Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 6 Soru Cevaplandı
Soru 1Canlılarda Üreme
Canlıların soy devamlılığını sağlayan üreme mekanizmaları evrimsel süreçte farklı biçimlerde şekillenmiştir. Bu mekanizmalardan biri olan eşeysiz üreme, genetik materyalin korunarak hızlı bir popülasyon artışına olanak tanır.
I. Kalıtsal materyalin temel devingenliği korunarak yeni bireylerin meydana getirilmesi
II. Sadece prokaryot yapılı veya tek hücreli organizasyon gösteren canlı türlerinde gözlenebilmesi
III. Gamet oluşumu ve bu gametlerin birleşmesi gibi genetik çeşitlilik sağlayan aşamaların bulunmaması
Eşeysiz üreme süreçleri göz önüne alındığında, yukarıdaki ifadelerden hangileri bilimsel olarak doğrudur?
C
I ve III
B
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Eşeysiz üreme tek bir atadan genetik olarak özdeş bireylerin oluşmasıdır ve döllenme içermez; ancak sadece tek hücrelilerde değil, pek çok çok hücreli omurgasızda ve bitkide de görülür.
Öncül I: Tek bir atadan mitoz ve temel hücre bölünmeleriyle yavruların oluşması eşeysiz üremenin tanımıdır, doğrudur.
Öncül II: Eşeysiz üreme sadece tek hücrelilerde değil; bitkiler (vejetatif) ve bazı hayvanlarda da (hidra, planarya) görülür, yanlıştır.
Öncül III: Temelinde mitoz bölünme yattığı için döllenme olayı ve gamet birleşmesi görülmez, doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[III numaralı öncülün doğruluğunu göz ardı etmek.]I'in doğruluğundan emin olup III hakkında tereddüt eden adaylar bu şıkkı seçer.
B Seçeneği:[Eşeysiz üremenin sadece tek hücrelilerde olduğunu sanmak.]Bakteri ve amip örneklerinden yola çıkarak genelleme yapan öğrenciler düşer.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etmek.]Sadece kelimesinin istisnalarını gözden kaçıranlar.
D Seçeneği:[I numaralı öncülü hatalı değerlendirmek.]Tek atadan oluşma kavramını kaçıranlar.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve III öncüllerinin bilimsel doğruluğunu kavrayan adaylar.
Soru 2Canlılarda Üreme
Laboratuvar ortamında özdeş kültür bitkileri elde etmek isteyen bir araştırmacı, eşeysiz üreme yöntemlerinden yararlanmaktadır. Bu süreç sonucunda elde edilen yavru nesillerin özellikleri incelenmektedir.
I. Mutasyon gibi çevresel ve kalıtsal etkenler olmadıkça ata canlı ile birebir aynı DNA dizilimine sahip olurlar.
II. Çevresel koşulların etkisiyle fenotipik dış görünüşlerinde bazı farklılıklar gözlenebilir.
III. Bu yolla çoğalan canlılar yaşam döngüleri boyunca hiçbir zaman eşeyli üreme gerçekleştiremezler.
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Eşeysiz üreme temelde mitoza dayandığı için kalıtsal yapıyı korur (mutasyon hariç). Modifikasyonlar fenotipi etkileyebilir. Ancak bu canlılar ömür boyu sadece eşeysiz üreyecek diye bir kural yoktur (örneğin pek çok bitki hem eşeyli hem eşeysiz üreyebilir).
Öncül I: Mitoz bölünme esas olduğu için kalıtsal yapının (DNA) aynı kalması beklenir, doğrudur.
Öncül II: Modifikasyonlar (örneğin ışık, besin farkı) nedeniyle dış görünüşte (fenotipte) farklılıklar görülebilir, doğrudur.
Öncül III: Bir canlı hem eşeyli hem eşeysiz üreme yeteneğine sahip olabilir (örn. çilek, naydalar), yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[III. öncülü doğru kabul etmek.]Eşeysiz üreyenlerin başka üreme yapamayacağını sanmak.
A Seçeneği:[Modifikasyon olasılığını göz ardı etmek.]Genotip aynıysa fenotip de tamamen aynıdır yanılgısı.
