AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı & Koşuk ve Cumhuriyet Dönemi Şiiri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
TYT Genel Yetenek dersi "İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
Soru 1
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
ÖSYM standartlarına göre sorunun doğru yanıtıdır.
Soru 2İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
I.
Uçdı uçuñ kuşı teg
Kök saf birle uruşur
Taglar başı kopa turur
Akar suylar sarışur
(Günümüz Türkçesiyle)
Uçtu kuşun uçması gibi
Gök saf birleşir
Dağlar başı kalkar
Akar sular sarışır
II.
Baharın geldiğini müjdeler dağlar,
Yeşillenir ovalar, çağlar bulutlar.
Bütün bir kış uyuyan toprak canlanır,
İçimde bin bir umut, tatlı arzular.
(Ümit Yaşar Oğuzcan)
Numaralanmış bu şiirlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Numaralanmış bu şiirlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
D
I. şiir İslamiyet öncesi dönem koşuk türüne örnektir.
E
İkisinde de ahengi sağlamak amacıyla kafiye ve rediften yararlanılmıştır.
B
II. şiir, hece ölçüsünün farklı kalıplarıyla yazılmıştır.
A
I. şiir, anonim halk edebiyatı mahsulüdür.
C
İkisinde de doğa teması ve baharın uyanışı işlenmiştir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. şiir İslamiyet öncesi dönem Türk edebiyatına ait bir koşuk örneğidir, anonim halk edebiyatı ürünü değildir.
I. şiirdeki dil özellikleri (uçdı, uçuñ, kök saf) ve biçimsel özellikleri incelendiğinde bu metnin İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı'na ait bir koşuk olduğu görülür.
II. şiir Ümit Yaşar Oğuzcan'a aittir ve hece ölçüsüyle yazılmış doğa/bahar temalı lirik bir şiirdir.
A şıkkında I. şiirin anonim halk edebiyatı ürünü olduğu söylenmiştir ki bu yanlıştır; çünkü bu dönem İslamiyet öncesi sözlü dönemdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Ölçü analizi yanılgısı]II. şiirin hece ölçüsüyle yazıldığını fark edememek
E Seçeneği:[Ahenk unsurları]Şiirlerde kafiye olmadığını zannetmek
D Seçeneği:[Dönem tespiti]Koşuk nazım şeklinin özelliklerini karıştırmak
A Seçeneği:[Doğru seçenek]I. metnin eski dilde yazılmış olmasından ötürü halk edebiyatının herhangi bir koluyla karıştırılması
C Seçeneği:[Tema yanılgısı]Şiirlerin bahar ve doğa coşkusunu işlemediğini düşünmek
Soru 3İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
Türklerin İslamiyet'i kabul etmeden önceki dönemde oluşturdukları edebiyat; sözlü kültüre dayanan, yabancı etkilerden uzak milli bir karakter taşımaktadır.
Bu dönem edebiyatıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
C
Şiirler 'kopuz' adı verilen saz eşliğinde söylenmiştir.
E
Ürünler arasında sav, sagu, koşuk ve destan yer alır.
D
Arap ve Fars edebiyatından alınan nazım şekilleriyle divan oluşturulmuştur.
B
Ölçü olarak hece ölçüsünün 7'li, 8'li ve 11'li kalıpları kullanılmıştır.
A
Nazım birimi olarak dörtlük esas alınmıştır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı tamamen milli unsurlardan oluşur; Arap ve Fars edebiyatının etkisi İslamiyet etkisindeki Türk edebiyatı döneminde başlamıştır.
A seçeneğindeki dörtlük nazım birimi bu dönemin temel özelliğidir.
B seçeneğindeki hece ölçüsü milli ölçümüzdür ve bu dönemde kullanılmıştır.
C seçeneğinde belirtilen kopuz eşliğinde söyleme geleneği mevcuttur.
D seçeneğindeki Arap ve Fars edebiyatı etkisiyle divan edebiyatı oluşumu, İslamiyet etkisindeki Türk edebiyatı dönemine aittir.
E seçeneğindeki ürünler (sav, sagu, koşuk, destan) bu dönemin mahsulleridir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Kopuz eşliği]Şaman/ozanların kopuz çaldığını bilen aday eler.
E Seçeneği:[Ürünlerin tespiti]Sav, sagu, koşuk, destan ezberindedir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış olan özellik)]Arap ve Fars etkisi İslamiyet sonrası dönemdedir, bu nedenle doğru cevap budur.
B Seçeneği:[Hece ölçüsü]Milli ölçünün hece olduğunu bilen aday eler.
A Seçeneği:[Dörtlük kullanımı]Bu dönemin nazım biriminin dörtlük olduğunu bilen aday doğrudur.
Soru 4İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
Türk edebiyatının ilk dönemleri ve bu döneme ait eserler, Türk kültürü ve dili tarihi açısından büyük önem taşımaktadır.
