TYT Biyoloji: Canlılarda Üreme & Sporla Üreme (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Canlılarda Üreme

Bazı organizmaların yaşam döngülerinde uygun çevresel koşullarda mitoz ya da mayoz bölünmeyle oluşan, korunaklı örtülerle kaplı özel üreme hücreleri üretildiği gözlenir. Bu hücreler tek başına yeni bir bireyi meydana getirme potansiyeline sahiptir.

I. Sadece çok hücreli gelişmiş organizmalarda görülen zorunlu bir üreme şeklidir.

II. Oluşumunu sağlayan hücreler ait oldukları türe göre haploid ( $n$ ) veya diploid ( $2n$ ) kromozomlu olabilir.

III. Genetik materyallerini birleştirecek başka bir hücreye gereksinim duymadan doğrudan çimlenerek yeni bireyler oluşturabilir.

Bu üreme biçimiyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Canlılarda Üreme

Doğada farklı alemlere ait bazı canlılar zorlu çevre koşullarına uyum sağlamak veya nesillerini hızla devam ettirmek amacıyla spor adı verilen özel yapılarla çoğalırlar.

I. Plazmodyum (sıtmaya yol açan tek hücreli ökaryot)

II. Şapkalı mantar (gerçek mantarlar alemi üyesi)

III. Eğrelti otu (damarlı tohumsuz bitki)

Yukarıda verilen canlılardan hangilerinde yaşam döngüsünün bir evresinde sporla üreme görülebilir?

C

I ve III

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Canlılarda Üreme

Bal arısı kolonilerinde bireylerin kalıtsal özellikleri, gelişim süreçleri ve beslenme biçimlerine bağlı olarak farklı kastlar halinde organize olur.

I. Kraliçe arı, döllenmiş yumurtanın mitoz ve farklılaşma süreçleriyle gelişmesi sonucu oluşur.

II. Erkek arı, döllenmemiş yumurtanın partenogenez (mitoz bölünmeler) yoluyla gelişmesiyle meydana gelir.

III. İşçi arı, döllenmiş yumurtanın özel bir besin olan arı sütüyle beslenmesi sonucu kısıtlı gelişim gösteren dişi bireydir.

Bal arısı popülasyonundaki bu bireylerle ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?

B

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kraliçe arı ve işçi arı döllenmiş yumurtadan (

2n

) oluşurken, erkek arı döllenmemiş yumurtadan (

n

) partenogenezle gelişir.

I. Kraliçe arı dişi olup döllenmiş yumurtanın mitozla büyümesiyle oluşur.
II. Erkek arı partenogenezle (mitozla) geliştiği için $n$ kromozomludur.
III. İşçi arı da dişi olup beslenme farkı (modifikasyon) nedeniyle kısırdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnız I] Erkek ve işçi arıların oluşum mekanizmaları karıştırılmıştır.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm açıklamalar bilimsel olarak doğrudur.

D Seçeneği: [II ve III] Kraliçe arının oluşum süreci atlanmıştır.

B Seçeneği: [I ve II] İşçi arıların kökeni göz ardı edilmiştir.

C Seçeneği: [I ve III] Erkek arıların oluşumu eksik değerlendirilmiştir.

Soru 4 Canlılarda Üreme

Eşeyli üremenin varyasyon oluşturma avantajına karşın, bazı canlı türleri gamet birleşmesi olmaksızın nesillerini sürdürme yeteneğine sahiptir.

I. Dişi birey tarafından üretilen yumurta hücresinin döllenme olmaksızın mitoz ve embriyonik gelişimle yeni bir bireyi oluşturmasıdır.

II. Yalnızca omurgasız hayvan türlerinde ve sadece bal arılarında gözlenen istisnai bir olaydır.

III. Partenogenez sürecinde oluşan tüm bireyler kesinlikle aynı kalıtsal yapıda ve haploid kromozomludur.

Partenogenezle üreme ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

C

I ve III

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Canlılarda Üreme

Bal arısı popülasyonlarında bireylerin fenotipik farklılıkları ve üreme yetenekleri genetik ve çevresel faktörlerin ortak etkisiyle şekillenir.

I. Bireyin cinsiyetinin belirlenmesinde hücrelerindeki kromozom sayısı etkilidir ( $n$ veya $2n$ ).

II. Dişi bireylerin kraliçe arı veya işçi arı olmasında larvaların beslenme çeşidi (modifikasyon) etkilidir.

III. Kolonide üreme yeteneğine sahip olan tüm bireyler diploid ( $2n$ ) kromozom sayısına sahiptir.

Soru 5 Başlığı

C

I ve III

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I ve II doğrudur. III yanlıştır çünkü üreme yeteneği olan erkek arılar

n

kromozomludur ve sperm üretirler.

