AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: İslam Düşüncesinde Tasavvuf & Tasavvufi Terimler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 İslam Düşüncesinde Tasavvuf

Tasavvuf düşüncesinde insanın hakikate ulaşma yolculuğunda ve varlığı anlamlandırmasında pek çok kavram merkezi bir rol oynar. Bu kavramlar dervişin mânevi derecelerini ve evren tasavvurunu ifade eder.

I. Yaratılmış olan her şeyin gerçekte tek bir mutlak varlığın tecellisinden ibaret olduğunu savunan anlayıştır.

II. Allah'tan başka varlık sahnesinde yer alan ve O'ndan ayrı düşünülen her şeyin genel adıdır.

III. Kulun kendi iradesini, nefsânî arzularını ve benliğini ortadan kaldırarak yalnızca Hakk'ın varlığıyla baki kalması halidir.

IV. Nefsin bütün kötülüklerden arınarak olgunlaşması ve ahlâkî kemale ermesi sonucunda ulaşılan kusursuz insan mertebesidir.

Bu öncüllerde aşağıdaki tasavvufi terimlerden hangisinin açıklamasına yer verilmemiştir?

Fenafillah

Vahdetivücut

İnsanikâmil

Çile

Masiva

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

Türk halk edebiyatı; kökleri İslamiyet öncesi döneme kadar uzanan, ağırlıklı olarak sözlü gelenekle yaşatılıp sonradan yazılı kültürle buluşan, millî ölçü ve nazım birimleriyle şekillenen zengin bir gelenektir.

Bu gelenekle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aruz ölçüsü sadece Divan edebiyatına özgü kalmamış, halk şairleri tarafından da özellikle divani ve semai gibi türlerde denenmiştir.

Tasavvufi düşüncenin ve dini motiflerin halk şiirinde önemli bir yer tuttuğu, bu kapsamda ilahilerin söylendiği bilinmektedir.

Yalın, arı bir Türkçe ile halkın günlük hayatta kullandığı söyleyişler ve somut benzetmeler esas alınmıştır.

Şiirlerde genellikle nazım şeklinin adıyla anılan özel başlıklar tercih edilir, ayrı bir sanatlı başlık konulmaz.

Şairler, şiirlerinin son dörtlüğünde 'tapşırma' adı verilen gelenekle mahlaslarını veya adlarını zikretmişlerdir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Halk Edebiyatı

Aşağıdaki tabloda bazı halk edebiyatı şairlerinin en çok eser verdikleri nazım türleri ile edebiyat tarihi içerisindeki yüzyılları verilmiştir. Şair | Nazım türü | Dönemi ---- | İlahî | 13. yüzyıl Karacaoğlan | ---- | 17. yüzyıl Dadaloğlu | Koçaklama | ----

Tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

Kaygusuz Abdal – Nefes – 14. yüzyıl

Yunus Emre – Güzelleme – 19. yüzyıl

Seyrani – Taşlama – 19. yüzyıl

Pir Sultan Abdal – Devriye – 16. yüzyıl

Köroğlu – Koçaklama – 16. yüzyıl

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tablodaki birinci boşluk ilahi nazım türü ve 13. yüzyıl ile Yunus Emre'ye aittir. İkinci boşluk Karacaoğlan'ın en çok yazdığı nazım türü olan 'Güzelleme'dir. Üçüncü boşluk ise koçaklamalarıyla tanınan Dadaloğlu'nun yaşadığı dönem olan '19. yüzyıl'dır.

1. satırdaki boş şaire ilahi türü ve 13. yüzyıl bilgisiyle Yunus Emre getirilmelidir.
2. satırda Karacaoğlan'ın 17. yüzyılda en çok yazdığı nazım türü 'Güzelleme'dir.
3. satırda Dadaloğlu'nun yaşadığı dönem olan '19. yüzyıl' yazılmalıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Yüzyıl hatası] Köroğlu'nun 16. yüzyılda yaşamış olması ve koçaklama yazması tablonun ikinci kısmına benzetilebilir.

E Seçeneği: [Asıl şairin atlanması] Seyrani'nin taşlamalarıyla bilinmesi ve 19. yüzyılda yaşaması son boşluğa uyarlanmaya çalışılabilir.

