TYT Felsefe: 15-17. Yüzyıl Felsefesi & Rönesans Felsefesi (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

15. yüzyıldan itibaren Avrupa'da skolastik düşüncenin otoritesi sarsılmış, insanı merkeze alan hümanist bir yaklaşım gelişmeye başlamıştır. Bu süreçte, doğa ve insan üzerine yapılan çalışmalar, teolojik açıklamaların yerini gözlem ve deneye dayalı rasyonel bir temele bırakmasıyla ivme kazanmıştır. Sanat, edebiyat ve bilimdeki bu dönüşüm, Antik Yunan kaynaklarına doğrudan erişimle desteklenmiştir.

Kepler, gezegenlerin yörüngeleri üzerine yaptığı matematiksel hesaplamalarda, o dönem kabul gören dairesel yörünge anlayışının aksine eliptik bir hareketin varlığını kanıtladı. Bu durum, göksel cisimlerin mükemmel olduğu ve dairesel hareket ettiği yönündeki yerleşik inançla çelişiyordu. Kepler, kilise otoritelerinin tepkisine rağmen verilerini gözlemlerle temellendirmeye devam etti.

Descartes'a göre zihnimiz, dış dünyadan gelen verileri işlerken geçmişin hatalı yargıları ve alışkanlıklarla kirlenmiştir. Bu 'zihinsel tortular', hakikate ulaşmamızı engelleyen birer perde gibidir. Bu nedenle, sağlam bir bilgi binası inşa etmek isteyen kişi, elindeki tüm bilgileri bir süreliğine askıya almalı ve şüpheyi bir araç olarak kullanarak zihnini temizlemelidir.

Doğa ve Tanrı'nın tek bir cevher olduğunu savunan anlayışa göre, evrende gerçekleşen her olay zorunlu bir doğa yasasının sonucudur. İnsan, bu büyük bütünün küçük bir parçasıdır. Özgürlük, insanın kendi tutkularının esiri olmaktan kurtulup, doğanın bu zorunlu ve mükemmel işleyişini akılla kavraması ve bu işleyişle uyumlu bir yaşam sürmesidir.

Rönesans düşünürleri, Orta Çağ'da sadece dini dogmaları ispatlamak için kullanılan Antik Yunan metinlerini, orijinal dillerinden ve bağlamlarından okumaya başladılar. Bu çaba, sadece felsefi bir merak değil, aynı zamanda skolastiğin 'tek taraflı' okuma biçimine bir başkaldırıydı. Metinler, yorumcuların süzgecinden değil, doğrudan yazarın niyetine odaklanılarak incelendi.

17. yüzyılda teleskobun geliştirilmesi ve gökyüzü gözlemleri, kilisenin 'dünya merkezli evren' modelini sarsılmaz bir gerçeklik olmaktan çıkardı. Bu bilimsel kanıtlar, sadece bir astronomi tartışması değil, aynı zamanda kilisenin bilgi üzerindeki tekelinin sorgulanması anlamına geliyordu. Bilimin kendi yöntemleriyle ulaştığı sonuçlar, dini otoritenin açıkladığı evren tasavvuruyla çatıştıkça, toplumun bilgiye bakışı da değişmeye başladı.

Bir yönetici, devletin bekasını korumak için bazen ahlaki olarak kabul görmeyen yollara başvurmak zorunda kalabilir. Çünkü siyaset, ideal bir ahlak alanı değil, güçler dengesinin ve çıkarların çatıştığı bir alandır. Yöneticinin erdemli olması, devletin yıkılmasına neden olacaksa, bu erdem artık bir erdem değil, bir zayıflıktır.

Orta Çağ boyunca İslam dünyasında yapılan çeviri faaliyetleri, Antik Yunan ve Hint felsefesinin korunmasını ve geliştirilmesini sağladı. Bu eserler, daha sonra Endülüs ve Sicilya üzerinden Avrupa'ya aktarıldı. Bu süreç, Avrupa'da skolastik düşüncenin sorgulanmasına ve bilimsel merakın uyanmasına zemin hazırladı.

Hobbes'a göre, doğa durumunda insanlar arasında mutlak bir rekabet ve güvensizlik ortamı vardır. Herkesin herkesle savaşı, yaşamı güvensiz kılar. İnsanlar, bu güvensizliği aşmak ve yaşamlarını korumak için ortak bir iradede birleşerek haklarını bir otoriteye devrederler. Böylece devlet, bireylerin kendi aralarında yaptıkları bir anlaşma ile kurulmuş olur.