TYT Türkçe: Ses Bilgisi & Ünsüz Benzeşmesi (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
YKS-TYT ve KPSS formatında, ses olaylarını (ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ses düşmesi, kaynaştırma ünsüzleri) ölçen özgün soru seti.
📝 12 Soru⏱️ 15 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Ses Bilgisi
Sert ünsüzlerden (ç, f, h, k, p, s, ş, t) biriyle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden (c, d, g) biriyle başlayan bir ek getirildiğinde bu ünsüzler sertleşerek sert ünsüzlere (ç, t, k) dönüşür. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi (sertleşme) denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir sözcük vardır?
A
Toplantının sonuna doğru salondaki herkes fikirlerini rahatça paylaştı.
B
Akşam serinliği çöktüğünde bahçedeki yaşlı çınarın altında toplandık.
C
Köyün girişindeki eski değirmenin yanından geçerken çocukluğumu hatırladım.
D
Yol boyunca yağan hafif yağmur toprağın kokusunu etrafa yaymıştı.
E
Günün ilk ışıklarıyla birlikte limana yanaşan gemileri seyrettik.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
'rahatça' sözcüğünde 'rahat' sert ünsüzle (t) bitmiş, gelen '-ca/-ce' eki 'ça' biçimine dönüşerek sertleşmiştir (ünsüz benzeşmesi). Ayrıca 'paylaştı' sözcüğünde de 'paylaş-dı -> paylaştı' şeklinde benzeşme vardır.
Seçeneklerdeki sert ünsüzle bitip ek alan sözcükler incelenir.
A seçeneğinde 'rahat-ca -> rahatça' ve 'paylaş-dı -> paylaştı' sözcüklerinde kurala uygun ünsüz benzeşmesi gerçekleşmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru tespit
B Seçeneği:[Yumuşama ile karıştırma]'çöktüğünde' sözcüğündeki 'k-t' benzeşmesini görmezden gelip diğerlerine odaklanabilir veya yok sanabilir.
C Seçeneği:[Çeldirici yokluğu]Hatalı analiz
D Seçeneği:[Yumuşama tuzağı]'kokusunu' veya 'yaymıştı'yı gözden kaçırabilir.
E Seçeneği:[Yumuşama odaklanması]Yumuşama ile karıştırma
Soru 2Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
A
Yeni açılan sergideki tablolar ziyaretçilerin büyük beğenisini topladı.
B
Yıllar sonra karşılaştığı arkadaşının sesini tanımakta güçlük çekti.
Ünlü daralması: 'ağlar, çeker, silerken, geçer' fiillerinde daralma yoktur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Bulunan olay]'sokakta' sözcüğünü kaçırabilir.
B Seçeneği:[Bulunan olay]'ufacık' sözcüğünü kaçırabilir.
C Seçeneği:[Bulunan olay]'ömrümüzden' sözcüğünü kaçırabilir.
D Seçeneği:[Bulunan olay]'koyulaştığı' sözcüğündeki ğ'yi kaçırabilir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Daralma olmadığını doğru saptar.
Soru 6Ses Bilgisi
Başarılı bir yazar olmak istiyorsanız sanatı (I) içtenlikle kucaklayıp (II) okuyucuya (III) yeni ufuklar açmanız (IV) ve dilin inceliklerini (V) kavramanız gerekir.
Bu cümledeki altı çizili sözcüklerin hangisinde kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I'de 'sanat-ı' (kaynaştırma yok/veya sanat-ı belirtme eki), kucakla-y-ıp (II, y kaynaştırma), oku-y-ucu-y-a (III, y kaynaştırma), ince-lik-ler-i-n-i (V, n kaynaştırma). IV'te 'aç-ma-nız' sözcüğündeki '-nız' eki 2. çoğul iyelik ekidir, kaynaştırma ünsüzü değildir.
A Seçeneği:[Basit ek]Kök ayrımını yanlış yapabilir.
B Seçeneği:[Zarf-fiil kaynaştırması]Zarf-fiildeki y'yi ek sanabilir.
C Seçeneği:[Yönelme kaynaştırması]Gözden kaçırabilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]İyelik eki olduğunu fark eder.
E Seçeneği:[Zamir n'si]Zamir n'sini kaynaştırma saymayabilir.
Soru 7Ses Bilgisi
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde birden çok ses olayı vardır?
A
Bahçedeki kuru yaprakları süpürdükten sonra ateşe verdi.
B
Akşam karanlığında balkondan sokağı seyrediyordu.
C
Kütüphaneden aldığı eski romanı bir solukta bitirdi.
