TYT Biyoloji: Canlıların Ortak Özellikleri & Hücresel Yapı ve Canlılık (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Canlıların Ortak Özellikleri

Biyoloji laboratuvarında farklı mikroskobik organizmaları inceleyen bir araştırmacı, tüm canlıların yapısal birimleriyle ilgili bazı veriler elde etmiştir.

I. Yaşam faaliyetlerini sürdüren tüm bireyler tek ya da birden fazla hücreden meydana gelir.

II. Zarlı çekirdeği ve zarlı organelleri bulunmayan hücrelerin tamamı tek hücrelidir.

III. Ökaryotik yapılı tüm canlılarda kalıtsal materyal zarla çevrili bir çekirdek içinde bulunur.

Bu veriler doğrultusunda, hücresel yapılanma ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve III

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Canlıların Ortak Özellikleri

Canlılarda görülen üretici beslenme tiplerinden fotoototrof ve kemoototrof beslenme biçimleri karşılaştırıldığında bazı ortak ve farklı yönlerin bulunduğu görülür.

X bölgesi: Klorofil pigmenti bulunduran canlılarda gerçekleşmesi

Y bölgesi: İnorganik maddelerden organik besin sentezlenmesi

Z bölgesi: Işığa ihtiyaç duymadan kimyasal enerjiyle gerçekleşmesi

Buna göre, ven diyagramındaki X, Y ve Z bölgeleri için verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

C

Y - Karbondioksit tüketilmesi

B

Y - İnorganik maddelerden organik besin sentezlenmesi

E

Z - Sadece prokaryot canlılarda gerçekleşmesi

D

Z - Işığa ihtiyaç duymadan gerçekleşmesi

A

X - Klorofilli canlılarda gerçekleşmesi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kemoototrof canlıların tamamı prokaryottur ancak Z bölgesinin kemoototrof olduğunu ve bunun sadece prokaryotlarda görüldüğünü ifade eden seçenek yanlıştır çünkü bazı yönleriyle karıştırılabilir; ancak kemoototrof canlıların hepsi prokaryottur (bakteri ve arkeler). Seçeneklerin detaylı incelenmesinde Z bölgesinin özellikleri ve yanlış olan ifade tespit edilir.

X bölgesi sadece fotoototroflara aittir ve klorofil gerektirir. (Doğru)
Y bölgesi ortak alandır; her iki ototrof grup da inorganikten organik besin üretir. (Doğru)
Y bölgesinde karbon kaynağı olarak karbondioksit tüketilir. (Doğru)
Z bölgesi sadece kemoototroflara aittir ve ışık enerjisi kullanılmaz, kimyasal bağ enerjisi kullanılır. (Doğru)
Ancak Z bölgesi özelliklerinden biri olan kemoototrofinin sadece prokaryotlarda görüldüğü bilgisi doğrudur, peki E şıkkı neden yanlış? E şıkkında Z - Prokaryot ve ökaryot canlılarda gerçekleşmesi denilseydi doğru olurdu; ancak kemoototroflar sadece prokaryottur. Soru kökünün çeldiricisine dikkat edilmelidir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru eşleşme] Fotosentez ve kemosentezde CO2 tüketilir.

B Seçeneği: [Doğru eşleşme] Ototrof ortak özelliğidir.

E Seçeneği: [Yanlış bilgi tuzağı] Kemoototrof canlılar sadece prokaryottur, dolayısıyla Z bölgesinin tanımı hatalı veya eksiktir.

D Seçeneği: [Doğru eşleşme] Kemosentezde ışık gerekmez.

A Seçeneği: [Doğru eşleşme] Fotoototroflara özgüdür.

Soru 3 Canlıların Ortak Özellikleri

Canlıların çevreden besin sağlama ve enerji üretme süreçleri farklı biyolojik mekanizmalarla gerçekleşir.

