✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dolaylı anlatım, başkasının sözünün veya düşüncesinin, tırnak işareti kullanılmadan, yüklemin değiştirilerek (söyledi, ifade etti, belirtti vb.) aktarılmasıdır.
I. cümle: 'savunur' ifadesiyle dolaylı aktarım yapılmıştır.
II. cümle: Tırnak içi doğrudan anlatımdır.
III. cümle: 'hatırlattı' fiiliyle dolaylı aktarım yapılmıştır.
IV. cümle: Tırnak içi doğrudan anlatımdır.
V. cümle: 'ifade etti' fiiliyle dolaylı aktarım yapılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğrudan anlatım ile karıştırma]I'i doğru görüp II'yi de aktarım sanma
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Ters mantık]Doğrudan anlatımları dolaylı sanma
D Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]IV'ü dolaylı sanma
E Seçeneği:[Eksik analiz]IV'ü dahil etme hatası
Soru 2Söz Aktarımı
(I) Eleştirmen, yazarın son romanında toplumsal gerçekçilikten uzaklaştığını belirtti. (II) 'Bu eser, yazarın kariyerindeki en büyük kırılma noktasıdır.' diye ekledi. (III) Yazarın bu eleştiriye yanıtı ise oldukça sert oldu. (IV) 'Eleştirilerinizi kabul etmiyorum, çünkü siz metnin ruhunu anlamamışsınız.' dedi. (V) Tartışma, edebiyat çevrelerinde günlerce konuşuldu.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde doğrudan anlatımdan söz edilebilir?
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
IV ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Doğrudan anlatım, kişinin sözünün hiç değiştirilmeden, olduğu gibi aktarılmasıdır. Genellikle tırnak içinde verilir.
II. cümle: '...' diye ekledi. (Doğrudan)
IV. cümle: '...' dedi. (Doğrudan)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[I'i doğrudan sanma]Belirtti kelimesini doğrudan sanma
B Seçeneği:[III'ü doğrudan sanma]Yazarın tepkisini doğrudan sanma
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[III'ü doğrudan sanma]Diyalog akışını doğrudan sanma
E Seçeneği:[V'i doğrudan sanma]V'i doğrudan sanma
Soru 3Söz Aktarımı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı anlatıma örnek vardır?
Dolaylı anlatım, başkasının sözünün, kendi cümlemiz içinde yargı bildiren bir fiille eritilerek aktarılmasıdır.
A
Yazar, 'Romanlarımda asıl amacım insanı anlatmaktır.' dedi.
B
Sanatçı, eserlerinde her zaman doğayı bir öğretmen gibi kullandığını vurguluyor.
C
'Bu kış çok sert geçecek.' diye uyardı bizi.
D
Ona, 'Beni neden aramadın?' diye sordum.
E
Babam, 'Eve erken gel.' diye tembihledi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğinde yazarın sözü, 'vurguluyor' fiiliyle dolaylı olarak aktarılmıştır.
A, C, D, E seçenekleri tırnak içi doğrudan anlatımdır.
B seçeneği ise '...kullandığını vurguluyor' şeklinde dolaylı anlatımdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tırnak işaretini kaçırma]Doğrudan anlatımı dolaylı sanma
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Diye bağlacı tuzağı]Diye'yi dolaylı sanma
D Seçeneği:[Soru cümlesi tuzağı]Tırnak içi soru cümlesini dolaylı sanma
E Seçeneği:[Emir cümlesi tuzağı]Emir kipini dolaylı sanma
Soru 4Anlatım Biçimleri
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fotoğraf sanatı ile ilgili farklı bir bakış açısı (öznel/nesnel ayrımı veya yaklaşım farkı) söz konusudur?
Diğerlerinden farklı bir yaklaşım içeren cümleyi bulunuz.
A
Fotoğraf, anı donduran bir makine değil, zamanı yorumlayan bir sanat aracıdır.
B
Işık, fotoğrafçının en sadık yardımcısıdır; o olmadan hiçbir kompozisyon tamamlanamaz.
C
Fotoğrafçı, gördüğünü değil, hissettiğini kadraja sığdırmalıdır.
D
Dijital makineler, fotoğrafçılığın teknik zorluğunu azaltarak sanatsal değeri düşürmüştür.
E
Fotoğraf, gerçeği olduğu gibi yansıtması gereken, belgesel niteliği taşıyan bir sanattır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A, B, C ve D şıkları fotoğrafı 'yorumlayan', 'sanatsal', 'kişisel' bir eylem olarak görürken; E şıkkı 'belgesel' ve 'gerçeği olduğu gibi yansıtma' (nesnellik) vurgusuyla farklı bir yaklaşım sergiler.
