TYT Türkçe: Yazım Kuralları & Sıra Sayıları ve Eklerin Yazımı (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
ÖSYM'nin TYT ve KPSS sınavlarında sıklıkla sorduğu sayıların, tarihlerin, kısaltmaların, büyük harflerin ve satır sonu hecelemelerinin yazımı ile ilgili kazanımları ölçen özgün deneme testi.
📝 12 Soru⏱️ 15 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
........................................................................... Ankaralı'
lar grubu
E
........................................................................... ayrıl-
dıktan hemen
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesme işaretiyle ayrılmaz; bu nedenle satır sonunda kesme işaretiyle bölünemez, kısa çizgiyle hecesinden bölünür.
Özel adlara gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır ve satır sonunda sadece kesme kullanılır (Ankara'nın doğru).
Ankaralılar sözcüğünde -lı yapım eki ve -lar çokluk eki kesmeyle ayrılmaz.
Kesmeyle ayrılmayan ekler satır sonunda kesme işaretiyle değil, hece bölünme kuralına göre kısa çizgiyle (An-ka-ra-lı-lar) bölünür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kesme işaretinin satır sonu kullanımı]Kısa çizgi konulmadığı için yanlış zannedebilir.
B Seçeneği:[Tarihlerde kesme kullanımı]Sayılara gelen ekler kesmeyle bölünür.
C Seçeneği:[Bileşik kelimelerin hecelenmesi]Bileşik kelimelerde heceleme 'ba-şöğ-ret-men' şeklinde yapılır, ancak burada 'baş-öğretmenlik' hece dışı hatalı gibi görünebilir; D şıkkındaki kural doğrudan kesme işareti ihlalidir.
D Seçeneği:[Yapım ve çokluk ekinin kesmeyle ayrılması yanılgısı]Özel isim olduğu için kesmeyle ayrılabileceği yanılgısı.
E Seçeneği:[Fiil hecelemesi]Doğru heceleme yapılmıştır.
Soru 3Yazım Kuralları
(I) Seyahatimiz boyunca yaklaşık 150 km yolu elliüç yolcuyla birlikte katettik. (II) Saat sekize on kala, mola yerinde rehber dışında birkaç kişi kalmıştı. (III) Otobüsümüz tam 14.30'da Safranbolu'ya vardı. (IV) Yolculuğun 8 saat sürmesine rağmen hiçbirimiz yorgunluk hisetmiyorduk. (V) Fotoğraf makinemi alıp tarihi sokaklarda iki saat sürecek yürüyüşüme başladım.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde bir yazım yanlışı vardır?
A
I ve II
B
I ve IV
C
II ve III
D
III ve IV
E
IV ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. cümlede "elliüç" bitişik yazılmıştır (doğrusu 'elli üç'), IV. cümlede "hisetmiyorduk" kelimesinde ünsüz türemesi eksik bırakılmıştır (doğrusu 'hissetmiyorduk').
I. Cümle: Metin içindeki sayılar ayrı yazılır ('elli üç'). Ayrıca 'katetmek' birleşik fiili bitişik yazılır (bu doğru).
IV. Cümle: Arapça kökenli 'his' sözcüğüne 'etmek' yardımcı fiili geldiğinde ünsüz türemesi olur: 'hissetmek'. Cümlede 'hisetmiyorduk' yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[II. cümleyi hatalı sayma]'sekize on kala' yazımını yanlış sanabilir.
B Seçeneği:[Doğru tespit]I ve IV'teki belirgin hataları bulmuştur.
C Seçeneği:[Saat ekini hatalı sanma]14.30'da ekinin okunuşunu yanlış değerlendirebilir.
D Seçeneği:[III. cümleyi hatalı sanma]Safranbolu'ya ek ayrımını şüpheli bulabilir.
E Seçeneği:[V. cümleyi hatalı sanma]'iki saat' ifadesini birleşik sanabilir.
Soru 4Yazım Kuralları ve Noktalama
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yazım ve noktalama bakımından doğrudur?
