TYT Biyoloji: Canlıların Ortak Özellikleri & Metabolizma ve Homeostazi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Canlıların Ortak Özellikleri

Doğada yaşayan tüm organizmalar hayatta kalabilmek, nesillerini devam ettirebilmek ve çevresel değişimlere uyum sağlamak adına birtakım biyolojik ve kimyasal süreçler yürütürler. Bu süreçlerin kimisi en basitten en gelişmişe tüm canlı hücrelerinde ortak olarak görülürken, kimisi ise organizmanın sahip olduğu yapısal gelişmişlik düzeyine bağlı olarak değişiklik gösterir.

I. Hücresel yapıya sahip olma ve metabolik atıkları uzaklaştırma

II. Glikoliz evresinde substrat düzeyinde fosforilasyon ile ATP üretirken karbondioksit açığa çıkarma

III. Çevreden gelen fiziksel veya kimyasal uyarımlara karşı yönelim ya da hareketle tepki verme

Buna göre, yukarıda verilen olaylardan hangileri tüm canlı türleri tarafından ortak olarak gerçekleştirilmez?

D

I ve III

E

II ve III

C

Yalnız III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Temel Bileşenler

Canlıların yapısında bulunan polisakkaritler enerji depolama ve yapı katılımı bakımından çeşitlilik gösterir. Nişasta bitkilerde depo edilirken, hayvansal organizmalar ve mantarlar farklı bir polisakkarit türünü tercih eder.

I. Hayvan, mantar ve bazı bakteri/arkalarda depo polisakkariti olarak sentezlenebilir.

II. Yapısında karbon, hidrojen, oksijen ve ek olarak azot (N) atomları bulunur.

III. Bitki hücrelerinde hücre çeperinin temel yapı maddesini oluşturur.

Glikojen molekülü ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

C

I ve III

B

Yalnız II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Temel Bileşenler

Hücre içi metabolik faaliyetlerde polimer maddelerin sentezi dehidrasyon, büyük moleküllerin su yardımıyla yapı taşlarına ayrılması ise hidroliz olarak adlandırılır.

I. Polimer yapılı besinlerin oluşumu sırasında su açığa çıkarken, monomerler arası bağlar kurulur.

II. Dehidrasyon ve hidroliz reaksiyonlarının her ikisinde de doğrudan ATP tüketimi (harcanması) gerçekleşir.

III. Sindirime uğramayan monomer besinler hücre zarından doğrudan geçebilir.

Buna göre, bu tepkimeler ve özellikleriyle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

B

Yalnız III

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Hücre ve Organeller / Metabolizma

Biyoloji laboratuvarında bir memeli canlıya radyoaktif karbon atomu (

^{14}C

) içeren amino asit molekülleri besin yoluyla verilmiştir.

I. Hücresel solunum reaksiyonlarında yıkılan amino asitlerin yapısından oluşan $CO_2$

II. Karaciğer hücrelerinde sentezlenen ve hücre zarı yapısına katılan glikoprotein

III. Beyin hücrelerinin enerji ihtiyacını karşılamak üzere doğrudan yıkılan glikoz molekülleri

Belirli bir süre sonra yukarıda verilen moleküllerin hangilerinde işaretli karbon atomuna rastlanabilir?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

C

I ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Amino asitler solunumla CO2 oluşturabilir ve glikoproteinlerin protein kısmına katılabilir. Ancak sağlıklı bir bireyin beyin hücreleri enerji için öncelikli olarak glikoz kullanır ve dışarıdan verilen amino asit doğrudan beyinde glikoza dönüştürülüp yıkılmaz (glikoneogenez olsa bile beyin glikozu kana verilen glikozdan alır).

I. öncül: Amino asitler solunumda kullanılırsa işaretli karbon $CO_2$ yapısına geçer (Rastlanır).
II. öncül: Amino asitler protein ve glikoprotein sentezinde kullanılır (Rastlanır).
III. öncül: Beyin hücreleri glikozu kana verilen glikozdan alır; işaretli amino asit doğrudan beyinde glikoza dönüşüp yıkılmaz (Rastlanmaz).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [I'i atlama.] Solunumla CO2 çıkışını unutma.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme.] Ezberci yaklaşım.

