Omurgasız hayvanların evrimsel gelişimi incelendiğinde, basit yapılı sucul formlardan karasal ve gelişmiş sisteme sahip formlara doğru belirli anatomik yeniliklerin ortaya çıktığı görülmektedir.
• İlk defa sinir sistemi .........I......... sınıfında görülür.
• .........II......... itibaben çift açıklıklı sindirim sistemi görülür.
• Halkalı solucan ve .........III......... türleri kapalı kan dolaşımının görüldüğü omurgasız hayvanlara örneklerdir.
• Yumuşakçaların karada yaşayan türlerinde ......IV..... solunumu görülür.
• Eklem bacaklılardan böceklerin larva ve ergin dönemlerin görüldüğü ........V........ görülür.
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çift açıklıklı sindirim sistemi yuvarlak solucanlarda değil, yassı solucanlarda ilk kez (veya yuvarlak solucanlar için doğru kabul edilse bile, sölenterlerde tek, yassı solucanlarda tek, yuvarlak solucanlarda çift açıklık başlar). Ancak bilindiği üzere çift açıklıklı sindirim sistemi ilk kez 'Yuvarlak Solucanlar' ile başlar; ancak mürekkep balığı/ahtapot kapalı dolaşım yapar. Dikkat edilirse II numaralı öncülde çift açıklıklı sindirim yuvarlak solucanlarla başlar ifadesi doğrudur. Seçeneklerdeki hatalı eşleştirmeyi bulalım: Sölenterler ilk sinir sistemine sahiptir (I doğru). Yuvarlak solucanlar çift açıklıklı sindirimin başladığı gruptur (II doğru). Ahtapot kapalı dolaşım yapar (III doğru). Karada yaşayan yumuşakçalar (örneğin sümüklü böcek) manto boşluğunda akciğer solunumu yapar (IV doğru). Böceklerde başkalaşım görülür (V doğru). Bekleyin, süngerlerde sinir sistemi yoktur, ilk sinir sistemi Sölenterlerde (cnidliler) görülür. Yuvarlak solucanlar çift açıklıklıdır. III Ahtapot kapalı dolaşımdır. IV Salyangoz/sümüklü böcek akciğer solunumu yapar. B şıkkında 'Yuvarlak solucanlar' doğrudur, o halde soru kökündeki hata nedir? Kontrol edelim: Sölenterler ilk sinir sistemidir. Yuvarlak solucanlar çift açıklıklı sindirimdir. Ahtapot kapalı dolaşımdır. Karada yaşayan yumuşakçalar akciğer solunumu yapar. Böcekler başkalaşım geçirir. (Not: Bu soru kökünde istisnai bir müfredat tanımı aranır: Yassı solucanlarda da tek açıklık vardır, yuvarlak solucanlarda çift açıklık başlar. Ancak bazı kaynaklarda yassı solucanlar veya yuvarlak solucanlar farklı ele alınabilir.)
- I. Sölenterler (Cnidaria) ilk sinir sisteminin (ağsı sinir sistemi) görüldüğü gruptur.
- II. Çift açıklıklı sindirim sistemi ilk olarak Yuvarlak Solucanlar (Nematoda) ile başlar.
- III. Ahtapot yumuşakça olmasına rağmen kapalı kan dolaşımına sahiptir.
- IV. Karada yaşayan salyangoz gibi yumuşakçalarda manto boşluğu akciğer görevi görür.
- V. Böceklerde başkalaşım (metamorfoz) görülür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Sölenter bilgisi]
Süngerlerde sinir olmadığını bilmeyenler.
C Seçeneği:
[Ahtapot dolaşımı]
Yumuşakçaların açık dolaşım yaptığı genellemesi.
B Seçeneği:
[Doğru seçenek / Çeldirici]
Çift açıklıklı sindirimin yuvarlak solucanlarla başladığı bilgisi.
E Seçeneği:
[Metamorfoz]
Böceklerin başkalaşım geçirdiğini bilmek.
D Seçeneği:
[Yumuşakça solunumu]
Yumuşakçaların sadece solungaç solunumu yaptığını sanmak.