A
30 ağustos Zafer Bayramı için, bugün saat 14.00'da tören yapılacak.
B
30 Ağustos Zafer Bayramı için, bu gün saat 14.00'de tören yapılacak.
C
30 Ağustos Zafer bayramı için, bugün saat 14:00'te tören yapılacak.
D
30 Ağustos Zafer Bayramı için, bu gün saat 14.00'te tören yapılacak.
E
30 Ağustos Zafer Bayramı için, bugün saat 14.00'te tören yapılacak.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"30 Ağustos Zafer Bayramı" bayram adı olduğu için her sözcüğü büyük harfle başlar; "bugün" bitişik yazılır; saat ile dakika arasına tek nokta (.) konur ve 14.00 (ondörtte) ekinde sertleşme kuralı uygulanarak 14.00'te biçiminde yazılır.
Ağustos ve Zafer Bayramı büyük harfle yazılmalıdır (A ve C elendi).
bugün sözcüğü bitişik yazılır (B ve D elendi).
Saatlerde çift nokta (:) değil, tek nokta (.) kullanılır ve tam saatlerde ek sıfırlara göre değil saate göre getirilir: 14.00'te (E doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Küçük harf ve saat eki]'ağustos' küçük yazılmış ve '14.00'da' hatalı getirilmiştir.
B Seçeneği:['bu gün' ayrı yazımı]Zaman zarfı olan bugünün ayrı yazılacağı yanılgısı.
C Seçeneği:[İki nokta ve bayram sözcüğü]Saatlerde iki nokta kullanıldığı yanılgısı.
D Seçeneği:['bu gün' ayrımı]Diğer kısımlar doğru olduğu için 'bu gün' ifadesini gözden kaçırabilir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm kurallara eksiksiz uyulmuştur.
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"başöğretmen" bileşik sözcüğü hecelenirken ulama kuralı gereği 'ba-şöğ-ret-men' şeklinde hecelerine ayrılır.
Türkçede bileşik sözcükler iki ayrı kelime gibi değil, tek bir sözcük gibi hecelenir.
Ünsüzle biten kelimeden sonra ünlüyle başlayan kelime geliyorsa ünsüz, sonraki hecenin başına geçer (ba-şöğ-ret-men).
A seçeneğinde 'hanımeli' -> ha-nı-me-li değil, ha-nı-me-li (doğru heceleme ha-nı-me-li'dir ancak sözcük hanım-eli -> ha-nı-me-li; ilköğretim -> il-köğ-re-tim değil, il-köğ-re-tim / il-k-öğ-re-tim yanlıştır, doğrusu il-köğ-re-tim'dir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Hanımeli hecelemesi]ha-nı-me-li doğru gibi görünse de soru kökündeki klasik başöğretmen kuralı hedeflenmiştir.
B Seçeneği:[Doğru heceleme]ba-şöğ-ret-men doğru ayrılmıştır.
C Seçeneği:[il-köğ-re-tim]il-k-öğ şeklinde yanlış ayırımlar karıştırılabilir.
D Seçeneği:[Özel ad hecelemesi]Süleymaniye hecelemesinde hece yapısı bozulmuştur (Sü-ley-ma-ni-ye olmalıdır).
E Seçeneği:[yazacaktım hecelemesi]yaza-cak-tım değil ya-za-cak-tım olmalıdır.
Soru 6Yazım Kuralları
Takvimdeki belli bir tarihe bağlı olan gün ve ay adları büyük harfle başlar ve bunlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır; ancak zaman bildiren genel kelimeler (sabah, akşam vb.) özel ada dahil değildir.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A
15 Nisan'daki seminere katılım oldukça yoğun oldu.
B
Kasım'ın 24'ünde öğretmenler için bir konser düzenlenecek.
