AYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Gamet Oluşumu ve Olasılık Hesapları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Kalıtımın Genel İlkeleri

Bir bitki türünde

RrTtUuYYPp

genotipine sahip bir üreme ana hücresinde karakterlerin bağımsız olduğu bilinmektedir.

Bu üreme ana hücresinin tüm karakterler bakımından baskın fenotipli bir gamet oluşturma ihtimali nedir?

0

\frac{1}{2}

\frac{1}{16}

\frac{1}{32}

\frac{1}{4}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Üreme ana hücresi (mayoz bölünme geçirecek hücre)

2n

kromozomludur. Gamet oluşumu sırasında her allel çiftinden yalnızca biri gamete geçer.

Bireyin genotipi: $RrTtUuYYPp$ .
Baskın fenotip için $R, T, U, Y, P$ allellerinden en az biri büyük harf olmalıdır.
$YY$ homozigot baskın olduğundan bu karakter için kesinlikle $Y$ gamete gider (olasılık $1$ ).
Diğer heterozigot karakterler ( $Rr, Tt, Uu, Pp$ ) için büyük harfli allelin gelme olasılığı her biri için $\frac{1}{2}$ 'dir.
Toplam olasılık: $1 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Sadece iki karakteri hesaba katmak] Eksik işlem

B Seçeneği: [Genel olasılığı yüksek hesaplamak] İşlem hatası

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru olasılık hesabı

E Seçeneği: [Homozigot karakteri de $\frac{1}{2}$ almak] Homozigot genotipte gamet ihtimalini 1 yerine $\frac{1}{2}$ almak

A Seçeneği: [Tüm karakterlerin çekinik olmasını beklemek] Soru kökündeki çeldiricilerle karıştırma

Soru 2 Kalıtımın Genel İlkeleri

Deneyde mor çiçekli iki bezelye çaprazlanmış ve

F_1

dölünde

\frac{3}{4}

mor çiçekli,

\frac{1}{4}

beyaz çiçekli bezelyeler elde edilmiştir.

F_1

'den rastgele seçilen iki mor bezelye çaprazlandığında

F_2

dölünde sadece mor çiçekli bezelyeler oluşmuştur.

I. P dölündeki bireyler heterozigottur.

II. Mor çiçekli olmak baskındır çünkü heterozigot çaprazlamalarında çekinik fenotip ortaya çıkabilir.

III. $F_1$ dölünde oluşan mor bezelyelerin tamamı homozigot genotiplidir.

IV. $F_2$ dölünde tüm bireylerin mor olması, seçilen bireylerin kesinlikle homozigot baskın olduğunu gösterir.

Buna göre, öğrencilerden hangilerinin yaptığı açıklama bilimsel olarak doğrudur?

III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

I ve II

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

\frac{3}{1}

oranının elde edilmesi ebeveynlerin heterozigot (

Aa \times Aa

) olduğunu gösterir.

$F_1$ dölünde $\frac{3}{4}$ mor, $\frac{1}{4}$ beyaz olabilmesi için P dölü $Aa \times Aa$ olmalıdır (I doğru).
Baskın fenotip çaprazlamasında çekinik fenotipin çıkması ebeveynlerin taşıyıcı (heterozigot) olduğunu kanıtlar (II doğru).
$F_1$ 'deki mor bezelyelerin genotipi $AA$ veya $Aa$ olabilir, tamamı homozigot olamaz (III yanlış).
$F_2$ 'de sadece mor olması $AA \times AA$ olabileceği gibi $AA \times Aa$ çaprazlamasıyla da mümkündür, kesinlik yoktur (IV yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İkinci öncülü göz ardı etmek] Eksik değerlendirme

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru zannetmek] Ezberci yaklaşım

D Seçeneği: [IV numaralı öncüldeki 'kesinlik' ifadesini kaçırmak] Sıısnırları zorlayan ifadelerde düşmek

C Seçeneği: [Yanlış öncülleri doğru kabul etmek] Genotip olasılıklarında yanılgı

Soru 3 Kalıtımın Genel İlkeleri

Koyu renk körlüğü (X'e bağlı çekinik) karakteri bakımından hasta bir anne ile bu hastalık açısından sağlıklı bir babanın çocukları dünyaya gelecektir.