D Seçeneği: [Alevi-Bektaşi edebiyatı karışıklığı] Pir Sultan Abdal'ın 16. yüzyılda yaşamış olması karıştırılabilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Yunus Emre (13. yy - İlahî), Karacaoğlan (Güzelleme), Dadaloğlu (19. yy) eşleştirmesi tam doğrudur.

A Seçeneği: [Yüzyıl ve tür yanılgısı] Kaygusuz Abdal'ın 14. yüzyılda yaşamış olması ve nefes yazması ilk satırla karıştırılabilir.

Soru 4 Halk Şiiri

Yüce dağ başında koç aslan yatar Gönül gurbet ele varalı n'ola Bülbül gül dalında feryat edip öt- -er Gül alıp gül satan yaralı n'ola

Bu dörtlükte Karacaoğlan'ın şiir anlayışını yansıtan en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Dini ve tasavvufi konuları coşkulu bir dille işlemesi

Şiirlerinde didaktik bir üslup benimseyerek toplumu eğitmeyi amaçlaması

Padişahlar için kasideler yazarak saray edebiyatına yönelmesi

Divan şiirinin mazmunlu ve ağır dilinden etkilenmiş olması

Beşiri aşkı ve tabiat güzelliklerini sade bir Türkçeyle dile getirmesi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Halk Edebiyatı

Türklerin tarihi süreçte yaşadığı kültürel dönüşüm, edebî geleneklerinde de kendini göstermiştir. Orta Asya döneminde dini ve toplumsal ayinlerde şiirler okuyan din adamı ve sanatçıların kullandığı telli çalgı, zamanla yeni bir kimlik kazanmıştır. Benzer şekilde, usta-çırak ilişkisiyle yürütülen bu şiir icra etme sistemi, yüzyıllar boyunca ad değiştirerek varlığını sürdürmüştür.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

yuğ - bağlama - ozan - tasavvuf

şölen - çökür - ozan - nazire

kam - kopuz - meddah - meddahlık

kopuz - saz - âşık - âşıklık

kopuz - cura - derviş - tekke

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında kam, baksi ve ozanların 'kopuz' eşliğinde şiir söylediği bilinmektedir. İslami devirden sonra kopuzun yerini 'saz', ozanların yerini 'âşık', bu geleneğe ise 'âşıklık geleneği' denmiştir.

1. Paragrafta İslamiyet öncesi dönemdeki çalgı sorulmaktadır: Kopuz.
2. 16. yüzyıldan itibaren bu çalgıya verilen ad tespit edilmelidir: Saz.
3. Bu tarzda şiir söyleyen sanatçılara verilen ad: Âşık.
4. Usta-çırak ilişkisine dayanan geleneğin adı: Âşıklık geleneği.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Şölen ve nazire kavramları bağlam dışıdır.] Bilgi eksikliği durumunda kelime aşinalığından ötürü işaretlenebilir.

E Seçeneği: [Meddahlık geleneği tiyatro/anlatı türündedir, şiir söyleme geleneği değildir.] Geleneksel Türk tiyatrosu terimleriyle halk edebiyatı terimleri karıştırıldığında seçilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık ve kronolojik bilgi

A Seçeneği: [Yuq kelimesinin defin töreni anlamına geldiği karıştırılmıştır.] Tarihsel terimlerin genel havuzundan rastgele eşleştirme yapıldığında seçilir.

C Seçeneği: [Derviş ve tekke kavramları tasavvuf edebiyatına aittir, aşıklık geleneğiyle karıştırılmıştır.] İslami dönem denilince doğrudan tasavvufi terimlere yönelen adaylar düşer.

AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: İslam Düşüncesinde Tasavvuf & Tasavvufi Terimler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu öncüllerde aşağıdaki tasavvufi terimlerden hangisinin açıklamasına yer verilmemiştir?

Bu gelenekle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tabloda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

Bu dörtlükte Karacaoğlan'ın şiir anlayışını yansıtan en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

YKS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: İslam ve Din & Dinin Mahiyeti ve Kaynağı (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: Hz. Muhammed'in Örnekliği & Hz. Muhammed'in Ahlaki Özellikleri (1 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS İslam Tarihi: Hz. Muhammed Dönemi & Seriyyeler (19 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Tiyatro & Epik Tiyatro (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Batı Edebiyatı & Realizm (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: Dünya Edebiyatı & Klasik Dönem ve William Shakespeare (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)