C
29 Ekim Sabahı, meydanda büyük bir coşku yaşandı.
D
12 Eylül Perşembe'den itibaren hava sıcaklıkları düşecekmiş.
E
Kayıt yenileme işlemleri 5 Şubat'a ertelendi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"29 Ekim Sabahı" ifadesinde "sabah" sözcüğü günün bir vaktini bildiren tür adıdır; özel ada dahil olmadığı için küçük harfle (sabahı) yazılmalıdır.
Belli bir tarihi gösteren '29 Ekim' büyük harfle başlar.
Günün vakitlerini belirten 'sabah, akşam, öğle' sözcükleri özel ad kabul edilmez.
Doğru yazım '29 Ekim sabahı' şeklinde olmalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Nisan'daki ek ayrımı]Belli tarih olduğu için ek ayrılmıştır, doğrudur.
B Seçeneği:[Kasım'ın 24'ü kalıbı]Belli bir günün ayı olduğu için Kasım büyük harfle başlar ve ek ayrılır.
C Seçeneği:[Sabah sözcüğünün büyük harfle başlatılması]'Sabahı' sözcüğünün küçük yazılması gerektiğini fark etmeyebilir.
D Seçeneği:[Perşembe'den ek ayrımı]Belli tarihli gün adı büyük harfle başlar ve ek ayrılır.
E Seçeneği:[5 Şubat'a ek ayrımı]Kurala uygun yazılmıştır.
Soru 7Yazım Kuralları
Aşağıdaki tarih yazımlarının hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
A
23 Nisan 1920'de TBMM ilk toplantısını yaptı.
B
23/04/1920'de TBMM ilk toplantısını yaptı.
C
23.04.1920'de TBMM ilk toplantısını yaptı.
D
23. Nisan. 1920'de TBMM ilk toplantısını yaptı.
E
23 / IV / 1920'de TBMM ilk toplantısını yaptı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ay adları yazıyla yazıldığında gün, ay ve yıl arasına nokta (.) veya eğik çizgi (/) konulmaz.
Tarihler rakamla yazıldığında araya nokta (23.04.1920) veya eğik çizgi (23/04/1920) konabilir.
Ay Romen rakamıyla da yazılabilir (23 / IV / 1920 veya 23.IV.1920).
Ancak ay adı harfle (Nisan) yazıldığında araya hiçbir noktalama işareti konmaz: '23 Nisan 1920'.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğal tarih yazımı]Doğru kullanımdır.
B Seçeneği:[Eğik çizgi kullanımı]Tarihlerde eğik çizgi kullanılabilir.
C Seçeneği:[Nokta kullanımı]Tarihlerde nokta kullanımı standarttır.
D Seçeneği:[Ay adı yazıyla yazıldığında nokta kullanımı yanılgısı]Noktanın her tarih biçiminde kullanılabileceğini düşünebilir.
E Seçeneği:[Romen rakamı kullanımı]Ayın Romen rakamıyla yazılabileceğini bilmeyen aday yanılabilir.
Soru 8Yazım Kuralları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A
Bu yıl 19 Mayıs kutlamaları stadyumda coşkuyla gerçekleştirilecek.
B
Genellikle temmuz ve ağustos aylarında Akdeniz sahilleri dolup taşar.
C
2024 Ekim'inde yeni projenin temelleri atılacakmış.
D
Öğrenciler eylülün ilk pazartesi günü ders başı yapacaklar.
E
Tüm aile Haziran'ın sonunda yaylaya çıkmayı planlıyor.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Haziran'ın sonunda" ifadesinde belirli bir gün veya yıl belirtilmediği için "haziran" sözcüğü küçük harfle başlamalı ve kesme işareti kullanılmamalıdır (haziranın sonunda).
Belli bir tarihi (sayı, yıl) bildiren ay adları büyük harfle başlar: 19 Mayıs, 2024 Ekim'i.
Belli bir tarihi göstermeyen ay adları küçük harfle yazılır: 'haziranın sonunda', 'eylülün ilk haftası'.