D Seçeneği:[III'ü doğru alıp II'yi kaçırmak.]Genotip ve fenotip kavramlarını karıştırmak.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru saymak.]Mutlaklık tuzaklarına düşmek.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Kalıtsal aynılık ve fenotipik esneklik ilkelerini doğru kuranlar.
Soru 3Canlılarda Üreme
Biyoloji dersinde hücre bölünmeleri konusunu işleyen bir öğretmen, bazı canlı alemlerinde bireyin doğrudan ikiye ya da çoklu bölünerek yeni bireyler oluşturduğunu belirtmiştir.
I. Arkeler
II. Protistalar (Örn. Paramesyum, Öglena)
III. Hayvanlar
Yukarıda verilen canlı alemlerinden hangilerinde bölünerek üreme (ikiye bölünme) görülebilir?
B
Yalnız II
D
I ve III
E
II ve III
A
Yalnız I
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bölünerek üreme prokaryotlarda (Bakteri, Arke) ve tek hücreli ökaryotlarda (Protistalar alemindeki amip, paramesyum, öglena) yaygın olarak görülür. Hayvanlar aleminde ise bireyler çok hücreli olduğu için ikiye bölünmeyle üreme gerçekleşmez.
Öncül I: Arkeler prokaryot olup ikiye bölünerek eşeysiz ürer, doğrudur.
Öncül II: Protistalar alemindeki tek hücreli canlılar (amip, paramesyum) mitozla ikiye bölünerek üreder, doğrudur.
Öncül III: Hayvanlar çok hücrelidir; rejenerasyon veya tomurcuklanma görülse de 'bölünerek üreme' kategorisine girmez, yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sadece arkeleri almak, protistaları unutmak.]Protistalarda bölünerek üremeyi gözden kaçıranlar.
E Seçeneği:[Hayvanları dahil etmek.]Çok hücreli canlıların üreme şekillerini karıştırmak.
D Seçeneği:[Hayvanlarda bölünerek üreme olduğunu sanmak.]Rejenerasyon ile karıştırmak.
B Seçeneği:[Arkeleri ihmal etmek.]Sadece ökaryot tek hücrelileri düşünmek.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II'nin doğru olduğunu bilen adaylar.
Soru 4Canlılarda Üreme
Bazı canlıların ana vücudu üzerinde dışarıya doğru oluşan bir çıkıntının (tomurcuğun) gelişerek yeni bir birey oluşturması süreci 'tomurcuklanma ile üreme' olarak adlandırılır.
I. Tomurcuk oluşumu mitoz bölünmeler ve hücre çoğalması temelinde gerçekleşir.
II. Sadece bira mayası gibi tek hücreli mantarlarda gözlenen bir üreme şeklidir.
III. Oluşan yeni birey ana canlıdan tamamen ayrılabileceği gibi ana canlıya bağlı kalarak koloni de oluşturabilir.
Tomurcuklanma ile üreme süreciyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
C
I ve III
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tomurcuklanma mitozla gerçekleşir. Sadece tek hücrelilerde (bira mayası) değil, hidra gibi çok hücreli omurgasızlarda da görülür. Yavru bireyler ana canlıya bağlı kalarak koloni oluşturabilir.
Öncül II: Sadece tek hücreli mantarlarda değil, hidra gibi çok hücreli hayvanlarda da görülür, yanlıştır.
Öncül III: Bira mayasında veya hidrada ana canlıya bağlı kalıp koloni oluşturma durumu vardır, doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve III'ün doğruluğunu tespit edenler.
B Seçeneği:[Tomurcuklanmanın sadece tek hücrelilerde olduğunu düşünmek.]Hidrayı göz ardı etmek.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru almak.]Mutlaklık tuzağı.
D Seçeneği:[II'yi doğru kabul etmek.]Sadece ifadesine düşmek.
A Seçeneği:[III numaralı öncülü göz ardı etmek.]Koloni oluşturma özelliğini bilmeyenler.
