Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
Bir hücrede 5 amino asitten oluşan bir polipeptit zinciri ile 1 gliserol ve 3 yağ asidinden oluşan bir trigliserit sentezlenmektedir.
I. Polipeptit sentezinde kurulan peptit bağı sayısı ile trigliserit sentezinde kurulan ester bağı sayısı farklıdır.
II. Her iki tepkime çeşidi de hücrenin enerji harcayarak gerçekleştirdiği anabolik süreçlerdir.
III. Polipeptit sentezinde açığa çıkan su molekülü sayısı, trigliserit sentezinde açığa çıkan su molekülü sayısından fazladır.
Bu sentez tepkimeleriyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: E
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Polipeptit sentezi (n-1) su, trigliserit sentezi (3) su açığa çıkarır. 5 amino asit için 4 su, 3 yağ asidi için 3 su çıkar. Bağ sayıları da farklıdır.
- Polipeptit sentezi: (n-1) bağ, (n-1) su. 5 amino asit için 4 bağ, 4 su.
- Trigliserit sentezi: 3 ester bağı, 3 su.
- Her iki sentez de dehidrasyondur ve ATP gerektirir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[Eksik analiz]
Su sayılarını yanlış kıyaslamak
B Seçeneği:
[Eksik analiz]
Dehidrasyonun enerji gerektirdiğini unutmak
E Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
D Seçeneği:
[Eksik analiz]
Bağ sayılarını yanlış hesaplamak
A Seçeneği:
[Eksik analiz]
Sadece bağ sayısını düşünmek
Azot atomu (15N) ile işaretlenmiş amino asitlerle beslenen sağlıklı bir bireyin dokularında, bir süre sonra işaretli azota rastlanabilir.
Buna göre, işaretli azot atomunun aşağıdaki moleküllerin hangisinin yapısına katılması beklenmez?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: D
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Glikojen bir karbonhidrattır, yapısında sadece C, H, O bulunur. Azot içermez.
- Hemoglobin (protein) azot içerir.
- DNA Polimeraz (enzim/protein) azot içerir.
- Üre (azotlu boşaltım ürünü) azot içerir.
- Antikor (protein) azot içerir.
- Glikojen (polisakkarit) azot içermez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Protein sanrısı]
Hemoglobinin protein olduğunu bilmek
B Seçeneği:
[Enzim sanrısı]
Enzimlerin protein olduğunu bilmek
E Seçeneği:
[Protein sanrısı]
Antikorun protein olduğunu bilmek
D Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
C Seçeneği:
[Atık sanrısı]
Ürenin azotlu olduğunu unutmak
Lipitler, hücre yapısına katılabilen ve enerji deposu olarak kullanılabilen organik moleküllerdir.
Lipitlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A
Steroidler düzenleyici olarak görev yapabilir.
E
Tüm lipitler suda çözünmez, organik çözücülerde çözünür.
D
Doymuş yağ asitleri oda sıcaklığında sıvıdır.
B
Fosfolipitler hücre zarının temel bileşenidir.
C
Trigliseritler en çok enerji veren besin grubudur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: D
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Doymuş yağ asitleri genellikle hayvansaldır ve oda sıcaklığında katıdır.
- Steroidler (östrojen, testosteron) düzenleyicidir. (Doğru)
- Fosfolipitler çift katlı zarı oluşturur. (Doğru)
- Trigliseritler (yağlar) karbonhidrat ve proteinlerden daha fazla enerji verir. (Doğru)
- Doymuş yağlar katıdır, doymamışlar sıvıdır. (Yanlış)
- Lipitler hidrofobiktir. (Doğru)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
A Seçeneği:
[Steroid bilgisi]
Steroidlerin görevini karıştırmak
Bir deneyde, insan ve otçul bir memelinin sindirim kanalı içeriği, selüloz içeren bir ortama ekleniyor.
I. İnsanın sindirim kanalından alınan örnekte selüloz miktarı değişmemiştir.
II. Otçul memelinin sindirim kanalından alınan örnekte selüloz miktarı azalmıştır.
III. Her iki canlı da kendi hücrelerinde selüloz sindiren enzimi üretir.
Bu deney sonuçlarına göre, ifadelerden hangileri kesinlikle doğrudur?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: C
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İnsanlar selüloz sindiremez, otçullar sindirir ancak bu enzim genellikle simbiyotik bakteriler tarafından üretilir.
- İnsan selülozu sindiremez (I doğru).
- Otçul selülozu sindirir (II doğru).
- Otçullar enzimi genellikle bakterilerle üretir, kendi hücresi üretmeyebilir (III yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
D Seçeneği:
[Genelleme tuzağı]
Otçulların selülozu sindirdiğini bilip enzimi kendisinin ürettiğini varsaymak
Canlılarda karbonhidrat (K), yağ (Y) ve proteinlerin (P) enerji verimliliği ve kullanım sırası farklıdır.