E seçeneğinde 'Haziran'ın' yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[19 Mayıs]Belli tarih olduğu için büyük harf doğrudur.
B Seçeneği:[Genel ay adları]Küçük yazılması doğrudur.
C Seçeneği:[2024 Ekim'i]Yıl olduğu için ay adı büyük yazılır ve ek kesmeyle ayrılır.
D Seçeneği:[eylülün ilk pazartesi günü]Belli bir sayı olmadığı için ikisi de küçük yazılır, doğrudur.
E Seçeneği:[Genel ay adına kesme ve büyük harf uygulanması]Haziran sözcüğünün özel ad sanılması.
Soru 9Yazım Kuralları
Kardeşimle aramızda kırk beş (I) yıllık bir yaş farkı var. Ben 1980'lerin (II) fırtınalı ortamında büyüdüm. O ise bambaşka bir çağda yetişiyor. Günümüzde teknolojinin hızla ilerlemesi, gelişen uluslararası (III) ticaret ve dijitalleşme, önceki yüz yıl (IV) anlayışını geride bıraktı. Bugünün (V) dünyası çok farklı parametrelerle şekilleniyor.
Bu parçadaki altı çizili sözlerin hangisinin yazımı yanlıştır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"Asır" anlamındaki "yüzyıl" sözcüğü bitişik yazılır. Cümlede "yüz yıl" şeklinde ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
I. 'kırk beş' sayı adları ayrı yazılır (doğru).
II. '1980'lerin' çokluk eki kesmeyle ayrılır (doğru).
III. 'uluslararası' birleşik sözcüğü bitişik yazılır (doğru).
IV. 'yüz yıl' ifadesi burada süre olarak 100 yıl değil, 'asır / çağ' anlamında kullanıldığı için bitişik ('yüzyıl') yazılmalıdır (yanlış).
V. 'Bugünün' zaman bildiren isim olarak bitişik yazılır (doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sayıların ayrı yazımı]Bitişik yazılması gerektiğini zannedebilir.
B Seçeneği:[Onluk yıllara gelen ekler]Ekin kesmeyle ayrılışını hatalı görebilir.
C Seçeneği:[Uluslararası sözcüğü]Ayrı yazılması gerektiğini düşünebilir.
D Seçeneği:[Yüzyıl / yüz yıl ayrımı]Asır anlamındaki yüzyılın bitişik yazıldığını fark etmeyebilir.
E Seçeneği:[Bugünün sözcüğü]'Bu günün' sanabilir.
Soru 10Yazım Kuralları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A
Son raporda kütüphaneye 2 milyon 450 bin kitabın bağışlandığı belirtildi.
B
Konvoyumuz yaklaşık 80 km sonra ana mola merkezine ulaşacak.
C
Bir günün, yirmi dört saat sürdüğü gerçeği hiçbir zaman değişmez.
D
İki bin sekiz yüz altmış kişi bu büyük organizasyona gönüllü katıldı.
E
Toptancıdan alınan 200 kg'lık un çuvalları fırına taşındı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. 'kg' (kilogram) kısaltmasına ek gelirken 'kg'lik' değil, 'kilogramlık' okunuşuyla '200 kg'lık' şeklinde değil, 'kilogram' sözcüğüne uygun getirilmelidir. Ancak burada kg (kilogram) -> kilogramlık (kg'lık) doğrudur; eğer kg'ye / kg'den olsa kural netleşir. Daha belirgin olarak: 'kg'lik' (ke-ge'lik) yanlışı yapılır, doğrusu 'kilogramlık'tır. Seçenekte 'kg'lik' yazılarak çeldirici üretilir.
Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı okunur: kg = kilogram -> kilogramlık -> kg'lık.
Büyük harfli kısaltmalarda ise son harfin okunuşu esas alınır: TBMM'ye, TDK'den.
A, B, C, D seçeneklerinde sayıların ve birimlerin yazımı tamamen doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Milyon ve bin sözcüklerinin harfle yazımı]Büyük sayılarda milyon, bin basamaklarının harfle yazılabileceğini unutabilir.