Soru 5Canlılarda Üreme
Modern tarım uygulamalarında üstün verimli, hastalıklara dirençli veya istenilen lezzetteki bitki çeşitlerinin özelliklerini bozmadan hızla çoğaltmak için vejetatif üreme gibi eşeysiz üreme teknikleri sıklıkla tercih edilir.
I. Üstün özelliklere sahip ana bitkinin istenen kalıtsal özelliklerinin birebir sonraki nesillere aktarılmasını sağlar.
II. Ani çevre değişimlerine karşı popülasyonun uyum yeteneğini ve direncini maksimum düzeyde artırır.
III. Kısa sürede çok sayıda ve ekonomik açıdan değerli bitki elde edilmesine olanak tanır.
Tarımsal uygulamalarda eşeysiz üreme çeşitlerinin tercih edilmesinde yukarıdaki durumlardan hangileri etkili olmuştur?
C
I ve III
B
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Eşeysiz üreme kalıtsal çeşitliliği artırmaz, aksine korur; bu nedenle istenen özellikler sonraki nesle aktarılır (I). Çeşitlilik olmadığı için değişen çevre koşullarına uyum yeteneği düşer (II yanlıştır). Hızlı ve ekonomik çoğaltma sağlar (III).
Öncül I: İstenen özelliklerin aynı kalmasını (klonlanmasını) sağlar, doğrudur.
Öncül II: Eşeysiz üreme çeşitlilik sağlamadığı için değişen çevre koşullarına uyum yeteneği düşer, artırmaz, yanlıştır.
Öncül III: Kısa zamanda ekonomik ve bol ürün elde etmeyi sağlar, doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Eşeysiz üremenin uyum yeteneğini artırdığını sanmak.]Çeşitlilik ile uyum yeteneğini karıştırmak.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru almak.]Bilgi eksikliği.
D Seçeneği:[II'yi doğru kabul etmek.]Uyum yeteneği safsatasına düşmek.
A Seçeneği:[III numaralı öncülü göz ardı etmek.]Tarımsal ekonomik avantajı düşünmeyenler.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve III'ün tarımsal gerekçelerini doğru kuranlar.
Soru 6Canlılarda Üreme
Gelişmiş bitkilerde kök, gövde ve yaprak gibi vejetatif organlar kullanılarak yeni bitkiler elde edilmesine vejetatif üreme denir. Bu yöntem eşeysiz üreme sınıfına girer ve tohum oluşumu gözlenmez.
Buna göre, gelişmiş bir bitkiye ait aşağıdaki organ veya yapılardan hangisi vejetatif üremede (eşeysiz üremede) doğrudan kullanılamaz?
C
Yumru gövde
A
Yaprak
E
Soğan
D
Tohum
B
Rizom gövde
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tohum eşeyli üreme ürünüdür ve genetik çeşitlilik içerir. Yaprak, rizom gövde, yumru gövde ve soğan ise vejetatif (eşeysiz) üremede kullanılan yapulardır.
A şıkkı: Yaprak çelikleriyle üreme yapılabilir (örn. Afrika menekşesi).
B şıkkı: Rizom gövde toprak altı gövdesiyle vejetatif üremeyi sağlar.
C şıkkı: Yumru gövde (patates) vejetatif üremede kullanılır.
D şıkkı: Tohum eşeyli üremenin ürünüdür, vejetatif (eşeysiz) üreme organı değildir.
E şıkkı: Soğan vejetatif üreme sağlayan modifiye gövdedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Yumru gövdeyi patates örneğiyle bağdaştıramamak.]Patatesin üreme şeklini unutmak.
A Seçeneği:[Yaprağın üremede kullanılamayacağını sanmak.]Menekşe yaprak üretimini bilmeyenler.
B Seçeneği:[Rizom gövdeyi karıştırmak.]Toprak altı yapılarına yabancı olanlar.
E Seçeneği:[Soğanı mutfak malzemesi olarak düşünüp biyolojik işlevini es geçmek.]Soğanlı bitkilerin vejetatif ürediğini bilmeyenler.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Tohumun eşeyli üremede görev aldığını bilen adaylar.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Biyoloji ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.