A: Yorumlama (Öznel)
B: Sanatsal yaklaşım (Öznel)
C: Hissetme (Öznel)
D: Sanatsal değer eleştirisi (Öznel)
E: Gerçeği yansıtma/Belgesel (Nesnel/Belgeleyici)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yorumlama]Öznel yargı
B Seçeneği:[Sanatsal yaklaşım]Öznel yargı
C Seçeneği:[Hissetme]Öznel yargı
D Seçeneği:[Eleştirel]Öznel yargı
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Nesnel yaklaşım
Soru 5Anlatım Biçimleri
Yapay zeka (YZ) hakkındaki görüşler:
I. YZ, insanlığın karşılaştığı en büyük varoluşsal tehdittir.
II. YZ, verimliliği artırarak insanın yaratıcı potansiyelini açığa çıkaracaktır.
III. YZ, sadece verileri işleyen bir araçtır, bilinci yoktur.
IV. YZ, etik değerlerden yoksun olduğu için kontrolsüz bir güçtür.
V. YZ, insanın doğaya karşı verdiği savaşta yeni bir silahtır.
Yukarıdaki cümlelerin hangisinde teknolojiye (YZ) ilişkin diğerlerinden farklı bir bakış açısı (nesnel/tanımlayıcı) söz konusudur?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I, II, IV ve V numaralı cümleler YZ'yi 'tehdit', 'fırsat', 'etik sorun', 'silah' gibi öznel ve yorumlayıcı kavramlarla tanımlarken; III numaralı cümle YZ'yi 'verileri işleyen bir araç' olarak tanımlayan nesnel ve teknik bir bakış açısı sunar.
I, II, IV, V: Yorumlayıcı/Öznel
III: Tanımlayıcı/Nesnel
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Öznel yargı]Tehdit vurgusu
B Seçeneği:[Öznel yargı]Fırsat vurgusu
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Nesnel tanımlama
D Seçeneği:[Öznel yargı]Etik vurgusu
E Seçeneği:[Öznel yargı]Silah vurgusu
Soru 6Söz Aktarımı
Bir sunucu, konuğuna doğrudan sormaktan çekindiği 'Neden bu kadar çok eleştiri alıyorsunuz?' sorusunu, üçüncü kişilerin ağzından (dolaylı/yumuşatılmış) sormalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi bu ilkeye uygun bir sorudur?
A
Eleştirmenler, son eserinizde üslup sorunu olduğunu söylüyor, siz ne dersiniz?
B
Neden bu kadar çok eleştiri alıyorsunuz, bunu hiç düşündünüz mü?
C
Sizce eleştirmenler neden sizi hedef alıyor?
D
Son çalışmalarınızın yeterince anlaşılmadığını düşünüyor musunuz?
E
Eleştirilerin dozunun arttığı söyleniyor, bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sunucunun amacı, soruyu kişiselleştirmek yerine genel bir 'söyleniyor' (başkaları söylüyor) ifadesiyle yumuşatmaktır. E seçeneği, 'söyleniyor' ifadesiyle sorumluluğu üçüncü kişilere atarak dolaylı bir aktarım tekniği kullanır.
A seçeneği çok doğrudan bir suçlama içerir.
B, C, D seçenekleri doğrudan soru sorma biçimidir.
E seçeneği, 'söyleniyor' ifadesiyle konuğun savunma mekanizmasını daha az tetikler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğrudan suçlama]Üçüncü kişiden bahsettiği için
B Seçeneği:[Doğrudan soru]Eleştiri geçtiği için
C Seçeneği:[Doğrudan soru]Eleştiri geçtiği için
D Seçeneği:[Doğrudan soru]Eleştiri geçtiği için
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Dolaylı aktarım
Soru 7Söz Aktarımı
Aşağıdakilerin hangisinde doğrudan anlatıma başvurulmuştur?
Doğrudan anlatım, başkasının sözünün hiçbir değişiklik yapılmadan aktarılmasıdır.
A
Sanatçı, eserlerinde her zaman samimiyeti aradığını belirtti.
B
Eleştirmen, 'Bu eser, yılın en iyi romanı olmaya adaydır.' dedi.
C
Yazar, okurların kendisini anlamadığından yakınıyordu.
D
Düşünür, insanın kendi hatalarıyla yüzleşmesi gerektiğini vurguladı.
E
Şair, şiirlerinde doğayı bir ayna gibi kullandığını ifade etti.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B seçeneğinde eleştirmenin sözü, tırnak içinde ve hiç değiştirilmeden aktarılmıştır.
A, C, D, E: Yargı bildiren fiillerle (belirtti, yakınıyordu, vurguladı, ifade etti) dolaylı aktarım yapılmıştır.
B: Tırnak işareti ve doğrudan aktarım mevcuttur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Aktarım var diye
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Aktarım var diye
D Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Aktarım var diye
E Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Aktarım var diye
Soru 8Söz Aktarımı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde başkasına ait bir sözün aktarımında kullanılan yöntem diğerlerinden farklıdır?
Yöntem (Doğrudan veya Dolaylı) farkını bulunuz.
A
Yazar, 'Sanat, hayatın bir yansımasıdır.' diyerek sözüne başladı.
B
Eleştirmen, yazarın üslubunun oldukça karmaşık olduğunu belirtti.
C
Sanatçı, eserlerinde her zaman gerçekleri aradığını ifade etti.
D
Düşünür, insanın ancak çalışarak başarılı olabileceğini savundu.