B Seçeneği:[km kısaltması]Nokta konmadığını görüp şüphelenebilir.
C Seçeneği:[yirmi dört ayrı yazımı]Bitişik yazılması gerektiğini düşünebilir.
D Seçeneği:[Uzun sayıların yazımı]Sayı adlarının ayrı yazılması kuralı doğrudur.
E Seçeneği:[Kısaltma ekleri]TDK kuralına göre küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılışına göre ek gelir.
Soru 11Yazım Kuralları
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A
İzmir ilinin Konak ilçesinde kentsel dönüşüm faaliyetleri hız kazandı.
B
XVIII. Yüzyıl başlarında Osmanlı diplomasisinde yeni bir dönem başladı.
C
Nöbetçi hekim, acil servis önünde toplanan hasta yakınlarını bilgilendirdi.
D
19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı törenlerle kutlandı.
E
Cahit Sıtkı Tarancı'nın Garip Akımı temsilcileriyle samimi ilişkileri vardı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"XVIII. Yüzyıl" tamlamasında "yüzyıl" sözcüğü cins isimdir ve küçük harfle (XVIII. yüzyıl) yazılmalıdır.
Romen rakamıyla belirtilen yüzyıl adlarında 'yüzyıl' sözcüğü özel ada dahil olmayıp cins isimdir, küçük harfle başlar: 'XVIII. yüzyıl'.
A'da 'il' ve 'ilçe' sözcükleri küçük yazılır (doğru).
D'de resmi bayram adlarının her sözcüğü büyük yazılır (doğru).
E'de akım adları geleneksel olarak büyük yazılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[ilin/ilçesinde sözcükleri]'Konak İlçesi' gibi büyük yazılması gerektiği yanılgısı.
B Seçeneği:[Yüzyıl sözcüğünün büyük harfle başlatılması]Yüzyılın büyük yazılabileceği yanılgısı.
C Seçeneği:[acildeki terimler]Hata arama eğilimi.
D Seçeneği:[Bayram adları]Tüm bayram sözcükleri büyük harfle başlar.
E Seçeneği:[Garip Akımı]Edebi akım ve dönem adları büyük yazılır.
Soru 12Yazım Kuralları
Sıra sayı eki (-ncı/-nci), sayılara getirildiğinde sayının okunuşu esas alınır.
Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
A
Sanatçı, XX'nci yüzyılın en önemli bestecileri arasında gösterilir.
B
Öğrencimiz, 7'nci sınıfa geçtiğinde okul takımına seçildi.
C
Kitabın 52'nci sayfasındaki alıştırmaları çözmenizi istiyorum.
D
Yarışmacı, parkurun 12'inci etabında mekanik arıza yaşadı.
E
Tüzüğün XV'inci maddesi gereğince oylama yapıldı.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
"12'inci" yazımı yanlıştır. 12 sayısı 'on iki' şeklinde ünlü ile bittiği için ek '-nci' şeklinde gelmeli ve '12'nci' biçiminde yazılmalıdır.
12 = on iki (ünlüyle biter).
Ünlüyle biten sayılara sıra eki '-nci' olarak gelir: '12'nci'.
'12'inci' yazıldığında iki adet 'i' harfi yan yana gelmiş olur ('on ikiinci') ve yazım yanlışı oluşur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[XX'nci okunuşu]XX = yirmi (ünlüyle biter) -> XX'nci doğrudur.
B Seçeneği:[7'nci okunuşu]7 = yedi (ünlüyle biter) -> 7'nci doğrudur.
C Seçeneği:[52'nci okunuşu]52 = elli iki -> 52'nci doğrudur.
D Seçeneği:[12'inci çift ünlü hatası]12'inci yazımındaki fazladan 'i'yi fark etmeyebilir.
E Seçeneği:[XV'inci okunuşu]XV = on beş (ünsüzle biter) -> XV'inci doğrudur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.