebilir (II). III numaralı öncül yanlıştır çünkü nöronlar oksijensiz solunum yapmaz, aksine yüksek oksijen tüketir.
I. Nöronlar glikoz dışında keton cisimciklerini de enerji için kullanabilir (Doğru).
II. Karbonhidrat dışı kaynaklardan glikoz sentezlenebilir (Glukoneogenez) (Doğru).
III. Nöronlar oksijensiz solunum yapmaz, zorunlu aerob hücrelerdir (Yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etmek]Genelleme hatası
D Seçeneği:[Nöronların oksijensiz solunum yaptığını zannetmek]Hücresel solunum yanılgısı
B Seçeneği:[Sadece glikoz üretildiğini sanmak]Eksik analiz
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
A Seçeneği:[Sadece I'in yeterli olduğunu düşünmek]Eksik analiz
Soru 5Hücre Metabolizması
Canlı hücrelerde monomerlerden polimer sentezlenmesi veya inorganik maddelerden organik besin üretilmesi anabolik (yapım / desandoz) reaksiyonlar olarak adlandırılır. Anabolik süreçlerde ATP harcanır ve dehidrasyon sentezi gibi su açığa çıkabilir.
I. Glikojen sentezi
II. Nişasta hidrolizi
III. Karbondioksit özümlemesi (Fotosentez)
IV. Selüloz sentezi
Yukarıdaki olaylardan hangileri bitki hücrelerindeki yapım (anabolizma) olaylarına örnek verilebilir?
E
II, III ve IV
D
I, II ve III
B
I ve II
C
III ve IV
A
Yalnız IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Glikojen sentezi bitkilerde değil mantar ve hayvansal hücrelerde görülür (I yanlış). Nişasta hidrolizi bir yıkım (katabolizma) olaydır (II yanlış). Karbondioksit özümlemesi fotosentez olup yapım olayıdır (III doğru). Selüloz sentezi bitkilerde hücre çeperi yapım olayıdır (IV doğru).
I. Glikojen bitkilerde sentezlenmez (Hayvan, mantar, bakteri).
II. Nişasta hidrolizi bir yıkımdır (Katabolizma).
III. CO2 özümlemesi organik besin sentezidir (Anabolizma).
IV. Selüloz sentezi bitkisel hücre çeperi yapımıdır (Anabolizma).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece selülozu bitkiye ait sanmak]Eksik bilgi
E Seçeneği:[Glikojeni bitkiye mal etmek]Polisakkarit karışıklığı
D Seçeneği:[Hidrolizi yapım sanmak]Yıkım/yapım kavram karışıklığı
B Seçeneği:[Glikojeni bitki deposu sanmak]Yaygın kavram yanılgısı
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 6Enzimler
Bir biyoloji laboratuvarında hazırlanan deney tüpüne bitki hücrelerinden elde edilen sitoplazmik özüt, nişasta, su ve glikoz ayracı (mavi renkli olup glikoz varlığında sarı-kırmızı renk veren ayıraç) konulmuştur. Tüp uygun sıcaklıkta bir süre bekletildikten sonra ayraç renginde değişim gözlenmiştir.
Buna göre hazırlanan bu deney, bitki hücresinde aşağıdaki enzimlerden hangisinin varlığını ispatlamaya yönelik yapılmış olabilir?
A
Nişasta hidrolizini sağlayan enzimlerin (Amilaz vb.)
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tüpe nişasta ve su konulmuş, sonuçta glikoz ayracında renk değişimi (yani glikoz oluştuğu) gözlenmiştir. Nişastanın glikoza dönüşmesi ancak nişasta hidrolizini (sindirimini) sağlayan enzimlerin varlığıyla mümkündür.
Tüpe konulanlar: Bitki özütü + Nişasta + Su + Glikoz ayracı.
Sonuç: Glikoz ayracında renk değişimi var (ortamda glikoz oluşmuş).
Başlangıçta nişasta vardı, sonuçta glikoz oluştuğuna göre nişasta sindirilmiştir (hidroliz).
Bu durum bitki özütünde nişasta hidroliz enzimlerinin olduğunu kanıtlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Solunum yapıldığını düşünmek]Glikoz tüketimi ile üretimi karıştırmak
E Seçeneği:[Maltoz sentezi arandığını zannetmek]Madde bilgisi yanılgısı
B Seçeneği:[Nişasta eklendiği için nişasta sentezi arandığını sanmak]Girdi/çıktı karışıklığı
C Seçeneği:[Işık veya kloroplast olmadığı halde fotosentez aramak]Deney koşullarını göz ardı etme
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.