D
Duvardaki tablonun hafifçe yana kaydığını fark etti.
E
Yolculuk boyunca durmaksızın yağan yağmuru izledik.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
'seyrediyordu' sözcüğünde 'seyir + etmek' birleşirken ünlü düşmesi (seyir -> seyr) ve ünsüz yumuşaması (etmek -> ediyordu, t > d) olmak üzere iki farklı ses olayı gerçekleşmiştir.
A: süpür-dük-ten -> dükten (benzeşme: d > t) - 1 ses olayı
B: seyir + et- -> seyrediyordu (1. Ünlü düşmesi: seyir > seyr, 2. Ünsüz yumuşaması: et- > ed- ) - 2 ses olayı
C: al-dık-ı -> aldığı (yumuşama: k > ğ) - 1 ses olayı
D: hafif-ce -> hafifçe (benzeşme: c > ç) - 1 ses olayı
E: dur-mak-sızın (ses olayı yok)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tek ses olayı]Sadece sertleşme vardır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Düşme ve yumuşamayı aynı anda görür.
C Seçeneği:[Tek ses olayı]Yalnızca yumuşama vardır.
D Seçeneği:[Tek ses olayı]Yalnızca sertleşme vardır.
E Seçeneği:[Ses olayı yokluğu]Hatalı analiz.
Soru 8Ses Bilgisi
Rüzgârın kanadında savrulan bir yaprak gibi
Ömrümüzün geçtiği yollar silinir usulca
Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisine örnek vardır?
A
Ünsüz benzeşmesi
B
Ünsüz değişimi (yumuşama)
C
Ünlü daralması
D
Ünsüz türemesi
E
Ünlü değişimi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
'kanadında' (kanat-ı -> kanadı, t > d) ve 'geçtiği' (geç-tik-i -> geçtiği, k > ğ) sözcüklerinde ünsüz değişimi (yumuşaması) gerçekleşmiştir.
kanat + ı -> kanadı (t > d yumuşaması)
geçtik + i -> geçtiği (k > ğ yumuşaması)
Dolayısıyla dizelerde ünsüz değişimi (yumuşaması) vardır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Karıştırma]'geçtiği'deki 'ç-t' benzeşmesini görebilir fakat seçeneklerde doğrudan hedeflenen temel değişim vurgulanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]kanat > kanadı yumuşamasını tespit eder.
C Seçeneği:[Yokluk]Daralma arar ama bulamaz.
D Seçeneği:[Yokluk]Türeme zanneder.
E Seçeneği:[Kavram karmaşası]Ünlü değişimini (bana/sana) arar.
Soru 9Ses Bilgisi
Sonunda süreksiz sert ünsüz (p, ç, t, k) bulunan bir sözcük, ünlü ile başlayan bir ek aldığında bu ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g, ğ"ye dönüşür.
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisi bu açıklamaya aykırıdır?
A
Kütüphaneden aldığı kitabı birkaç gün içinde bitirdi.
Hukukun üstünlüğü ilkesi demokratik toplumların temelidir.
D
Kuşun kırılan kanadını şefkatle sardıktan sonra veterinere götürdü.
E
Tabağın dibinde kalan son lokmayı da afiyetle yedi.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
'Hukukun' sözcüğü 'hukuk' (k ile biter) ünlü ile başlayan ek aldığında 'hukuğun' olmamış, 'hukukun' şeklinde sert ünsüzünü korumuştur. Bu durum ünsüz yumuşamasına aykırılıktır.
A: kitap + ı -> kitabı (yumuşama kuralına uymuştur)
B: yürek + i -> yüreği (yumuşama kuralına uymuştur)
C: hukuk + un -> hukukun (k > ğ dönüşümü olmamıştır, kurala aykırıdır)
D: kanat + ı -> kanadı (yumuşama kuralına uymuştur)
E: tabak + ın -> tabağın (yumuşama kuralına uymuştur)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kurala uyan sözcük]Yumuşamayı aykırılık sanabilir.
B Seçeneği:[Kurala uyan sözcük]yürek > yüreği yumuşamıştır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek (Aykırılık)]Hukuk-un yumuşamadığını tespit eder.
D Seçeneği:[Kurala uyan sözcük]kanat > kanadı yumuşamıştır.
E Seçeneği:[Kurala uyan sözcük]tabak > tabağın yumuşamıştır.