I. Tüm canlılar inorganik besinleri dışarıdan hazır olarak alır.

II. Organik besin ihtiyaçlarını inorganik maddeleri kullanarak kendileri üreten canlılara ototrof denir.

III. Parazit ve çürükçül beslenme heterotrof beslenme şekillerindendir.

Beslenme ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve III

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Su ve mineraller gibi inorganik maddeler dışarıdan hazır alınır; ancak bazı inorganik maddeler ototroflar tarafından sentezlenmez, doğadan hazır alınır. Öncül I yanlıştır çünkü ototroflar inorganik maddelerden organik besin üretir, inorganik besinleri dışarıdan hazır alırlar ancak su ve mineral gibi maddeleri sentezleyemezler; fakat 'tüm canlılar inorganik besinleri dışarıdan hazır alır' ifadesi genelleme olarak su ve mineral için doğrudur. Lakin biyolojik tanımda ototroflar inorganik maddeleri (su, CO2) dışarıdan alıp organik yapar. Detay: Ototroflar inorganik maddeleri kullanarak organik besin üretir. Parazit ve çürükçül heterotroftur.

Öncül I: Su, mineral gibi inorganik maddeler dışarıdan hazır alınır; ototroflar dahil tüm canlılar inorganik besinleri (su ve mineral) dışarıdan hazır alır. İfade doğrudur.
Öncül II: İnorganik maddelerden organik besin üreten canlılar ototroftur. Doğrudur.
Öncül III: Parazit ve çürükçül (saprofit) canlılar hazır organik besin kullandığı için heterotroftur. Doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik yanıt] Yalnızca I'i doğru bulmuştur.

B Seçeneği: [Eksik yanıt] III. öncülü göz ardı etmiştir.

E Seçeneği: [Çeldirici] Tüm öncülleri işaretlemiştir.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin bilimsel olarak doğru olduğunu saptamıştır.

C Seçeneği: [Yanlış kombinasyon] II. öncülü elemiştir.

Soru 4 Canlıların Ortak Özellikleri

Canlı hücrelerin hayatsal faaliyetlerini sürdürebilmesi için enerji üretmesi ve tüketmesi zorunludur. Hücre içi metabolik olaylarda ATP sentezlenir.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde belirtilen ATP sentez mekanizması canlı hücrelerde gerçekleşmez?

C

Oksijensiz solunum

A

Sindirim

B

Oksijenli solunum

D

Etil alkol fermantasyonu

E

Laktik asit fermantasyonu

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Canlıların Ortak Özellikleri

Aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi bir miktar un ve suyun içine hamur mayası eklendiğinde, hamur mayasının içindeki etil alkol fermantasyonu yapan mikroorganizmalar faaliyete geçer ve hamurun kabarmasını sağlar.

I. Mikroorganizmalar ihtiyaç duydukları enerjiyi üreterek çoğalmış olabilir.

II. Sıcaklık artmış olabilir.

III. Bir miktar karbondioksit gazı açığa çıkmış olabilir.

Buna göre hamurun mayalanma süreci ile ilgili olarak, ifadelerden hangileri doğrudur?

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Etil alkol fermantasyonu sırasında ATP (enerji) üretilir, bu sayede canlılar çoğalabilir. Reaksiyonlar ısı açığa çıkarabileceğinden sıcaklık artabilir. Ayrıca fermantasyon ürünü olarak

CO_2

gazı açığa çıkar ve hamurun kabarmasını sağlar.

Öncül I: Canlılar enerji üreterek çoğalır. Doğrudur.
Öncül II: Hücresel solunum reaksiyonları ekzotermiktir, ortam sıcaklığı artabilir. Doğrudur.
Öncül III: Etil alkol fermantasyonunda $CO_2$ açığa çıkar ve hamur kabarır. Doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Eksik analiz] I. öncülü elemiştir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm ifadelerin fermantasyonla uyumlu olduğunu saptamıştır.

B Seçeneği: [Eksik analiz] III. öncülü göz ardı etmiştir.

A Seçeneği: [Eksik analiz] Yalnızca enerji üretimini dikkate almıştır.

C Seçeneği: [Eksik analiz] II. öncülü elemiştir.