I. Erkek arılar $n$ , dişi arılar $2n$ kromozomludur; cinsiyet kromozom sayısı ile belirlenir.
II. Arı sütüyle beslenenler kraliçe, polenle beslenenler işçi arı olur (modifikasyon).
III. Erkek arılar $n$ kromozomludur ancak sperm üreterek üremeye katılırlar. Bu nedenle 'tamamı diploiddir' ifadesi yanlıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [I ve III] Erkek arıların üreme yeteneği olduğu unutulmuştur.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II numaralı yargıların doğruluğu tespit edilmiştir.

E Seçeneği: [I, II ve III] III. öncüldeki 'tamamı diploid' genellemesi fark edilmemiştir.

D Seçeneği: [II ve III] Cinsiyetin kromozom sayısıyla ilişkisi atlanmıştır.

A Seçeneği: [Yalnız I] Beslenme ile ilgili modifikasyon göz ardı edilmiştir.

Soru 6 Canlılarda Üreme

Partenogenez üremenin görüldüğü bal arısı popülasyonlarında gametogenez ve döllenme olayları belirli kalıtsal sonuçlar doğurur.

I. Bir erkek arının oluşturduğu spermlerin tamamı mitozla üretildiği için aynı kalıtsal yapıdadır.

II. Aynı kraliçe arının yumurtalarından gelişen erkek arıların kalıtsal yapıları mayozdaki krossing-over nedeniyle kesinlikle birbirinden farklıdır.

III. İşçi arıların cinsiyeti dişidir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

C

I ve III

A

Yalnız I

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Erkek arılar

n

kromozomlu olduklarından spermlerini mitozla üretirler ve spermler aynı kalıtsaldadır (I doğru). Krossing-over her yumurtada farklı sonuçlar verse de mutasyon veya homolog kromozom dağılımı dışında istisnai durumlar olabilir ancak II'deki 'kesinlikle' ifadesi krossing-over olmama ihtimalini veya aynı kromatitlerin gitme riskini tamamen dışlayamaz; fakat daha önemlisi işçi arılar dişidir (III doğru).

I. Erkek arı $n$ olduğundan spermlerini mitozla üretir; dolayısıyla spermleri özdeştir.
II. Her ne kadar mayozla yumurta üretilse de 'kesinlikle' kelimesi biyolojideki mutasyon ve olasılık istisnaları nedeniyle risklidir (veya müfredat bazında krossing-over her mayozda kesin olacak diye bir kural yoktur).
III. İşçi arılar döllenmiş yumurtadan oluştuğu için dişidir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnız I] İşçi arıların cinsiyeti göz ardı edilmiştir.

B Seçeneği: [I ve II] II. öncüldeki 'kesinlikle' kelimesinin tuzağı fark edilmemiştir.

E Seçeneği: [I, II ve III] II. öncüldeki mutlaklık hatası gözden kaçmıştır.

D Seçeneği: [II ve III] Erkek arıların sperm oluşum mekanizması karıştırılmıştır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III numaralı ifadelerin doğruluğu saptanmıştır.

Soru 7 Canlılarda Üreme

Canlılar aleminde üreme çeşitliliği oldukça fazladır ve her canlı grubuna özgü temel eşeysiz üreme yöntemleri bulunur.

Aşağıda verilen farklı canlı türlerinde görülebilen eşeysiz üreme şekillerinden hangisi yanlıştır? A) Muz $\longrightarrow$ Vejetatif üreme B) Bakteri $\longrightarrow$ Sporla üreme C) Hidra $\longrightarrow$ Tomurcuklanma ile üreme D) Şapkalı mantar $\longrightarrow$ Sporla üreme E) Arke $\longrightarrow$ Bölünerek üreme

C

Hidra

\longrightarrow

Tomurcuklanma ile üreme

B

Bakteri

\longrightarrow

Sporla üreme

E

Arke

\longrightarrow

Bölünerek üreme

D

Şapkalı mantar

\longrightarrow

Sporla üreme

A

Muz

\longrightarrow

Vejetatif üreme

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Biyoloji: Canlılarda Üreme & Sporla Üreme (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu üreme biçimiyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıda verilen canlılardan hangilerinde yaşam döngüsünün bir evresinde sporla üreme görülebilir?

Bal arısı popülasyonundaki bu bireylerle ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?

Partenogenezle üreme ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Soru 5 Başlığı

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)