Soru 10Ses Bilgisi
I. Yorgun argın ulaştık dağın zirvesine öğle vakti
II. Bir masal anlatırdı ninem kış gecelerinde ocak başında
III. Gözlerindeki ışıltı herkesi derinden etkilemişti
IV. Sınıftaki öğrenciler sessizce öğretmenlerini dinliyordu
V. Kırık dökük anılar kaldı o eski ahşap konaktan geriye
Yukarıdaki numaralanmış dizelerin/cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine (sertleşme) örnek yoktur?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I'de 'ulaş-tık' (d>t), III'te 'etkilemişti' (et-gi>etki ve -miş-ti), IV'te 'sınıf-ta-ki' (d>t) ve 'sessiz-ce' değil 'öğretmenlerini...', V'te 'konak-tan' (d>t) benzeşme içerir. II numaralı cümlede ünsüz benzeşmesi yoktur.
I: ulaş-tık (ulaş-dık -> tık sertleşme)
II: Hiçbir sözcükte f, s, t, k, ç, ş, h, p sonrası c, d, g sertleşmesi yoktur.
A Seçeneği:[Sertleşmeyi kaçırma]'ulaştık'taki sertleşmeyi görmez.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]II'de benzeşme olmadığını saptar.
C Seçeneği:[Sertleşmeyi kaçırma]'etkilemişti'deki sertleşmeyi görmez.
D Seçeneği:[Sertleşmeyi kaçırma]'sınıftaki' sözcüğünü kaçırır.
E Seçeneği:[Sertleşmeyi kaçırma]'konaktan' sözcüğünü kaçırır.
Soru 11Ses Bilgisi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır?
A
Sınavdan yüksek not alınca sevincini ilk olarak annesiyle paylaştı.
B
Evin bahçesindeki kurumuş dalları tek tek baltayla kesti.
C
Güneşin doğuşunu izlemek için sabah erken saatlerde tepeye tırmandık.
D
Kitabın kapağını özenle kaplayıp masanın üzerine bıraktı.
E
Dün akşam bize anlattığın o ilginç hikâyeyi hiçbirimiz unutmadık.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A'da 'sevinci-n-i, anne-s-i-y-le' (n, s, y), B'de 'bahçe-s-i-n-de-ki, balta-y-la' (s, n, y), D'de 'masa-n-ın, üzeri-n-e' (n), E'de 'hikâye-y-i' (y) kaynaştırma ünsüzleridir. C seçeneğinde 'Güneşin doğuşunu (doğ-uş-u-n-u -> n kaynaştırma) tepe-y-e' gibi sözcükler incelenir; 'Dün akşam bize anlattığın hikâye' yapısında iyelik ekleri kontrol edilir. C seçeneğinde 'doğ-uş' fiilden isim yapım eki, 'tepe-y-e' kaynaştırmadır. Kaynaştırmasız cümle kurgusunda: 'Dün akşam bize anlattığın hikâyede hiçbir eksik yoktu' şeklinde incelendiğinde 'anlattığın' 2. tekil şahıs iyeliktir (senin anlattığın), kaynaştırma içermez.
A: sevinci-n-i (n kaynaştırma), anne-s-i (s kaynaştırma)
B: bahçe-s-i (s kaynaştırma), balta-y-la (y kaynaştırma)
A Seçeneği:[Kaynaştırma var]anne-s-i'deki s'yi görmeyebilir.
B Seçeneği:[Kaynaştırma var]balta-y-la'daki y'yi görmeyebilir.
C Seçeneği:[Kaynaştırma var]tepe-y-e'deki y'yi görmez.
D Seçeneği:[Kaynaştırma var]üzeri-n-e'deki n'yi görmez.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]İyelik ekini doğru tespit eder.
Soru 12Ses Bilgisi
Denizin tam ortasında ağlıyorum
Her akşam ufuk çizgisinde kayboldukça
Gözlerimin önünü ardını göremiyorum
Yüreğimin yandığını duyup karanlıkta
Beni ayakta tutan o güzel hatıraların
Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
A
Ünlü daralması
B
Ünsüz sertleşmesi
C
Ünsüz yumuşaması
D
Kaynaştırma ünsüzü
E
Ünsüz düşmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
'ağlıyorum' (ağla-yor -> ünlü daralması), 'kayboldukça / karanlıkta / ayakta' (ünsüz sertleşmesi), 'kayboldukça (kayıp ol- > ünlü düşmesi ve yumuşama), ardını (art-ı > d yumuşaması), yandığını (dık-ı > ğ yumuşaması)', 'ortası-n-da / denizi-n' (kaynaştırma) vardır. Şiirde ünsüz düşmesi (k düşmesi vb.) yer almamaktadır.
TYT Türkçe dersi "Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
TYT Türkçe dersi "Paragrafta Anlam ve Anlatım" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.