Soru 6 Canlıların Ortak Özellikleri

Metabolik faaliyetler sonucu oluşan azotlu atıklar canlılarda farklı kimyasal formlarda dışarı atılır.

I. $NH_3$ (Amonyak)

II. Üre

III. Ürik asit

Yukarıda verilen maddelerden hangileri hayvanlarda dışarı atılan boşaltım ürünleridir?

D

I ve II

E

I, II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

C

Yalnız III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Canlıların Ortak Özellikleri

Canlılarda metabolizma sonucu oluşan zararlı atıkların vücuttan uzaklaştırılması boşaltım olarak tanımlanır.

I. Amipte oksijenli solunum sonucu oluşan amonyak ve karbondioksitin hücre dışına atılması,

II. İnsanda proteinlerin mide ve ince bağırsakta sindirilmesi,

III. Bitkilerin yaprak hücrelerinin kofullarındakı metabolik atıkları yaprak dökümü ile uzaklaştırması

Olaylarından hangileri biyolojik olarak boşaltım olarak kabul edilir?

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I. öncül hücresel solunum atıklarının atılmasıdır (boşaltım). II. öncül sindirimdir, boşaltım değildir. III. öncül bitkilerde metabolik atıkların yaprak dökümü ile uzaklaştırılmasıdır (boşaltım).

Öncül I: Amonyak ve $CO_2$ metabolik atıktır, dışarı atılması boşaltımdır. (Doğrudur)
Öncül II: Sindirim, monomerlerin oluşum sürecidir; metabolik atık uzaklaştırılması (boşaltım) değildir. (Yanlıştır)
Öncül III: Bitkiler yaprak dökümü ile metabolik atıklarını uzaklaştırır; bu bir boşaltım olayıdır. (Doğrudur)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve IIIün boşaltım olduğunu doğru saptamıştır.

A Seçeneği: [Eksik analiz] III. öncülü bitki olduğu için elemiştir.

E Seçeneği: [Genelleme tuzağı] Hepsini boşaltım kabul etmiştir.

D Seçeneği: [Sindirim yanılgısı] II. öncülü dahil etmiştir.

B Seçeneği: [Sindirim yanılgısı] Sindirimi boşaltım sanmıştır.

Soru 8 Canlıların Ortak Özellikleri

Canlıların iç dengesini kararlı tutma çabası (homeostazi) boşaltım faaliyetleriyle doğrudan desteklenir.

I. Homeostazinin korunmasında doğrudan etkilidir.

II. Boşaltım ürünleri tüm canlılarda özel boşaltım organlarında üretilir.

III. İnsanlarda temel boşaltım organı kalın bağırsaktır.

Canlılarda boşaltım olayı ile ilgili olarak ifadelerden hangileri doğrudur?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 9 Canlıların Ortak Özellikleri

Aşağıdaki şekilde avlanmakta olan bir etil ile avı gösterilmiştir. Çita ve gazella arasındaki bu kovalamaca canlıların ortak özelliklerinden olan uyarılara tepki ve hareket kavramlarını örneklendirir.

I. Etil hayvanın acıkması ve av aramaya başlaması içten gelen bir uyarıya karşı verilen tepki davranışıdır.

II. Otçul memelinin avcısını fark edip kaçması, dış çevreden gelen uyarıya karşı verilen tepki davranışıdır.

III. Her iki canlı da aktif olarak yer değiştirme hareketi yapmıştır.

Buna göre, ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve III

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Biyoloji: Canlıların Ortak Özellikleri & Hücresel Yapı ve Canlılık (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu veriler doğrultusunda, hücresel yapılanma ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, ven diyagramındaki X, Y ve Z bölgeleri için verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Beslenme ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde belirtilen ATP sentez mekanizması canlı hücrelerde gerçekleşmez?

Buna göre hamurun mayalanma süreci ile ilgili olarak, ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıda verilen maddelerden hangileri hayvanlarda dışarı atılan boşaltım ürünleridir?

Olaylarından hangileri biyolojik olarak boşaltım olarak kabul edilir?

Canlılarda boşaltım olayı ile ilgili olarak ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, ifadelerden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)