I. Uygur dönemine ait metinlerde genellikle Manihaizm ve Budizm dinlerinin terminolojisi ve etkisi görülür.
II. Göktürk Kitabeleri'nde Türk milletinin devlet aklı, milli bilinci ve hırsına dair önemli hitabeler yer alır ve bu eserler Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır.
III. Sav, sagu ve koşuk adı verilen ürünler, İslamiyet öncesi sözlü edebiyat döneminin nazım şekilleridir.
IV. Günümüzde Moğolistan sınırları içinde yer alan Orhun Yazıtları, ilk kez 1893 yılında Danimarkalı bilgin Wilhelm Thomson tarafından okunmuştur.
V. Göktürk Kitabeleri'ni Avrupa ve bilim dünyasına ilk kez tanıtan isim, 1722 yılında Strahlenberg olmuştur.
Yukarıda numaralandırılmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
C
III
A
I
D
IV
E
V
B
II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Göktürk Kitabeleri, Aprınçur Tigin tarafından değil, vezir Tonyukuk ile yazıtları bizzat taşa kazıyan Yolluğ Tigin tarafından kaleme alınmıştır. Aprınçur Tigin ise Uygur dönemine ait şiirleriyle tanınan bir şahıstır.
Öncüllerde verilen Türk edebiyatı ilk dönem bilgileri tek tek incelenir.
I. öncülde Uygur metinlerinin dinî niteliği doğru verilmiştir.
II. öncülde Göktürk Kitabeleri'nin yazarı olarak Aprınçur Tigin gösterilmiştir; ancak Aprınçur Tigin Uygur dönemine aittir. Göktürk Kitabeleri'nin yazarı Yolluğ Tigin'dir.
III, IV ve V. öncüllerdeki bilgiler tarihsel ve edebi gerçeklerle tam uyumludur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Sözlü edebiyat türlerini karıştırmak]Sav, sagu, koşukun sözlü döneme ait olduğunu unutan adaylar bu şıkkı seçebilir.
D Seçeneği:[Wilhelm Thomson tarihini karıştırmak]1893 tarihini yanlış hatırlayanlar buraya düşebilir.
E Seçeneği:[Strahlenberg bilgisini yadsımak]Bilim dünyasına tanıtılma tarihini karıştırma ihtimali.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Aprınçur Tigin'in Uygur dönemine ait olduğunu bilen aday doğru cevaba ulaşır.
A Seçeneği:[Uygurların din değiştirmesini unutmak]Uygur metinlerinin Manihaizm/Budizm ile ilişkisini hatırlayamayan aday buraya yönelir.
Soru 5İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı dönemi, kendine has özellikleri ve sözlü ürünleriyle Türk kültür tarihinin en temel taşlarından birini oluşturur.
I. Sav adı verilen atasözleri, dönemin yaşayış tarzını ve dünya görüşünü yansıtan özlü sözlerdir.
II. Sagular, genellikle yiğitlik, doğa ve aşk temalarının işlendiği lirik şiirlerdir.
III. Koşuklar, kopuz eşliğinde düzenlenen şölen ve yuğ törenlerinde söylenen şiir türleridir.
IV. Göktürk Kitabeleri, Türk edebiyatının yazılı döneme ait ilk belgeleri olma özelliği taşır.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A
I
B
II
D
IV
E
Yalnız III
C
III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sagular, ölen kişilerin arkasından duyulan acıyı dile getiren ağıtlardır; yiğitlik, aşk ve doğa konularının işlendiği şiirler ise 'koşuk' olarak adlandırılır.
Öncüllerde İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait terimler incelenmiştir.
I. öncülde savların atasözü karşılığı olduğu ve yaşam tarzını yansıttığı doğrudur.
II. öncülde saguların aşk ve doğa temalı lirik şiirler olduğu söylenmiştir; ancak sagular ağıt niteliğindedir. Bu durum bilgi yanlışı oluşturur.
III. ve IV. öncüllerdeki bilgiler tamamen doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Koşukların işlevi konusundaki tereddüt.]Şölen ve yuğ törenleri ile koşuk ilişkisi karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncülde sagunun tanımı yerine koşuk veya sav tanımı verilmiştir.
D Seçeneği:[Göktürk Kitabeleri'nin yazılı dönemi başlattığı bilgisi.]İlk yazılı eserlerin Orhun Abideleri olduğu kesin bir bilgidir.
E Seçeneği:[Tek bir öncül yerine birden fazla öncül arama hatası.]Yalnızca II numaralı öncül yanlıştır, dolayısıyla bu seçenek çeldiricidir.
A Seçeneği:[Sav kavramının atasözü olduğunu unutma riski.]Aday sav ile saguyu karıştırıp bu öncülde yanlış arayabilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Genel Yetenek ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
0 soruluk Google SEO ve ÖSYM uyumlu resmi sınav denemesi.
TYT • Genel YetenekAYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı & Koşuk ve Cumhuriyet Dönemi Şiiri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)