Buna göre, enerji verimliliği (birim ağırlık başına) ve kullanım sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
C
Verim: K > Y > P | Sıra: K - P - Y
B
Verim: Y > K > P | Sıra: K - Y - P
D
Verim: P > Y > K | Sıra: Y - K - P
E
Verim: Y > P > K | Sıra: K - Y - P
A
Verim: Y > P > K | Sıra: K - P - Y
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: A
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enerji verimi: Yağ > Protein > Karbonhidrat. Kullanım sırası: Karbonhidrat > Yağ > Protein.
- Verim: Yağ en yüksek, sonra protein, sonra karbonhidrat.
- Sıra: Karbonhidrat (hazır), sonra yağ (depo), sonra protein (yapısal/son çare).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:
[Sıra hatası]
Kullanım sırasını yanlış hatırlamak
A Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
Tek hücreli bir canlı ile çok hücreli bir canlıyı karşılaştıran bir öğrenci bazı özelliklerin sadece birine özgü olduğunu fark etmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi tek hücreli bir canlı ile çok hücreli bir canlıda ortak olamaz?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: C
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Doku, çok hücreli canlılarda özelleşmiş hücre gruplarıdır. Tek hücreli canlılarda doku olmaz.
- ATP sentezi (solunum): Ortak.
- Üreme: Ortak.
- Doku: Sadece çok hücreli.
- Homeostazi: Ortak.
- Beslenme: Ortak.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
Maltoz, laktoz ve sükroz disakkarit çeşitleridir.
I. Dehidrasyon sentezi ile oluşurlar.
II. Yapılarında glikozit bağı bulunur.
III. Bitki hücrelerinde sentezlenebilirler.
Bu özelliklerden hangileri her üç disakkarit için de ortaktır?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hepsi disakkarittir (I ve II ortak). Ancak laktoz hayvansaldır, bitkide sentezlenmez.
- Hepsi dehidrasyonla oluşur (I doğru).
- Hepsi glikozit bağı içerir (II doğru).
- Laktoz hayvansaldır (III yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
E Seçeneği:
[Genelleme]
Laktozun bitkisel olduğunu unutmak
İnsan vücudu birçok molekülü sentezleyebilir ancak bazılarını dışarıdan hazır almak zorundadır.
Aşağıdakilerden hangisi sağlıklı bir insanın vücut hücrelerinde sentezlenebilir?
A
Temel (esansiyel) amino asitler
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kolesterol karaciğerde sentezlenebilir. Diğerleri (esansiyel olanlar, vitaminler, mineraller) sentezlenemez.
- Esansiyel amino asitler sentezlenemez.
- Kolesterol sentezlenebilir.
- Esansiyel yağ asitleri sentezlenemez.
- Vitaminler sentezlenemez.
- Mineraller sentezlenemez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
D vitamini, insan vücudunda kalsiyum homeostazisini düzenleyen temel faktörlerden biridir.
D vitamini eksikliğinde aşağıdaki maddelerden hangisinin kandaki düzeyi doğrudan olumsuz etkilenir?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: A
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
D vitamini, bağırsaklardan kalsiyum emilimini artırır.
- D vitamini -> Kalsiyum emilimi.
- Eksikliği -> Kalsiyum düşüklüğü.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
Su, canlılar için yaşamsal öneme sahip bir moleküldür.
I. Hidrojen bağları sayesinde yüzey gerilimi oluşturur.
II. Kohezyon kuvveti ile suyun bitkilerde taşınmasını sağlar.
III. Özgül ısısının yüksek olması vücut ısısının dengede kalmasına yardımcı olur.
Suyun bu özelliklerinden hangileri canlılar için avantaj sağlar?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: E
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Suyun tüm bu özellikleri canlılar için kritiktir.
- Yüzey gerilimi (böceklerin yürümesi).
- Kohezyon (bitkilerde taşıma).
- Özgül ısı (ısı düzenleme).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
Hidrojen peroksitin (H2O2) katalaz enzimi ile parçalanması deneyinde, sıcaklık ve yüzey alanı değişkenleri test edilmiştir.
I. Enzim, yüksek sıcaklıkta yapısını kaybederek işlevsiz hale gelir.
II. Yüzey alanının artırılması enzim-substrat temasını hızlandırır.
III. Katalaz enzimi sadece hücre içinde etki eder.
Deney sonuçlarına göre, ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: B
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enzimler hücre dışında da çalışabilir (deneyde hücre dışı ortamda çalıştı).
- Yüksek sıcaklık (kaynatma) enzimi bozar (I doğru).
- Yüzey alanı artışı hızı artırır (II doğru).
- Enzim hücre dışında da çalışır (III yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[Hücre içi/dışı yanılgısı]
Enzimlerin sadece hücre içinde çalıştığını sanmak
B Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık
Metabolizma, yapım (anabolizma) ve yıkım (katabolizma) reaksiyonlarından oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi bir katabolik reaksiyondur?
A
Amino asit -> Polipeptit
E
Yağ asidi + Gliserol -> Trigliserit
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: C
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Katabolizma yıkımdır. Glikojenin glikoza parçalanması bir yıkım reaksiyonudur.
- A, B, D, E şıkları yapım (anabolizma) reaksiyonudur.
- C şıkkı yıkım (katabolizma) reaksiyonudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:
[Doğru seçenek]
Doğru mantık