E
Şair, şiirlerinde doğayı bir ayna gibi kullandığını söyledi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneği 'doğrudan anlatım' (tırnak içi), diğer seçenekler (B, C, D, E) 'dolaylı anlatım' (yargı bildiren fiille aktarım) yöntemini kullanmıştır.
A: Doğrudan
B, C, D, E: Dolaylı
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğrudan anlatım
B Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Dolaylı anlatım
C Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Dolaylı anlatım
D Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Dolaylı anlatım
E Seçeneği:[Dolaylı anlatım]Dolaylı anlatım
Soru 9Söz Aktarımı
Yazar, 'Yeni kitabım, okuyucunun zihninde bambaşka kapılar açacak.' dedi.
Bu cümlenin dolaylı anlatım yoluyla aktarılmış biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yazar, yeni kitabının okuyucunun zihninde bambaşka kapılar açacağını söyledi.
B
Yazar, 'Yeni kitabım, zihinlerde kapılar açacak.' diye belirtti.
C
Yazarın dediğine göre, yeni kitabı zihinlerde kapılar açacakmış.
D
Yazar, 'Yeni kitabım kapılar açacak.' dedi.
E
Yeni kitabının zihinlerde kapılar açacağını yazar, '...' diyerek ifade etti.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Doğrudan anlatımı dolaylı anlatıma çevirirken tırnak işaretleri kaldırılır, yüklem (dedi) cümleye uygun bir fiille (söyledi) birleştirilir ve kişi/zaman ekleri uyumlu hale getirilir.
Tırnak kaldırıldı.
Yüklem 'söyledi' oldu.
Cümle 'açacağını' şeklinde bağlandı.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru dönüşüm
B Seçeneği:[Doğrudan anlatım]Tırnak var
C Seçeneği:[Anlatım bozukluğu/farklı yapı]Dolaylı gibi görünüyor
D Seçeneği:[Doğrudan anlatım]Tırnak var
E Seçeneği:[Karma yapı]Dolaylı gibi görünüyor
Soru 10Söz Aktarımı
Numaralanmış cümlelerdeki aktarım biçimleri:
I. Sanatçı, 'Eserlerimde hep kendimi aradım.' dedi.
II. Eleştirmen, yazarın dilinin sadeliğinden övgüyle bahsetti.
III. Şair, 'Şiir, sessiz bir çığlıktır.' diye tanımladı şiiri.
IV. Yazar, okurların ilgisizliğinden yakındığını belirtti.
V. Düşünür, 'Bilgi güçtür.' diyerek konuşmasını noktaladı.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangileri sözün aktarılma biçimi bakımından (doğrudan/dolaylı) diğerlerinden farklıdır?
A
I ve III
B
II ve IV
C
I ve V
D
III ve IV
E
II ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I, III ve V numaralı cümleler 'doğrudan anlatım' (tırnak içi); II ve IV numaralı cümleler 'dolaylı anlatım' (yargı bildiren fiil) kullanmıştır. Farklı olanlar II ve IV'tür.
I: Doğrudan
II: Dolaylı
III: Doğrudan
IV: Dolaylı
V: Doğrudan
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış gruplandırma]Doğrudanları işaretleme
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Dolaylıları işaretleme
C Seçeneği:[Yanlış gruplandırma]Doğrudanları işaretleme
D Seçeneği:[Karma]Yanlış analiz
E Seçeneği:[Karma]Yanlış analiz
Soru 11Söz Aktarımı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde doğrudan ve dolaylı anlatım bir arada verilmiştir?
Hem tırnak içi alıntı (doğrudan) hem de yargı bildiren fiille aktarım (dolaylı) içeren cümleyi bulunuz.
A
Yazar, 'Kitaplarım benim çocuklarımdır.' diyerek eserlerine olan bağlılığını dile getirdi.
B
Eleştirmen, yazarın üslubunun değiştiğini ve artık daha sade bir dil kullandığını belirtti.
C
Sanatçı, 'Sanat, özgürlüktür.' dedi ve salonu terk etti.
D
Düşünür, insanın kendi sınırlarını bilmesi gerektiğini vurguladı.
E
Şair, 'Şiir, kalbin sesidir.' diyerek şiir anlayışını özetledi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneğinde 'Kitaplarım benim çocuklarımdır.' (doğrudan) ve 'bağlılığını dile getirdi' (dolaylı/yorum) ifadeleri bir arada kullanılmıştır.
A: Doğrudan alıntı + Yorum/Dolaylı aktarım
B: Sadece dolaylı
C: Sadece doğrudan
D: Sadece dolaylı
E: Doğrudan alıntı + Yorum (A daha belirgin bir 'bağlılığını dile getirme' yorumu içerir)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Karma yapı
B Seçeneği:[Sadece dolaylı]Dolaylı var
C Seçeneği:[Sadece doğrudan]Doğrudan var
D Seçeneği:[Sadece dolaylı]Dolaylı var
E Seçeneği:[Doğrudan ağırlıklı]Doğrudan var
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Türkçe ve TYT / KPSS / ALES sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.