Buna göre, doğacak çocuklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Erkek çocukların tamamı hasta olur.

Erkek çocukların hasta olma olasılığı

\frac{1}{2}

'dir.

Kız çocukların taşıyıcı olma olasılığı sıfırdır.

Çocukların tamamı hastadır.

Kız çocukların tamamı hasta olur.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Anne

X^hX^h

(hasta), baba

X^HY

(sağlıklı) genotipindedir.

Anne gametleri: Yalnızca $X^h$ taşır.
Baba gametleri: $X^H$ ve $Y$ taşır.
Erkek çocuklar anneden $X^h$ , babadan $Y$ alır; dolayısıyla genotipleri $X^hY$ yani hastadır.
Kız çocuklar anneden $X^h$ , babadan $X^H$ alır; genotipleri $X^HX^h$ yani taşıyıcıdır (sağlıklı fenotiplidir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Kız çocukların da hasta olacağını zannetmek] Genelleme hatası

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru genetik çaprazlama

E Seçeneği: [Taşıyıcılığı yok saymak] Eksik bilgi

D Seçeneği: [Olasılığı yarı yarıya sandığı için] Ezber bilgi

C Seçeneği: [Kızların hasta olduğunu düşünmek] Çekinik fenotip karışıklığı

Soru 4 Kalıtımın Genel İlkeleri

Bir popülasyonda bir karakter üzerine etkili olan alleller arasında

A_1 > A_2 = A_3 > A_4

baskınlık ve eş baskınlık durumu bulunmaktadır.

Buna göre, bu karakter bakımından popülasyonda görülebilecek farklı heterozigot genotip çeşit sayısı kaçtır?

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Heterozigot genotipler farklı iki allelin bir araya gelmesiyle oluşur. Allel sayısı

n

iken heterozigot genotip sayısı

\frac{n(n-1)}{2}

formülüyle bulunur.

Allel sayısı $n = 4$ ( $A_1, A_2, A_3, A_4$ ).
Toplam genotip çeşit sayısı: $\frac{n(n+1)}{2} = \frac{4 \times 5}{2} = 10$ .
Homozigot genotip çeşit sayısı allel sayısı kadar yani 4'tür ( $A_1A_1, A_2A_2, A_3A_3, A_4A_4$ ).
Heterozigot genotip çeşit sayısı = Toplam - Homozigot = $10 - 4 = 6$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik hesaplama] İşlem hatası

E Seçeneği: [Toplam genotip sayısını işaretlemek] Soru kökünü yanlış okuma

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru kombinasyon hesabı

B Seçeneği: [Fenotip sayısı ile karıştırmak] Kavram yanılgısı

C Seçeneği: [Eş baskınlığı hesaba katmamak] Eksik işlem

AYT Biyoloji: Kalıtımın Genel İlkeleri & Gamet Oluşumu ve Olasılık Hesapları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu üreme ana hücresinin tüm karakterler bakımından baskın fenotipli bir gamet oluşturma ihtimali nedir?

Buna göre, öğrencilerden hangilerinin yaptığı açıklama bilimsel olarak doğrudur?

Buna göre, doğacak çocuklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Buna göre, bu karakter bakımından popülasyonda görülebilecek farklı heterozigot genotip çeşit sayısı kaçtır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Lipitler (Yağlar) (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Canlıların Temel Bileşenleri & Katkı Maddeleri ve Sağlık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Kalıtım ve Kan Grupları & Rh Uyuşmazlığı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekosistem Ekolojisi & Küresel İklim Değişikliği ve Sera Etkisi (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Madde Döngüleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Biyoloji: Ekoloji & Abiyotik Faktörler - Işık (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)