C Seçeneği: [III'ü doğru kabul etme.] Amino asidin her yere dönüşebileceği yanılgısı.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II'nin mantığını doğru kurmuştur.

A Seçeneği: [II numaralı öncülü göz ardı etme.] Sadece solunumu düşünme.

Soru 5 Nükleik Asitler

Eşit sayıda nükleotit içeren eşit miktarda saf DNA ve RNA moleküllerini içeren bir hücre komple hidroliz (yapı taşlarına ayrılma) sürecine sokuluyor.

Bu hidroliz tepkimesi sonucunda nicelik olarak ortamda en fazla miktarda oluşan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

A

Adenin nükleotidi

B

Riboz şekeri

C

Fosfat grubu

E

Guanin nükleotidi

D

Deoksiriboz şekeri

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Hücre Yönetimi ve Protein Sentezi

Canlı hücrelerde bulunan bazı büyük moleküller doğrudan DNA üzerindeki genetik şifrelere (kodonlara) dayalı olarak ribozomlarda veya ilgili organellerde üretilirken, bazıları ise enzimlerin kontrolünde dolaylı yoldan üretilir.

I. Protein

II. Nükleik asit (DNA ve RNA)

III. Karbonhidrat

IV. Lipit (Yağ)

Yukarıda verilen organik bileşiklerden hangileri doğrudan genetik şifreye göre sentezlenir?

E

I, III ve IV

D

III ve IV

C

II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Enzimler

Bir hücrede gerçekleşen bazı biyokimyasal tepkimeler ve bu tepkimelerin sonuçları aşağıda verilmiştir: - Nişasta +

H_2O

--(Amilaz)--> Maltoz + Dekstrin (Tepkime var) -

CO_2

+

H_2O

--(Karbonikanhidraz)-->

H_2CO_3

(Tepkime var) - Maltoz +

H_2O

--(Sükraz)--> Tepkime yok

I. Enzimlerin etki ettiği substrat ile aralarında anahtar-kilit uyumu vardır (maddeye özgüdür).

II. Enzimlerin substratı organik yapılı olabileceği gibi inorganik yapılı da olabilir.

III. Enzimler yalnızca canlı hücre içinde çalışabilir, hücre dışında etkinlik göstermezler.

Buna göre, verilen deney sonuçları ve tepkimelere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

C

I ve II

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

I ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Sükraz enziminin maltoza etki etmemesi enzimlerin substratına özgü olduğunu (I) gösterir.

CO_2

ve suyun birleşmesi inorganik substrat kullandığını (II) kanıtlar. Hücre dışı çalışma durumu bu deneyden çıkarılamaz (III).

I. öncül: Sükrazın maltozu etkilememesi özgüllüğü kanıtlar (Ulaşılır).
II. öncül: $CO_2$ ve $H_2O$ inorganiktir, karbonikanhidraz bunlara etki eder (Ulaşılır).
III. öncül: Deneyde hücre dışı çalışma ile ilgili bir veri yoktur (Ulaşılamaz).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [II numaralı öncülü gözden kaçırma.] Inorganik substratı fark edememe.

B Seçeneği: [I numaralı öncülü atlama.] Sükraz deneyinin anlamını kuramama.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II'nin metinden çıkarılabileceğini saptamıştır.

E Seçeneği: [Hepsini doğru kabul etme.] Bilgi ezberiyle soru çözme.

D Seçeneği: [III numaralı öncülü doğru kabul etme.] Enzimlerin hücre dışında çalışmadığı yanılgısı.

TYT Biyoloji: Canlıların Ortak Özellikleri & Metabolizma ve Homeostazi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, yukarıda verilen olaylardan hangileri tüm canlı türleri tarafından ortak olarak gerçekleştirilmez?

Glikojen molekülü ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, bu tepkimeler ve özellikleriyle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Belirli bir süre sonra yukarıda verilen moleküllerin hangilerinde işaretli karbon atomuna rastlanabilir?

Bu hidroliz tepkimesi sonucunda nicelik olarak ortamda en fazla miktarda oluşan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıda verilen organik bileşiklerden hangileri doğrudan genetik şifreye göre sentezlenir?

Buna göre, verilen deney sonuçları ve tepkimelere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)